Η Blue Monday, γνωστή και ως «Μπλε Δευτέρα», έχει επικρατήσει να χαρακτηρίζεται ως η πιο καταθλιπτική ημέρα του χρόνου. Για το 2026, η Blue Monday πέφτει σήμερα, Δευτέρα 19 Ιανουαρίου, την τρίτη Δευτέρα του Ιανουαρίου, λίγες εβδομάδες μετά το τέλος των γιορτών.
Παρότι η έννοια έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής διεθνώς, η επιστημονική της βάση παραμένει αμφιλεγόμενη. Ωστόσο, η περίοδος αυτή του χρόνου συνδέεται πράγματι για πολλούς ανθρώπους με χαμηλή διάθεση, κόπωση και μειωμένη ενέργεια.
Πώς γεννήθηκε η Blue Monday
Ο όρος Blue Monday εμφανίστηκε το 2005, όταν η βρετανική ταξιδιωτική εταιρεία Sky Travel, σε συνεργασία με τον Βρετανό ψυχολόγο Κλίφορντ Άρναλ, επιχείρησε να προσδιορίσει –μέσω μιας μαθηματικής φόρμουλας– την πιο μελαγχολική ημέρα του έτους. Η πρωτοβουλία εντάχθηκε στο πλαίσιο διαφημιστικής καμπάνιας για την προώθηση ταξιδιών.
Η φόρμουλα βασίστηκε σε παραμέτρους όπως:
-
οι καιρικές συνθήκες του χειμώνα,
-
η οικονομική επιβάρυνση μετά τις γιορτές,
-
η χρονική απόσταση από τα Χριστούγεννα,
-
η εγκατάλειψη των στόχων της νέας χρονιάς,
-
η μειωμένη παρακίνηση.
Γιατί θεωρείται «ψευδοεπιστήμη»
Από την πρώτη στιγμή, η Blue Monday προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την επιστημονική κοινότητα. Ειδικοί τόνισαν ότι δεν υπάρχουν κλινικά ή ερευνητικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι μια συγκεκριμένη ημέρα μπορεί να προκαλεί αυξημένα επίπεδα κατάθλιψης στον γενικό πληθυσμό.
Ο ίδιος ο Κλίφορντ Άρναλ παραδέχθηκε το 2018 ότι δεν ήταν πρόθεσή του να στιγματίσει μια ημέρα ως αρνητική, αλλά να λειτουργήσει ως αφορμή ώστε οι άνθρωποι να επανεξετάσουν τη ζωή τους και να προχωρήσουν σε αλλαγές.
Γιατί όμως ο Ιανουάριος «βαραίνει» τη διάθεση
Παρά την έλλειψη επιστημονικής βάσης της Blue Monday, η αίσθηση μελαγχολίας αυτή την περίοδο δεν είναι τυχαία. Συνδέεται με πραγματικούς παράγοντες, όπως:
-
η μειωμένη έκθεση στο φυσικό φως,
-
οι μικρότερες ημέρες του χειμώνα,
-
η επιστροφή στην καθημερινότητα μετά τις γιορτές,
-
οι οικονομικές υποχρεώσεις,
-
η πίεση των ανεκπλήρωτων στόχων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα συμπτώματα αυτά σχετίζονται με την εποχιακή συναισθηματική διαταραχή (SAD), μια αναγνωρισμένη κατάσταση που απαιτεί προσοχή και, όταν χρειάζεται, επαγγελματική υποστήριξη.
Από εμπορικό εύρημα σε αφορμή ευαισθητοποίησης
Σήμερα, η Blue Monday αξιοποιείται όλο και περισσότερο ως αφορμή για συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία. Οργανισμοί, σχολεία και χώροι εργασίας διοργανώνουν δράσεις που στοχεύουν:
-
στην προώθηση της αυτοφροντίδας,
-
στον ανοιχτό διάλογο για τη ψυχική υγεία,
-
στη μείωση του κοινωνικού στίγματος,
-
στην ενθάρρυνση αναζήτησης βοήθειας.
Έτσι, μια ημέρα που ξεκίνησε ως διαφημιστική ιδέα μετατρέπεται σταδιακά σε ευκαιρία κοινωνικής ευαισθητοποίησης.
Η σημερινή Blue Monday δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως προδιαγεγραμμένη «κακή ημέρα». Αντίθετα, μπορεί να λειτουργήσει ως υπενθύμιση ότι η ψυχική υγεία είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική και ότι μικρές κινήσεις φροντίδας, επικοινωνίας και κατανόησης μπορούν να κάνουν τη διαφορά.