Σχεδόν επτά ώρες την ημέρα περνά πλέον ο άνθρωπος στο Διαδίκτυο, μπροστά από μια οθόνη, σε μια καθημερινότητα όπου ο χρόνος online δεν μετριέται απλώς, αλλά βιώνεται ως μέρος της ρουτίνας. Την ίδια ώρα, ο χρόνος που αφιερώνεται στα social media είναι πέντε φορές μεγαλύτερος από εκείνον που δαπανάται σε πραγματικές κοινωνικές επαφές.
Σε βάθος ζωής, αυτή η συνήθεια μεταφράζεται σε πέντε χρόνια και τέσσερις μήνες μέσα σε feeds, notifications και αδιάκοπο scrolling. Σύμφωνα με ανάλυση της Bank of America, πρόκειται για χρονικό διάστημα που θα αρκούσε για 32 ταξίδια προς το φεγγάρι και πίσω.
Η ίδια εικόνα αποτυπώνεται και σε ετήσια βάση, καθώς ο συνολικός χρόνος που αφιερώνεται στα social media θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή 131.000 μεγάλων Πυραμίδων της Γκίζας. Παράλληλα, ο μέσος ενήλικας στις ΗΠΑ εκτιμάται ότι θα περάσει συνολικά 44 χρόνια της ζωής του μπροστά σε οθόνες.
Η διπλή όψη της τεχνολογίας
Η μελέτη «Tech care of yourself – Future Wellness Primer» της Bank of America καταγράφει τη διττή φύση της τεχνολογίας. Από τη μία πλευρά, αναδεικνύεται ως βασικός επιταχυντής προόδου και παραγωγικότητας. Από την άλλη, η εκτεταμένη χρήση της συνδέεται με αυξανόμενους κινδύνους για τη σωματική, ψυχική και κοινωνική υγεία.
Μοναξιά, άγχος, παχυσαρκία, μυωπία και κατάθλιψη συνθέτουν ένα πλέγμα επιβαρύνσεων με συνολικό οικονομικό αποτύπωμα 7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 6% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Την ίδια ώρα, η τεχνολογία έχει πλέον καθολική διείσδυση. Η μελέτη αναφέρει ότι το 66% των ανθρώπων παγκοσμίως χρησιμοποιεί ήδη τεχνητή νοημοσύνη σε τακτική βάση, ενώ σχεδόν 1,8 δισεκατομμύρια έχουν δοκιμάσει εργαλεία AI. Παράλληλα, οι νέες ψηφιακές πραγματικότητες πολλαπλασιάζονται, με τα deepfakes να έχουν αυξηθεί κατά 500 φορές την περίοδο 2018-2024.
Οι επιπτώσεις στο σώμα από την πολύωρη χρήση οθονών
Η σωματική επιβάρυνση από την καθημερινή χρήση τεχνολογίας είναι, σύμφωνα με τη μελέτη, μετρήσιμη. Όταν το κεφάλι γέρνει προς τα εμπρός σε γωνία 60 μοιρών, το φορτίο στον αυχένα αυξάνεται έξι φορές, επίπεδο που παρομοιάζεται με το να μεταφέρει κανείς ένα παιδί οκτώ ετών για σχεδόν 50 ώρες την εβδομάδα.
Παράλληλα, η παρατεταμένη έκθεση σε οθόνες μειώνει σημαντικά το ανοιγοκλείσιμο των ματιών, το οποίο περιορίζεται σε περίπου πέντε φορές ανά λεπτό, δηλαδή σε επίπεδο περίπου τρεις φορές χαμηλότερο. Η καθιστική ζωή εντείνει επιπλέον τον κίνδυνο παχυσαρκίας, με τις σχετικές οικονομικές επιπτώσεις να εκτιμάται ότι έως το 2035 θα ξεπεράσουν το σημερινό ΑΕΠ της Ιαπωνίας.
Το ψηφιακό περιβάλλον και η ψυχική κόπωση
Σε ψυχολογικό επίπεδο, η συνεχής έκθεση σε ειδοποιήσεις, emails και ροές ειδήσεων δημιουργεί ένα περιβάλλον υπερδιέγερσης. Η προσοχή κατακερματίζεται και η γνωστική κόπωση ενισχύεται, ενώ μπορεί να χρειαστούν έως και 23 λεπτά για να επανέλθει πλήρως η συγκέντρωση μετά από μία διακοπή.
Στην ίδια κατεύθυνση, η διάρκεια προσοχής της γενιάς Ζ εκτιμάται ότι είναι μικρότερη ακόμη και από εκείνη ενός χρυσόψαρου. Στις ΗΠΑ, το 44% των εφήβων δηλώνει ότι η απουσία κινητού τηλεφώνου προκαλεί άγχος, στοιχείο που αναδεικνύει τη στενή εξάρτηση της καθημερινότητας από τη διαρκή συνδεσιμότητα.
Μοναξιά και κοινωνική αποσύνδεση
Η κοινωνική διάσταση του φαινομένου είναι εξίσου έντονη. Σύμφωνα με τη μελέτη, η μοναξιά εμφανίζεται πλέον με συχνότητα αντίστοιχη της παχυσαρκίας και του διαβήτη, ενώ η κοινωνική αποσύνδεση έχει επιπτώσεις στην υγεία συγκρίσιμες με το κάπνισμα έως και 15 τσιγάρων ημερησίως.
