Το Περιφερειακό Συμβούλιο Ηπείρου αποφάσισε ομόφωνα στη συνεδρίαση της Τρίτης, την έκδοση ψηφίσματος για να τονίσει τον καθοριστικό και αναντικατάστατο ρόλο που παίζουν στην προαγωγή της ψυχικής υγείας τα 75 συνολικά Κέντρα Πρόληψης ανά την επικράτεια, εκφράζοντας παράλληλα την αντίθεσή του στο ενδεχόμενο υποβάθμισης, συρρίκνωσης ή κατάργησής τους, βάσει το νέου νομοθετικού πλαισίου που επέβαλε η λειτουργία του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), με την απορρόφηση του ΟΚΑΝΑ και του ΚΕΘΕΑ και τη δρομολογούμενη κατάργηση των 75 Κέντρων Πρόληψης.
Ο χρόνος μέχρι το τέλος του 2027 μετρά αντίστροφα όταν βάσει του ιδρυτικού νόμου του ΕΟΠΑΕ θα ολοκληρωθεί η σύμβαση του κεντρικού κράτους με τα Κέντρα Πρόληψης και οριστικά θα διακοπεί το έργο τους και το γεγονός αυτό κινητοποιεί σήμερα τους εργαζόμενους των Κέντρων Πρόληψης πανελλαδικά για να αποτραπεί η συγκεκριμένη εξέλιξη. Στο πλαίσιο αυτό εργαζόμενοι από το Κέντρο Πρόληψης Ιωαννίνων “Σχεδία” και από την Άρτα παραστάθηκαν στο Περιφερειακό Συμβούλιο για να υποστηρίξουν το ψήφισμα και το αίτημά τους.
Εισηγήθηκε το σχετικό ψήφισμα ο Βασίλης Γοργόλης, αντιπεριφερειάρχης και αντιπρόεδρος του Κέντρου Πρόληψης των Ιωαννίνων που έφερε το θέμα στο σώμα, κατόπιν αιτήματος των εργαζόμενων της “Σχεδία”. Το Περιφερειακό Συμβούλιο τονίζει με το ψήφισμα τον «καθοριστικό και αναντικατάστατο ρόλο» των Κέντρων Πρόληψης στην προαγωγή της ψυχικής υγείας, την πρόληψη των εξαρτήσεων και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, επισημαίνοντας ότι η συμβολή τους είναι αποδεδειγμένη μέσα από δράσεις σε σχολεία, οικογένειες, ευάλωτες ομάδες και την τοπική κοινωνία συνολικά. Όπως υπογραμμίζεται, εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες έχουν ωφεληθεί από τα προγράμματά τους, ενώ η λειτουργία τους έχει αναγνωριστεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Παρά ταύτα, η προαναγγελία διακοπής της χρηματοδότησης μετά το 2027 δημιουργεί έντονη ανησυχία για το μέλλον των δομών, με το Περιφερειακό Συμβούλιο να εκφράζει ρητά την αντίθεσή του σε κάθε ενδεχόμενο υποβάθμισης, συρρίκνωσης ή κατάργησής τους.
Με το ψήφισμα που θα αποσταλεί στο Υπουργείο Υγείας, στο Υπουργείο Εσωτερικών και στην Ένωση Περιφερειών Ελλάδας, η Περιφέρεια Ηπείρου καλεί την κυβέρνηση να προχωρήσει σε συγκεκριμένες ενέργειες:
- Να υπάρξει ρητή νομοθετική κατοχύρωση της απρόσκοπτης συνέχισης της λειτουργίας των Κέντρων Πρόληψης, με σαφές πλαίσιο αρμοδιοτήτων και διακυβέρνησης, διατηρώντας τη σημερινή νομική τους μορφή και τη συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης.
- Να διασφαλιστεί επαρκής και σταθερή χρηματοδότηση, ώστε να συνεχιστούν τα προγράμματα πρόληψης και να ενισχυθεί το ανθρώπινο δυναμικό με μόνιμες και σταθερές σχέσεις εργασίας.
- Να ξεκινήσει άμεσα ουσιαστικός θεσμικός διάλογος με το Υπουργείο Υγείας, την αυτοδιοίκηση, τους εργαζόμενους και την επιστημονική κοινότητα για τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου και βιώσιμου εθνικού σχεδίου πρόληψης.
Το Περιφερειακό Συμβούλιο καταλήγει με σαφή θέση, δηλώνοντας την ανάγκη όχι μόνο διατήρησης, αλλά και ουσιαστικής ενίσχυσης των δομών πρόληψης, με προσλήψεις κτλ.
Εργαζόμενοι κι αντιπολίτευση
Την έντονη ανησυχία τους για το μέλλον των Κέντρων Πρόληψης μετέφεραν εργαζόμενοι και εκπρόσωποι της αντιπολίτευσης στο Περιφερειακό Συμβούλιο, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος όχι μόνο στο ψήφισμα, αλλά και στην ανάγκη άσκησης ουσιαστικής πολιτικής πίεσης.
