Υγεία δύο ταχυτήτων στην Ελλάδα: Υψηλές ιδιωτικές πληρωμές, χαμηλές δημόσιες δαπάνες

Η νέα έρευνα του ΙΟΒΕ «Οι πολλαπλές πτυχές της ανισότητας» αναδεικνύει ότι η ευημερία μιας κοινωνίας δεν αποτυπώνεται μόνο στους οικονομικούς δείκτες, αλλά και στην καθημερινή ζωή των πολιτών, με την υγεία να αποτελεί ένα από τα πεδία όπου οι ανισότητες εμφανίζονται με τον πιο έντονο τρόπο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, στην Ελλάδα το μερίδιο του κέρδους στο ΑΕΠ είναι το δεύτερο υψηλότερο στην Ευρώπη, ενώ το μερίδιο των μισθών είναι το δεύτερο χαμηλότερο. Η μοναδική χώρα που βρίσκεται ψηλότερα είναι η Ιρλανδία, η οποία περιγράφεται ως ξεχωριστή περίπτωση, λόγω του ρόλου της ως φορολογική έδρα μεγάλων πολυεθνικών.

Βελτίωση δεικτών, αλλά πίεση στα νοικοκυριά

Η ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ, η «λογιστική» μείωση του δημόσιου χρέους, τα υψηλά υπερπλεονάσματα, τα αυξημένα φορολογικά έσοδα λόγω πληθωρισμού και έμμεσων φόρων, η αύξηση των επενδύσεων με τη στήριξη του Ταμείου Ανάκαμψης, η μείωση της ανεργίας και η επιστροφή του ονομαστικού εισοδήματος στα προ κρίσης επίπεδα συνθέτουν μια εικόνα βελτίωσης σε ορισμένους οικονομικούς δείκτες.

Ωστόσο, άλλοι δείκτες που συνδέονται άμεσα με την ανθρώπινη ευημερία επιδεινώνονται. Η αγοραστική δύναμη του μισθού και το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ έχουν υποχωρήσει στα επίπεδα της Βουλγαρίας, ενώ το 2024 η Βουλγαρία ξεπέρασε την Ελλάδα στην αγοραστική δύναμη του μισθού, σε όρους δεδουλευμένου ωρομισθίου.

Οι ανισότητες δεν αφορούν μόνο το εισόδημα

Το ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι η ανισότητα δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο με βάση το εισόδημα. Η ποιότητα της εργασίας, η πρόσβαση σε καλή εκπαίδευση, οι ανισότητες στην υγεία και η πίεση από το αυξανόμενο κόστος στέγασης επηρεάζουν καθοριστικά το πραγματικό επίπεδο ευημερίας των νοικοκυριών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Νέο πρόγραμμα για την πρόσληψη 1.000 ανέργων ΑμεΑ σε ΟΤΑ

Ιδιαίτερα στην υγεία, οι διαφορές ανάμεσα στα χαμηλότερα και τα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα είναι μεγάλες και επηρεάζουν την πρόσβαση σε περίθαλψη, την πρόληψη, την αντιμετώπιση χρόνιων νοσημάτων και την ψυχική υγεία.

Το 32% των πιο φτωχών έχει ακάλυπτες ανάγκες υγείας, έναντι 10% των πιο πλούσιων -πηγή: ΙΟΒΕ

Μεγάλο χάσμα ανάμεσα σε φτωχούς και πλούσιους στην υγεία

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΟΒΕ, από όσους ανήκουν στο κατώτατο εισοδηματικό τεταρτημόριο, δηλαδή στο 20% των φτωχότερων νοικοκυριών, το 32% αναφέρει ανεκπλήρωτες ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης. Στο 20% των πλουσιότερων, το αντίστοιχο ποσοστό είναι 10%.

Το ποσοστό των ατόμων με χρόνια νοσήματα φτάνει το 30,4% στο κατώτατο εισοδηματικό τεταρτημόριο, έναντι 17,5% στο ανώτατο. Παράλληλα, τα ποσοστά ατόμων που δηλώνουν κακή υγεία είναι 10% στους φτωχότερους και 3,6% στους πλουσιότερους.

