Η 6η Μαρτίου έχει καθιερωθεί από το Υπουργείο Παιδείας ως Πανελλήνια Ημέρα κατά της σχολικής βίας και του εκφοβισμού, με στόχο την ευαισθητοποίηση μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων απέναντι στο φαινόμενο του bullying στο σχολικό περιβάλλον.
Ο όρος «εκφοβισμός και βία στο σχολείο» (school bullying) χρησιμοποιείται για να περιγράψει την εσκεμμένη, απρόκλητη και επαναλαμβανόμενη επιθετική συμπεριφορά μεταξύ μαθητών, η οποία έχει στόχο την επιβολή, την καταδυνάστευση και την πρόκληση σωματικού ή ψυχικού πόνου. Τα περιστατικά μπορεί να συμβαίνουν τόσο εντός όσο και εκτός σχολικού χώρου.
Μείωση των περιστατικών bullying στους εφήβους
Σύμφωνα με στοιχεία του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακριβείας «Κώστας Στεφανής» (ΕΠΙΨΥ), καταγράφεται μείωση των ποσοστών εφήβων που αναφέρουν ότι έχουν υποστεί εκφοβισμό στο σχολείο την περίοδο 1998–2018.
Η ανάλυση βασίζεται στην «Πανελλήνια έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων-μαθητών» του 2018.
Τα ποσοστά εκφοβισμού στο σχολείο
Το 2018, ένας στους πέντε εφήβους (19,1%) δήλωσε ότι υπέστη εκφοβισμό στο σχολείο, ενώ ένας στους επτά (14,2%) ανέφερε ότι έχει ασκήσει ο ίδιος εκφοβισμό σε άλλους μαθητές.
Παράλληλα, ένα μικρό αλλά αξιοσημείωτο ποσοστό μαθητών (2,6%) δήλωσε ότι υφίσταται εκφοβισμό αρκετές φορές την εβδομάδα.
Σε βάθος χρόνου παρατηρείται σημαντική μείωση του φαινομένου. Το ποσοστό των εφήβων που ανέφεραν ότι υπέστησαν εκφοβισμό τουλάχιστον μία ή δύο φορές τους δύο μήνες πριν από την έρευνα μειώθηκε από 28,9% το 1998 σε 19,1% το 2018. Η μεγαλύτερη μείωση καταγράφηκε μεταξύ 2010 και 2014.
Η άνοδος του ηλεκτρονικού εκφοβισμού
Τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται εντονότερα το φαινόμενο του ηλεκτρονικού εκφοβισμού (cyber bullying).
Το 2018, ένας στους είκοσι εφήβους (5,2%) δήλωσε ότι υπέστη ηλεκτρονικό εκφοβισμό τουλάχιστον μία ή δύο φορές τους δύο μήνες πριν από την έρευνα. Σε ποσοστό 3,3% οι μαθητές παραδέχθηκαν ότι έχουν ασκήσει οι ίδιοι ηλεκτρονικό εκφοβισμό σε άλλο άτομο.
Ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός περιλαμβάνει την αποστολή προσβλητικών μηνυμάτων, τη δημοσίευση υβριστικών σχολίων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή ακόμη και τη δημοσιοποίηση προσωπικών φωτογραφιών χωρίς συναίνεση.
Οι συχνότερες μορφές εκφοβισμού
Οι μορφές εκφοβισμού που καταγράφονται συχνότερα είναι τα λεκτικά πειράγματα (19,8%), η διάδοση ψεμάτων και φημών (18,8%), σχόλια ή χειρονομίες σεξουαλικού περιεχομένου (13,4%) και ο αποκλεισμός από παρέες ή δραστηριότητες (13,1%).
Σε χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται περιστατικά σωματικής βίας (4,5%) καθώς και προσβολές που σχετίζονται με την εθνικότητα (5,6%) ή τη θρησκεία (3,5%).
Τα αγόρια δηλώνουν συχνότερα ότι έχουν υποστεί εκφοβισμό μέσω σωματικής βίας ή προσβλητικών χαρακτηρισμών για την εθνικότητα και τη θρησκεία τους, ενώ τα κορίτσια αναφέρουν συχνότερα περιστατικά διάδοσης ψεμάτων και φημών.
Εμπλοκή εφήβων σε βίαιους καυγάδες
Σύμφωνα με την έρευνα, το 2018 περίπου ένας στους πέντε εφήβους (19,4%) ανέφερε ότι ενεπλάκη σε βίαιο καυγά τουλάχιστον δύο φορές τους τελευταίους 12 μήνες πριν από τη διεξαγωγή της έρευνας.
Τα αγόρια εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά εμπλοκής σε βίαιους καυγάδες (29,3%) σε σύγκριση με τα κορίτσια (9,6%).
Σχέση εκφοβισμού με το οικονομικό επίπεδο
Η έρευνα δείχνει ότι οι έφηβοι που προέρχονται από οικογένειες χαμηλότερου οικονομικού επιπέδου αναφέρουν συχνότερα ότι υφίστανται εκφοβισμό με τη μορφή σωματικής βίας ή προσβλητικών χαρακτηρισμών για την εθνικότητα και τη θρησκεία τους.
Η ανάγκη συνέχισης των παρεμβάσεων
Η Άννα Κοκκέβη, ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών και επιστημονική υπεύθυνη του τομέα Επιδημιολογικών και Ψυχοκοινωνικών Ερευνών του ΕΠΙΨΥ, επισημαίνει ότι η μείωση των ποσοστών εκφοβισμού είναι ενθαρρυντική και συνδέεται με την εντατικοποίηση των δράσεων πρόληψης την τελευταία δεκαετία.
Ωστόσο, τονίζει ότι η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης οδηγεί στην εμφάνιση νέων μορφών εκφοβισμού, δημιουργώντας επιπλέον προκλήσεις για την εκπαιδευτική κοινότητα, τους γονείς και τους επαγγελματίες πρόληψης.
ΠΗΓΗ: SanSimera.gr