Το ποσοστό των ενηλίκων στις ΗΠΑ που δηλώνουν ότι δεν έχουν στενούς φίλους έχει αυξηθεί τέσσερις φορές από το 1990, ενώ η γενιά Ζ εμφανίζει τα υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς. Παράλληλα, οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούν ως «companions» αυξήθηκαν επτά φορές μέσα σε τρία χρόνια, ενώ η βασική χρήση της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης το 2025 αφορά τη θεραπεία και τη συντροφικότητα.
Η ευεξία στο επίκεντρο της νέας πραγματικότητας
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η έννοια της ευεξίας αποκτά κεντρικό ρόλο. Η μελέτη την ορίζει ως την ενεργή επιδίωξη δραστηριοτήτων, επιλογών και τρόπων ζωής που οδηγούν σε μια κατάσταση συνολικής υγείας.
Η ευεξία περιλαμβάνει οκτώ αλληλένδετες διαστάσεις: σωματική, νοητική, συναισθηματική, κοινωνική, πνευματική, επαγγελματική, οικονομική και περιβαλλοντική. Η οικονομία της ευεξίας έχει ήδη φτάσει τα 7 τρισεκατομμύρια δολάρια και εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα 10 τρισεκατομμύρια έως το 2029, ξεπερνώντας κλάδους όπως η πληροφορική και η φαρμακοβιομηχανία.
Στην ανάπτυξή της, η Bank of America εντοπίζει τρεις βασικούς άξονες: δραστηριότητες που ενισχύουν την κοινωνική σύνδεση, τεχνολογικές λύσεις ευεξίας και ατομικές επιλογές που σχετίζονται με τη διατροφή, την άσκηση και τη φροντίδα του εαυτού. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η έννοια της ψηφιακής αποτοξίνωσης, δηλαδή της συνειδητής μείωσης της χρήσης τεχνολογίας με στόχο την αποφόρτιση από τη συνεχή συνδεσιμότητα.
Ο ρόλος της τεχνολογίας ευεξίας
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι τεχνολογικές λύσεις που συνδέονται με την ευεξία. Φορετές συσκευές, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και ψηφιακές πλατφόρμες επιτρέπουν τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων όπως ο καρδιακός ρυθμός, τα πρότυπα ύπνου και η φυσική δραστηριότητα, προσφέροντας πιο εξατομικευμένες κατευθύνσεις για τη διαχείριση της υγείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, το 31% των χρηστών χρησιμοποιεί γενετική τεχνητή νοημοσύνη για συμβουλές ευεξίας και το 24% για υποστήριξη ψυχικής υγείας.
Η εξάπλωση αυτών των εφαρμογών συνδέεται και με τα κενά που καταγράφονται στα συστήματα υγείας. Παγκοσμίως, υπάρχουν 92% λιγότεροι επαγγελματίες ψυχικής υγείας σε σχέση με τους γιατρούς, ενώ σημαντικό ποσοστό ασθενών δεν λαμβάνει την απαραίτητη φροντίδα. Οι ψηφιακές υπηρεσίες, όπως η εικονική θεραπεία και οι ψηφιακές θεραπευτικές εφαρμογές, εμφανίζονται ως εργαλεία που διευρύνουν την πρόσβαση και μειώνουν εμπόδια όπως το κόστος και η απόσταση.
Τα δεδομένα υγείας και η επόμενη φάση της τεχνολογίας
Η αξιοποίηση των δεδομένων υγείας ενισχύεται διαρκώς, με τη μελέτη να εκτιμά ότι κάθε άνθρωπος θα παράγει στη διάρκεια της ζωής του δεδομένα που αντιστοιχούν σε 300 εκατομμύρια βιβλία. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες δυνατότητες για πρόληψη, διάγνωση και παρακολούθηση.
Στο ίδιο τεχνολογικό οικοσύστημα εντάσσονται και τα ανθρωποειδή ρομπότ, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν στην εκπαίδευση, την εξυπηρέτηση και τη φροντίδα, ακόμη και στην παροχή συντροφικότητας. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για έως και 3 δισεκατομμύρια μονάδες παγκοσμίως έως το 2060, με κύρια χρήση στις υπηρεσίες και τα νοικοκυριά.
Τι δείχνει η συνολική εικόνα
Τα στοιχεία της έκθεσης αποτυπώνουν την ταχεία ενσωμάτωση της τεχνολογίας στην καθημερινότητα, αλλά και την αυξανόμενη ανάγκη για μηχανισμούς διαχείρισης των επιπτώσεών της. Η ευεξία αναδεικνύεται σε βασικό πλαίσιο αντιμετώπισης μιας μετάβασης που επηρεάζει όχι μόνο τον τρόπο που εργαζόμαστε και επικοινωνούμε, αλλά και τον τρόπο που ζούμε, σκεφτόμαστε και συνδεόμαστε με τους άλλους.
ΠΗΓΗ: in.gr