Σημαντική είναι και η διαφοροποίηση στα καταθλιπτικά συμπτώματα. Στο 20% των φτωχότερων αφορούν το 4,9%, ενώ στους πλουσιότερους το ποσοστό είναι 0,4%. Τα πραγματικά ποσοστά κατάθλιψης ενδέχεται να είναι υψηλότερα, καθώς οι πιο φτωχοί έχουν και πιο περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

Η Ελλάδα έχει διπλάσιες ιδιωτικές δαπάνες υγείας από τον μέσο όρο της ΕΕ

Υψηλές ιδιωτικές δαπάνες υγείας στην Ελλάδα

Η Ελλάδα καταγράφει πολύ υψηλότερες ιδιωτικές δαπάνες υγείας σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα έξοδα που πληρώνουν απευθείας οι πολίτες από την τσέπη τους αντιστοιχούν στο 34,3% των συνολικών δαπανών υγείας, ποσοστό υπερδιπλάσιο από τον μέσο όρο της ΕΕ, που βρίσκεται στο 14,8%.

Ως ποσοστό του ΑΕΠ, οι άμεσες ιδιωτικές πληρωμές για την υγεία ανέρχονται στο 2,9%, επίσης διπλάσιες από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου το αντίστοιχο ποσοστό είναι 1,5%.

Την ίδια ώρα, οι δημόσιες δαπάνες υγείας στην Ελλάδα παραμένουν χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ, στο 5,8% του ΑΕΠ έναντι 7,2%. Το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης των δημόσιων δαπανών έγινε την περίοδο της οικονομικής κρίσης και έκτοτε η αύξηση είναι αργή.

Στην Ελλάδα το 11,6% του πληθυσμού άνω των 16 αναφέρει μη εξυπηρετούμενες ανάγκες υγείας – έναντι 2,4% στην ΕΕ

Ανεκπλήρωτες ανάγκες υγείας και οδοντιατρικής περίθαλψης

Στην Ευρώπη, το 2,4% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω αναφέρει μη εξυπηρετούμενες ανάγκες για ιατρική εξέταση και περίθαλψη. Στην Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 11,6%.

Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στην οδοντιατρική περίθαλψη, όπου το 11,5% στην Ελλάδα αναφέρει μη εξυπηρετούμενες ανάγκες, έναντι 3,3% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η κακή υγεία και τα χρόνια νοσήματα πλήττουν περισσότερο τους φτωχούς. πηγή: ΙΟΒΕ

Χρόνια νοσήματα και προσδόκιμο υγιούς ζωής

Το ποσοστό των ατόμων που ζουν με χρόνια νοσήματα στην Ελλάδα ανέρχεται στο 24,7%, χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 36,5%. Ωστόσο, η απόκλιση αυτή ενδέχεται να συνδέεται με υποδιάγνωση και διαφορετικά μοντέλα αναφοράς μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ.

Οι φτωχότεροι έχουν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να πάσχουν από μακροχρόνια νοσήματα. Παράλληλα, παρότι η Ελλάδα εμφανίζει υψηλότερο προσδόκιμο ζωής από τον μέσο όρο της ΕΕ, καταγράφει χειρότερο προσδόκιμο «υγιούς ζωής» μετά τα 65 έτη, γεγονός που δείχνει ότι οι πολίτες ζουν περισσότερο, αλλά όχι απαραίτητα με καλύτερη υγεία.

Η εικόνα της αυτοαξιολόγησης της υγείας

Όταν οι Έλληνες καλούνται να αξιολογήσουν την υγεία τους σε κλίμακα από το 1 έως το 5, δίνουν κατά μέσο όρο βαθμό 4,2. Ωστόσο, και σε αυτόν τον δείκτη εμφανίζονται εισοδηματικές διαφορές.

Το φτωχότερο 20% αξιολογεί την υγεία του με 4, ενώ το πλουσιότερο 20% με 4,4. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, αν και η διαφορά φαίνεται περιορισμένη, υποδηλώνει συστηματική διαφοροποίηση της υποκειμενικής υγείας κατά μήκος της εισοδηματικής κατανομής.