Η σουηδική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα καταθέσει νομοσχέδιο που προβλέπει τη μείωση της ηλικίας ποινικής ευθύνης των ανηλίκων από τα 15 στα 13 έτη, αποκλειστικά για σοβαρά αδικήματα, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιβολή ποινών κάθειρξης σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Η πρόταση έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς πολλές αρχές, μεταξύ των οποίων η αστυνομία, οι σωφρονιστικές υπηρεσίες και οι εισαγγελείς, δηλώνουν αντίθετες στο μέτρο.
«Όχι γενική μείωση» – Τι προβλέπει το σχέδιο
Ο υπουργός Δικαιοσύνης της Σουηδίας, Γκούναρ Στρέμερ, τόνισε σε συνέντευξη Τύπου ότι δεν πρόκειται για «γενική μείωση της ηλικίας ποινικής ευθύνης», αλλά για στοχευμένη παρέμβαση που θα αφορά τα βαρύτερα εγκλήματα.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η μείωση θα ισχύει για αδικήματα όπως ανθρωποκτονίες και απόπειρες ανθρωποκτονίας, βομβιστικές επιθέσεις με επιβαρυντικές περιστάσεις, εγκλήματα με χρήση όπλων και βιασμούς, επίσης με επιβαρυντικές περιστάσεις.
Γιατί προωθείται τώρα η αλλαγή
Η Σουηδία βρίσκεται αντιμέτωπη εδώ και περίπου μια δεκαετία με αναζωπύρωση της βίας που συνδέεται με το οργανωμένο έγκλημα, η οποία αποδίδεται κυρίως σε ξεκαθαρίσματα λογαριασμών μεταξύ αντίπαλων συμμοριών και στη σύγκρουση για τον έλεγχο της αγοράς ναρκωτικών.
Όπως επισημαίνεται, τα εγκληματικά δίκτυα στρατολογούν ολοένα και περισσότερους ανηλίκους κάτω των 15 ετών για βομβιστικές και ένοπλες επιθέσεις, καθώς σε περίπτωση σύλληψης δεν αντιμετωπίζουν ποινές κάθειρξης με βάση το ισχύον πλαίσιο.
Η διαβούλευση και οι αντιρρήσεις των Αρχών
Έρευνα που ολοκληρώθηκε έπειτα από κυβερνητικό αίτημα τον Ιανουάριο του 2025 είχε προτείνει τη μείωση του ορίου στα 14 έτη. Ωστόσο, τον Σεπτέμβριο η κυβέρνηση ανακοίνωσε την πρόθεσή της να κατεβάσει το όριο στα 13 έτη και απέστειλε το σχέδιο νόμου σε 126 αρχές και οργανισμούς για δημόσια διαβούλευση.
Η πλειονότητα των ερωτώμενων επέκρινε το σχέδιο ή το απέρριψε. Η αστυνομία εκτίμησε ότι η μείωση της ηλικίας ποινικής ευθύνης ενδέχεται να οδηγήσει «στην εμπλοκή πολύ μικρότερων παιδιών, σε σύγκριση με σήμερα, στα εγκληματικά δίκτυα». Παράλληλα, άλλοι φορείς υπογράμμισαν ότι το σωφρονιστικό σύστημα δεν είναι προετοιμασμένο να υποδεχθεί τόσο μικρές ηλικίες και ότι υπάρχει κίνδυνος υπονόμευσης των δικαιωμάτων του παιδιού.
Προσωρινή εφαρμογή και χρονοδιάγραμμα
Ο υπουργός Δικαιοσύνης υποστήριξε ότι «βρισκόμαστε σε επείγουσα κατάσταση» και ότι τα μέτρα πρέπει να αντανακλούν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η αλλαγή θα εφαρμοστεί σε προσωρινή βάση, για περιορισμένη διάρκεια πέντε ετών σε πρώτη φάση.
Το νομοσχέδιο αναμένεται να κατατεθεί στο νομοθετικό συμβούλιο της Σουηδίας, το οποίο εξετάζει τα σχέδια νόμου πριν αυτά παρουσιαστούν. Ο Γκούναρ Στρέμερ εκτίμησε ότι η ρύθμιση μπορεί να τεθεί σε ισχύ το καλοκαίρι.