Ο Υφυπουργός Εσωτερικών Βασίλης Σπανάκης κήρυξε την έναρξη των εργασιών του 1ου Πολυθεματικού Συνεδρίου των ΟΤΑ που έφερε στα Γιάννενα για αυτό το τριήμερο, εκατοντάδες στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Στο κατάμεστο συνεδριακό κέντρο του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων “Κάρολος Παπούλιας” και στις παράλληλες αίθουσες που διεξάγονται αντίστοιχες συζητήσεις, η τεράστια συμμετοχή δείχνει το ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο συνέδριο που γίνεται σε μια ιδιαίτερη συγκυρία για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αφού μόλις προ τεσσάρων ημερών δόθηκε στην ΚΕΔΕ (Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος) το κείμενο του Εναίου Κώδικα Δήμων για μια πρώτη μελέτη πριν ξεκινήσει η ουσιαστική διαβούλευση.
Στο θέμα του Κώδικα όπως ήταν λογικό επικεντρώθηκε και η ομιλία του Υφυπουργού Εσωτερικών Βασίλη Σπανάκη, επισημαίνοντας ότι οι «αποδέκτες» του είναι τρεις: η κοινωνία, οι αιρετοί και τα θεσμικά όργανα της Αυτοδιοίκησης, καθώς και τα υπηρεσιακά στελέχη. Ο Υφυπουργός τόνισε ότι ο Κώδικας δίνει ουσιαστική βάση λειτουργίας, απαντώντας σε εκατοντάδες ερωτήματα στελεχών –μέσω και του Δικτύου «Ξενοφών»– και επιχειρεί μια συνολική μεταρρύθμιση. Αναφέρθηκε συνοπτικά στους βασικούς άξονες, κάνοντας λόγο για 19 θεματικές ενότητες και πάνω από 23 καινοτομίες: ηλεκτρονική ψηφοφορία, ενιαία εκλογική περιφέρεια ανά Δήμο, κωδικοποίηση διατάξεων για οικισμούς και δημοτικές κοινότητες, δυνατότητα μετονομασιών και σαφέστερο πλαίσιο λειτουργίας των συλλογικών οργάνων των Δήμων και των Περιφερειών. Υπογράμμισε ότι με τον προτεινόμενο από τον Κώδικα νέο εκλογικό νόμο, η εκλογική διαδικασία θα διεξάγεται την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου κάθε πέμπτου έτους, με εκλογή από το 42% και μία ψήφο την πρώτη Κυριακή και προσμέτρηση των δεύτερων επιλογών σε δεύτερο στάδιο της καταμέτρησης. Τόνισε επίσης τον επαναπροσδιορισμό αρμοδιοτήτων των αιρετών, τις διαδικασίες σύγκλησης δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων, την ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας που καθιερώνεται ανά τετράμηνο, τη δυνατότητα σύστασης επιτροπών διαχείρισης κινδύνων και κρίσεων και σε δήμους άνω των 2.000 κατοίκων τη δυνατότητα εκλογής συμβουλίων νέων. Ειδική πρόβλεψη γίνεται για διαδημοτικές και διαβαθμιδικές συμβάσεις των Δήμων, συνεργασίες με εργαζόμενους άλλων Δήμων, στη σαφή οριοθέτηση αρμοδιοτήτων της Δημοτικής Αστυνομίας και στη μεταρρύθμιση της τοπικής φορολογίας. Ξεκαθάρισε εδώ ότι «καμία αύξηση φόρων δεν βρίσκεται στις προθέσεις της κυβέρνησης», υπογραμμίζοντας την κατάργηση του ΤΑΠ και τη δημιουργία ενός ενιαίου τέλους τοπικής ανάπτυξης, που σε πολλούς δήμους θα επιφέρει μείωση της συνολικής επιβάρυνσης για τους δημότες.
Ανέφερε ο κ. Σπανάκης ότι κατά τη σύνταξη του Κώδικα καταγράφηκαν και ταξινομήθηκαν 1.199 αρμοδιότητες —706 των Περιφερειών και πάνω από 400 των Δήμων— και ότι ο Κώδικας επιχειρεί την άρση αντιφάσεων, την απλούστευση της γραφειοκρατίας και την ενοποίηση του ρυθμιστικού πλαισίου.
