Στη δημόσια συζήτηση για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στις διεθνείς εξελίξεις και τα όρια του παρεμβατισμού, παρεμβαίνει η Όλγα Γεροβασίλη, Δ’ Αντιπρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων και βουλευτής Άρτας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, με άρθρο της στην εφημερίδα Documento.
Στο κείμενό της, η κ. Γεροβασίλη θέτει στο επίκεντρο το ζήτημα της τήρησης του διεθνούς δικαίου, σχολιάζοντας τον αμερικανικό μονομερή παρεμβατισμό, τη χρήση νέων όρων όπως η «ναρκοτρομοκρατία», αλλά και τις επιπτώσεις που έχουν τέτοιες πρακτικές στη διεθνή ασφάλεια και σταθερότητα. Παράλληλα, συνδέει τη διεθνή νομιμότητα με πάγιες ελληνικές θέσεις, όπως το Κυπριακό και το τουρκικό casus belli.
Η ανακοίνωση της κ.Γεροβασίλη
Από την «Αμερικανική Ειρήνη» μέχρι τον «Αμερικανικό Πόλεμο», η απόσταση ίσως να μην είναι τόσο μεγάλη.
Κι αν η πρώτη έφτασε να σημαίνει μια ηγεμονική ειρήνη στη βάση των κανόνων του παιχνιδιού ενώ ο δεύτερος τον αμερικανικό μονομερή παρεμβατισμό, η παρούσα συγκυρία ξεπερνά και τους δύο παραδοσιακούς όρους.
Με άλλα λόγια, από την ηγεμονία της υπερδύναμης μέχρι τον μονομερή παρεμβατισμό της, οι έννοιες δοκιμάζονται ξανά. Παρά τη συμβατική χρήση των όρων του τίτλου, νομίζω πως πια δεν μπορεί να γίνει λόγος ούτε για Pax Americana, ούτε για Bellum Americanum. Γιατί στ’ αλήθεια ποτέ πριν δεν υπήρχε τόσο μεγάλη αδιαφορία για τους διεθνείς κανόνες.
Αλήθεια, τι είναι η «ναρκοτρομοκρατική» επίθεση κατά ενός κράτους; Είναι «ένοπλη-στρατιωτική επίθεση» κατά τους όρους του άρθρου 51 του Χάρτη του ΟΗΕ που νομιμοποιεί την «ένοπλη-στρατιωτική άμυνα»; Κατά κοινή παραδοχή δεν είναι, όσο κι αν ο Πρέσβης της Αμερικής Mike Waltz προσπάθησε κατά την από 5.1.2026 ομιλία του στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να εισάγει τον καινοφανή όρο της κρατικής «ναρκοτρομοκρατίας».
Γιατί, κατά το διεθνές δίκαιο, ακόμη κι αν τελούνται εγκλήματα κατά το εσωτερικό δίκαιο ενός κράτους, το κράτος αυτό δεν νομιμοποιείται να απαγάγει από ξένο έδαφος κανέναν, ούτε να εξαπολύσει στρατιωτική επίθεση γι’ αυτό τον σκοπό.
Κι όσο κι αν οι κανόνες δοκιμάζονται – όπως για παράδειγμα στην περίπτωση του Ιράν, όπου ο λαός δεν είναι κυρίαρχος αλλά υπό ένα θεοκρατικό καθεστώς – ο μονομερής αμερικανικός παρεμβατισμός δεν είναι η λύση.
Σε σχέση με τη Βενεζουέλα, πάντως, η δήλωση της Προέδρου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, Annalena Baerbock, συνοψίζει τα πράγματα με τον καλύτερο τρόπο: «Ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών δεν είναι προαιρετικός… Το άρθρο 2 του Χάρτη του ΟΗΕ ξεκάθαρα ορίζει ότι όλα τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ πρέπει να απέχουν στις διεθνείς τους σχέσεις από την απειλή ή χρήση βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή πολιτικής ανεξαρτησίας οποιουδήποτε κράτους».
Βέβαια, εκτός από τη «ναρκοτρομοκρατία», η Αμερική επανέφερε τα επιχειρήματα περί επέμβασης και σύλληψης του Νοριέγκα στον Παναμά, όπως και τις αιτιάσεις περί παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το καθεστώς Μαδούρο. Όμως, το ίδιο το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου των Ηνωμένων Εθνών τονίζει ότι «η διεθνής κοινότητα πρέπει να κάνει σαφές ότι η επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου που καθιστά τον κόσμο λιγότερο ασφαλή…».
Πάντως, ακόμη και όσα ισχυρίστηκε η Αμερική ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας ήταν κατ’ ανάγκην και σε δεύτερο χρόνο. Σε πρώτο χρόνο προηγήθηκαν οι δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου περί πραγματικού κινήτρου απαλλοτρίωσης και εκμετάλλευσης των πλουτοπαραγωγικών πηγών της Βενεζουέλας.
Όπως, εν Ελλάδι, προηγήθηκαν οι δηλώσεις του Έλληνα Πρωθυπουργού ότι δεν είναι ώρα να σχολιαστεί η νομιμότητα της αμερικανικής επέμβασης στη Βενεζουέλα.
Όμως, στην πολιτική, τα νομικά αξιοποιούνται ώστε να αρθρωθεί με αξιώσεις ένα καθαρά πολιτικό αίτημα: το αίτημα τήρησης της διεθνούς νομιμότητας. Πώς μπορεί κανείς να αξιώσει αλλιώς αποκατάσταση της νομιμότητας για την παράνομη τουρκική εισβολή στην Κύπρο, αλλά και για το παράνομο τουρκικό casus belli;