Επόμενος σταθμός της “Ιθάκης” του Αλέξη Τσίπρα ήταν τα Ιωάννινα, όπου η παρουσίαση του βιβλίου του πρώην Πρωθυπουργού πραγματοποιείται σήμερα Σάββατο, παρουσία ενός πυκνού ακροατηρίου.
Τον συντονισμό της συζήτησης έχουν οι δημοσιογράφοι Άρης Ραβανός και Όλγα Στέφου. Ο Άρης Ραβανός, δημοσιογράφος της εφημερίδας «Το Βήμα», στην έναρξη της εκδήλωσης λίγο μετά τις 12, έκανε λόγο για μια «εποχή δυστοπίας», σημειώνοντας ότι αντίστοιχες συνθήκες με τις σημερινές δεν είχαν εμφανιστεί τα τελευταία 45 χρόνια στη χώρα. Από την πλευρά της, η δημοσιογράφος Όλγα Στέφου χαρακτήρισε την έκδοση του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα «πολιτικό γεγονός για το 2025».
Πρώτος ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο δικηγόρος και πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Μιχάλης Καλογήρου, με καταγωγή από τα Ιωάννινα και πρώην διευθυντής του γραφείου του Αλέξη Τσίπρα. Στην τοποθέτησή του ο κ. Καλογήρου αναφέρθηκε, με χιούμορ, στις πρώτες αντιδράσεις όσων έγραψαν ή μίλησαν για την “Ιθάκη” χωρίς να έχουν διαβάσει το βιβλίο, λέγοντας πως θα μπορούσε να τους προταθεί ακόμη και ένα βιβλίο για το πώς μιλάς για ένα βιβλίο που δεν έχεις διαβάσει.
Ο κ. Καλογήρου υποστήριξε ότι η «Ιθάκη» άφησε «δύο βασικά αποτυπώματα». Το πρώτο, όπως τόνισε, ήταν η προσωπική μαρτυρία του ίδιου του πρωταγωνιστή των γεγονότων, ο οποίος «εκθέτει τον εαυτό του» και καταγράφει ανοιχτά τις επιλογές και τις αποφάσεις του. Όπως είπε, το βιβλίο δεν θα κριθεί μόνο στο παρόν, αλλά «θα επιστρέψουμε σε αυτό με την απόσταση του χρόνου και μετά από γεγονότα που προοικονομούνται».
Χαρακτήρισε το βιβλίο «εργαλείο κατανόησης», ειδικά στο μέρος που αφορά τη διαπραγμάτευση του 2015, τις «17 ώρες» και τη μεθοδολογία λήψης αποφάσεων, σημειώνοντας ότι προσέφερε στοιχεία και επιχειρήματα για να γίνει κατανοητό το πλαίσιο μέσα στο οποίο οδηγήθηκε η χώρα στη συμφωνία εκείνης της περιόδου.
Το δεύτερο αποτύπωμα, σύμφωνα με τον πρώην Υπουργό, αφορά την πολιτική αντίστιξη ανάμεσα στην περίοδο μέχρι το 2019 και στη σημερινή κατάσταση. Έφερε ως παράδειγμα τη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, επισημαίνοντας ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις συναίνεσης στα κρίσιμα ζητήματα, ενώ έκανε και προβολή στο μέλλον, περιγράφοντας μια «Ευρώπη ασθενή», με θεσμικές και κοινωνικές αδυναμίες.
Στη συνέχεια τον λόγο πήρε ο Δημήτρης Κιτσικόπουλος, ηλεκτρολόγος μηχανικός και συντονιστής της ΚΟΙΝΣΕΠ Electra Energy, ο οποίος επικεντρώθηκε στο πεδίο της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας και στον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι ενεργειακές κοινότητες.
Όπως ανέφερε, οι καλές πρακτικές της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας θεσμοθετήθηκαν την περίοδο των κυβερνήσεων του ΣΥΡΙΖΑ, δημιουργώντας –όπως είπε– ένα συγκεκριμένο νομικό και λειτουργικό πλαίσιο που επέτρεψε τη συγκρότηση συνεργατικών σχημάτων με ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα.
Κάνοντας αναφορά στο τι λέει η «Ιθάκη» για το θέμα του, σημείωσε ότι στο βιβλίο υπογραμμίζεται σωστά η ανάγκη επέκτασης των ενεργειακών κοινοτήτων, τις οποίες χαρακτήρισε «νομικές οντότητες και συνεταιρισμούς» και όχι «περιθωριακά κοινωνικά πειράματα». Τόνισε ότι οι ενεργειακές κοινότητες μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στην ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, δίνοντας τη δυνατότητα σε πολίτες και τοπικές κοινωνίες να έχουν ενεργό ρόλο στην παραγωγή και κατανάλωση ενέργειας. Παρέθεσε στοιχεία, λέγοντας ότι σήμερα ο ρόλος των ενεργειακών κοινοτήτων στο συνολικό ενεργειακό σύστημα παραμένει εξαιρετικά περιορισμένος, της τάξης του 0,1%, εκφράζοντας την επιθυμία και τον στόχο το ποσοστό αυτό να φτάσει τουλάχιστον στο 10% τα επόμενα χρόνια.