Η εργαζόμενη από το Κέντρο Πρόληψης Άρτας Θεοδοσία Κομηλάγιου περιέγραψε μια «πολύ δύσκολη κατάσταση», επισημαίνοντας ότι με ορίζοντα το 2027, οπότε λήγει η προγραμματική σύμβαση μεταξύ Υπουργείων Υγείας και Εσωτερικών και ΚΕΔΕ, οι εργαζόμενοι βρίσκονται σε αβεβαιότητα για το αν οι δομές θα συνεχίσουν να λειτουργούν. Αναφέρθηκε στην πολυετή προσφορά των Κέντρων Πρόληψης και έθεσε ευθέως το ερώτημα για ποιο λόγο επιχειρείται η υποκατάστασή τους από νέες δομές, τη στιγμή που όπως τόνισε, δεν υπάρχει διαμορφωμένο και σαφές πλαίσιο διαλόγου για το μέλλον του θεσμού. «Δεν λέμε όχι σε νέες δομές, αλλά γιατί να καταργηθεί κάτι που έχει καθιερωθεί στην κοινωνία;» σημείωσε, ζητώντας «όχι μόνο ψηφίσματα, αλλά και πίεση» από το Περιφερειακό Συμβούλιο.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο επιστημονικός υπεύθυνος του Κέντρου Πρόληψης Ιωαννίνων «Σχεδία», Βασίλης Κούτρας, ανέδειξε τη σημασία της ενεργοποίησης των τοπικών κοινωνιών στην αντιμετώπιση των εξαρτήσεων, όταν ιδρύθηκαν τα Κέντρα Πρόληψης, επισημαίνοντας ότι η πρόληψη δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστική υπόθεση του κεντρικού κράτους. Προειδοποίησε για μια «αναστροφή προς τη συγκεντρωποίηση» σήμερα με την επιχειρούμενη κατάργηση των δομών αυτών, θέτοντας το ερώτημα κατά πόσο μια τέτοια επιλογή μπορεί να είναι αποτελεσματική. Ξεκαθάρισε ότι τα Κέντρα Πρόληψης δεν λειτουργούν ανταγωνιστικά προς νέες δομές, αλλά διεκδικούν να παραμείνουν ενεργά, υπογραμμίζοντας ότι η πρόληψη είναι διαφορετική φιλοσοφία από την απλή ενημέρωση, στην οποία όπως είπε, φαίνεται να περιορίζεται ο ρόλος του ΕΟΠΑΕ σήμερα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στα δεδομένα της Ηπείρου, σημειώνοντας ότι τα ποσοστά εξαρτήσεων είναι χαμηλότερα, ενώ προειδοποίησε για την άνοδο νέων μορφών εξάρτησης, όπως ο τζόγος και το διαδίκτυο, που στην Ήπειρο εμφανίζονται τον τελευταίο καιρό ποσοστά που πλησιάζουν το μέσο όρο της υπόλοιπης Ελλάδας.
Σε πολιτικό επίπεδο, ο επικεφαλής της παράταξης «Κοινό των Ηπειρωτών», Γιάννης Στέφος, άσκησε σφοδρή κριτική στο νομοθετικό πλαίσιο του 2024, κάνοντας λόγο για «εκτρωματικό νόμο» που όπως υποστήριξε, “θέλει να διαλύσει τις δομές στήριξης, να διώξει τους εργαζόμενους, να δώσει αρμοδιότητες στις ΑΜΚΕ, να οικονομήσουν οι επιτήδειοι και να ωφεληθούν οι ιδιώτες”. Ζήτησε όχι απλώς υποστηρικτική στάση, αλλά σαφή απαίτηση για την κατάργηση του νόμου.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της παράταξης «Ήπειρος Όλον – Τόπος να ζεις», Στέφανος Ζούμπας, ανέφερε ότι η πρόληψη δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αφεθεί στους ιδιώτες, σχολιάζοντας με αιχμηρό τρόπο τις αλλαγές που προωθήθηκαν στο προηγούμενο διάστημα.
Ο επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης Ηπείρου», Γιώργος Πρέντζας, προσέγγισε το θέμα σε ευρύτερο πλαίσιο, τονίζοντας ότι η εξάρτηση, με βάση τα ευρωπαϊκά πρότυπα, αντιμετωπίζεται ως ασθένεια, με στόχο τη «μείωση της βλάβης». Εκτίμησε ότι οι εξελίξεις στο θεσμικό πλαίσιο πλήττουν την ίδια τη διαδικασία της πρόληψης, θέτοντας ουσιαστικά ζήτημα για το αν τελικά η εξάρτηση μπορεί και πρέπει να προλαμβάνεται. Ξεκαθάρισε ότι τα Κέντρα Πρόληψης δεν πρέπει να μετατραπούν σε «φτωχό συγγενή» νέων δομών, ζητώντας συνολικά την ανατροπή της λογικής του ΕΟΠΑΕ.
Κριτική στη συνολική πολιτική του Υπουργείου Υγείας άσκησε και ο επικεφαλής της παράταξης «ΦΩΣ», Λάμπρος Γεωργόπουλος, χαρακτηρίζοντας «χαοτική» την εικόνα στον τομέα της ψυχικής υγείας. Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση επιχειρεί να ελέγξει το σύνολο του πεδίου «άγαρμπα και αναιτιολόγητα», επισημαίνοντας ωστόσο ότι διαχρονικά υπήρξαν αστοχίες και από προηγούμενες κυβερνήσεις, φέρνοντας ως παράδειγμα δομές που δεν λειτούργησαν εντός χρονοδιαγραμμάτων.
Ο Δημήτρης Βασιλάκης από την παράταξη “Ορίζοντες Ηπείρου” είπε “ναι” στο ψήφισμα, όπως και η ανεξάρτητη Περιφερειακή Σύμβουλος Μάγδα Τάτση.
Κλείνοντας τη συζήτηση ο Περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης υποστήριξε πως η Περιφέρεια και η πρώην Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων έκανε προσπάθεια και για τον πρώην Συμβουλευτικό Σταθμό Ναρκωτικών αλλά και για το ΚΕΘΕΑ και δήλωσε την αμέριστη στήριξή του στην πίεση αποδοχής του ψηφίσματος.