Ανακοίνωσε τέλος ότι μετά τον νέο Ενιαίο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα ακολουθήσει ο νέος Ληξιαρχικός Νόμος, ο πρώτος μετά από 50 χρόνια.
Κλείνοντας, ο κ. Σπανάκης σημείωσε ότι ο διάλογος «δεν σταματά το βράδυ της ψήφισης του νόμου» και ότι συνέδρια όπως αυτό συμβάλλουν ουσιαστικά στη διαβούλευση του προτεινόμενου σχεδίου για να γίνει ακόμα καλύτερος στην πορεία.
Οι χαιρετισμοί
Ο Δήμαρχος Ιωαννίνων Θωμάς Μπέγκας στο καλωσόρισμα των συνέδρων τόνισε ότι ο νέος Κώδικας προσφέρει προϋποθέσεις για μια σύγχρονη, αποτελεσματική και βιώσιμη Αυτοδιοίκηση. Επισήμανε ότι ο θεσμός της πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης λειτουργεί διαχρονικά σε περιβάλλον γραφειοκρατίας, δημοσιονομικών περιορισμών, ελλείψεων προσωπικού και συχνών αλλαγών της νομοθεσίας, ωστόσο έχει αποδείξει την ανθεκτικότητά του ως σταθερός πυλώνας στήριξης των τοπικών κοινωνιών. Σημείωσε ότι οι συζητήσεις του συνεδρίου είναι επίκαιρες και απολύτως αναγκαίες.
Χαιρετισμούς στη συνέχεια απηύθυναν οι διοργανωτές του συνεδρίου. Κατ’ αρχάς κ. Θωμάς Γιαννιώτης, από το Δίκτυο «ΞΕΝΟΦΩΝ», το Εθνικό Δίκτυο Τεχνογνωσίας & Επικοινωνίας Στελεχών Οικονομικών Υπηρεσιών ΟΤΑ, αναφέρθηκε στην έμπνευση του Μιχάλη Χρηστάκη για τη δημιουργία μιας οργανωμένης δομής τεχνογνωσίας για τα στελέχη της Αυτοδιοίκησης που αποτελεί αυτό το συνέδριο. Και ακολούθως ο κ. Γιάννης Νιγκλήτσας, γενικός διευθυντής του Ομίλου Forum Consulting.
Τέλος, ο Λάζαρος Κυρίζογλου, της Πρόεδρος ΚΕΔΕ έθεσε το ερώτημα «τι αυτοδιοίκηση έχουμε και τι αυτοδιοίκηση θέλουμε». Τόνισε ότι, παρά τα 50 χρόνια από το Σύνταγμα του 1975 και τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001, το ζήτημα παραμένει αναπάντητο. Ο κ. Κυρίζογλου παρουσίασε πλήρη στοιχεία για την εξέλιξη των χρηματοδοτικών πόρων των Δήμων, επισημαίνοντας ότι η Αυτοδιοίκηση δεν έχει λάβει ποτέ τους πόρους που προβλέπονται από το άρθρο 259 του “Καλλικράτη” και το Σύνταγμα. Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στη μείωση των ΚΑΠ και της ΣΑΤΑ σε σχέση με το 2009, σημειώνοντας ότι η ελληνική Αυτοδιοίκηση «κάνει δειλά βήματα, μένει στάσιμη ή και κινείται προς τα πίσω» σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Υπογράμμισε ότι το λειτουργικό κόστος δεν καλύπτεται ούτε στοιχειωδώς σήμερα από τους πόρους που δίνει η πολιτεία, επιβαρύνοντας την καθημερινή λειτουργία των Δήμων. Το 2009 συγκεκριμένα δίνονταν 3,019 δισ. για ΚΑΠ και για ΣΑΤΑ 1,07 δισ., όταν τα φορολογικά έσοδα ήταν 51 δισ. ήτοι το 8%. Αυτό προ κρίσης γιατί μετά την κρίση τα δεδομένα άλλαξαν αρνητικά για τους Δήμους: το 2019 οι πόροι έπεσαν για τους ΚΑΠ σε 1,590 δισ. και για τη ΣΑΤΑ από 1,1 σε 190 εκατ. ήτοι σύνολο 1,780. Αντί για 8,2 δισ. βάσει όσων συνταγματικά και νομοθετικά προβλέπονται για τους Δήμους, οι τελευταίοι το 2025 εισπράττουν απο το κεντρικό κράτος 2,7 δισ. ευρώ!