Αναφερόμενος στο θεσμικό πλαίσιο της αγοράς ενέργειας, δήλωσε ότι τάσσεται υπέρ της λειτουργίας του χρηματιστηρίου ενέργειας, επισημαίνοντας ωστόσο την ανάγκη βελτίωσης της λειτουργίας του και ενίσχυσης της ανεξαρτησίας της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας. Ιδιαίτερη μνεία έκανε και στην τοπική εμπειρία των Ιωαννίνων, παρουσιάζοντας ως παράδειγμα επιτυχημένη ενεργειακή κοινότητα που, όπως είπε, βοήθησε τα μέλη της να εξοικονομήσουν συνολικά περίπου 110.000 ευρώ από τους λογαριασμούς ρεύματος τα τελευταία χρόνια. Κλείνοντας την τοποθέτησή του, έθεσε το ερώτημα αν η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί «ισχυρότερο ή λιγότερο κράτος», απαντώντας ο ίδιος ότι απαιτείται «ισχυρότερο κράτος», με ρυθμιστικό και υποστηρικτικό ρόλο υπέρ της κοινωνίας.
Ακολούθησε η τοποθέτηση του Πέτρου Κόκκαλη, πρώην ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ και προέδρου του κόμματος «Κόσμος», ο οποίος έδωσε έμφαση στις πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις της σημερινής ευρωπαϊκής συγκυρίας, εστιάζοντας στην άνοδο του αντισυστημισμού και της ακροδεξιάς.
Όπως ανέφερε, ένα μεγάλο τμήμα των πολιτών αισθάνεται εγκατάλειψη και ανασφάλεια, συνθήκες που –κατά την εκτίμησή του– αξιοποειί η ακροδεξιά, προσφέροντας «ψεύτικες απαντήσεις» σε πραγματικά προβλήματα. Τόνισε ότι η ακροδεξιά επενδύει στον φόβο και στην οργή, καλλιεργώντας ένα κλίμα διχασμού. Σημείωσε χαρακτηριστικά ότι η ακροδεξιά «μιλάει για πατρίδα ενώ κλείνει πόρτες και παράθυρα» και «μιλάει για ταυτότητα ενώ αρνείται την ευθύνη», προσθέτοντας πως στην πράξη λειτουργεί ως «υπερασπιστής ενός συστήματος φόβου και κατάφωρης απανθρωπιάς».
Ο κ. Κόκκαλης κάλεσε το κοινό «να ακολουθήσουμε τον συγγραφέα» και να ανοίξει μια συζήτηση για έναν «νέο πατριωτισμό», επιχειρώντας να επαναπροσδιορίσει το περιεχόμενο της έννοιας. Όπως εξήγησε, πατριωτισμός –κατά τη δική του προσέγγιση– δεν είναι τα συνθήματα και η ρητορική αντιπαράθεση, αλλά η οικοδόμηση ενός ανθεκτικού κράτους και μιας κοινωνίας με στέρεες δομές και υποδομές. Ανέφερε ως παραδείγματα ένα ισχυρό και ανθεκτικό σύστημα υγείας, ασφαλείς και σύγχρονες υποδομές και πολιτικές που καθιστούν τη ζωή των πολιτών πιο σταθερή και προστατευμένη απέναντι στις κρίσεις. Υποστήριξε ότι για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι απαιτείται οργανωμένο σχέδιο και στρατηγική, «κόντρα στη δεξιά εχθροπάθεια», όπως είπε. Με αυτό το σκεπτικό, υπογράμμισε την ανάγκη για μια πολιτική πρόταση που θα απαντά στις ανασφάλειες της κοινωνίας με θετικές λύσεις και όχι με αποκλεισμούς.
Στο γύρο των ερωτήσεων ο κ. Κόκκαλής αναφέρθηκε στη δράση του κόμματός του που παραμένει ενεργό, ωστόσο από τα λεγόμενά του προκύπτει η συμφωνία σύμπλευσης με τον Αλ. Τσίπρα.
Τον λόγο πήρε στη συνέχεια ο Γεώργιος Μπουλμπασάκος, γιατρός, πρώην διευθυντής της Πνευμονολογικής Κλινικής του «Ευαγγελισμού» και πρώην τομεάρχης Υγείας του ΠΑΣΟΚ, ο οποίος στάθηκε κυρίως στις πολιτικές επιλογές της περιόδου της κρίσης, αλλά και στο ζήτημα της δημόσιας υγείας. Ξεκινώντας, έκανε σύντομη αναδρομή στην προσωπική και πολιτική του διαδρομή, αναφέροντας ότι πέρασε από τον ΣΥΝ, τη ΔΗΜΑΡ και στη συνέχεια το ΠΑΣΟΚ, υπογραμμίζοντας πως η πορεία του συνδέθηκε διαχρονικά με τον ευρύτερο χώρο της κεντροαριστεράς.
Αντικρούοντας την κριτική περί έλλειψης αυτοκριτικής στην “Ιθάκη”, υποστήριξε ότι είναι «λάθος να λέγεται πως δεν γίνεται αυτοκριτική», σημειώνοντας ότι όσοι διάβασαν το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα μπορούν να διαπιστώσουν ξεκάθαρα στοιχεία αποτίμησης και αναστοχασμού για τα λάθη και τις επιλογές εκείνης της περιόδου. Παράλληλα, χαρακτήρισε «ψέματα» την άποψη ότι το τρίτο μνημόνιο υπήρξε το βαρύτερο, τονίζοντας ότι δεν μπορεί «να φταίει για όλα το τρίτο μνημόνιο», το οποίο οδήγησε τελικά τη χώρα εκτός επιτροπείας.
Αναφερόμενος στις κυβερνητικές συνεργασίες της συγκυβέρνησης Τσίπρα, παραδέχθηκε ότι η σύμπραξη με τον Πάνο Καμμένο υπήρξε προβληματική και τη χαρακτήρισε «λάθος», προσθέτοντας ωστόσο ότι αντίστοιχου πολιτικού βάρους ήταν και η συμμετοχή του ΛΑΟΣ στη συγκυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ τα προηγούμενα χρόνια.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, υποστηρίζοντας ότι την περίοδο διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ «κρατήθηκε όρθιο το σύστημα», γεγονός που –κατά τον ίδιο– επέτρεψε να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις πιέσεις της πανδημίας τα επόμενα χρόνια. Παράλληλα, άσκησε κριτική στη σημερινή πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας, κάνοντας λόγο για «αλχημείες».
Έκλεισε με αιχμές για το ΠΑΣΟΚ που ως αξιωματική αντιπολίτευση δεν έχει καταφέρει ως τώρα να καλύψει το αντιπολιτευτικό κενό της κεντροαριστεράς. Τάχτηκε υπέρ των συνεργασιών στον ευρύτερο χώρο αλλά όπως είπε, υπάρχουν δυσκολίες. Ο Αλ. Τσίπρας ανοίγει το δρόμο και πρέπει να συμφωνηθεί η φόρμουλα μιας μεταβατικής περιόδου που θα οδηγήσει εκεί.
Τελευταία ομιλήτρια πριν από την κεντρική τοποθέτηση του Αλέξη Τσίπρα ήταν η Μαρία Κατσουλίδη, ηθοποιός και καθηγήτρια υποκριτικής, η οποία έδωσε μια πιο προσωπική και βιωματική διάσταση στη συζήτηση, συνδέοντας το περιεχόμενο του βιβλίου με τις εμπειρίες της περιόδου της κρίσης.
Όπως ανέφερε, η «Ιθάκη» της ξύπνησε μνήμες από εκείνα τα χρόνια, κάνοντας λόγο για μια εποχή βαθιάς αβεβαιότητας και ανατροπών. Αναφέρθηκε στη δική της διαδρομή, σημειώνοντας ότι γεννήθηκε στα Ιωάννινα και έφυγε στα 18 της χρόνια για την Αθήνα με στόχο να ακολουθήσει το επάγγελμα της ηθοποιού. Περιέγραψε ότι κατάφερε να επιβιώνει από τη δουλειά της στον καλλιτεχνικό χώρο, κάτι που –όπως είπε– ήταν δύσκολο ακόμη και πριν από την κρίση, όμως τα χρόνια εκείνα «το τοπίο άλλαξε δραματικά». Τότε, βρέθηκε μπροστά στην ανάγκη να αναζητήσει νέες λύσεις για να αντεπεξέλθει, χαρακτηρίζοντας την «εσωτερική μετανάστευση» ως μονόδρομο, αφού το βασικό της μέλημα έγινε πλέον η επιβίωση.
Αναφερόμενη στις κοινωνικές συνέπειες της κρίσης, υποστήριξε ότι η κοινωνία «έχασε την αξιοπρέπειά της, την ηθική και τις αξίες της», επισημαίνοντας πως δεν αποτιμήθηκε επαρκώς ο ρόλος του πολιτισμού στη ζωή των ανθρώπων. Όπως σημείωσε, «ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη», τονίζοντας τη σημασία της τέχνης και της δημιουργίας ως στοιχείων κοινωνικής συνοχής και αντοχής.
Με την παρέμβασή της ολοκληρώθηκε ο κύκλος των εισηγήσεων της παρουσίασης, πριν από την ομιλία του πρώην πρωθυπουργού.
