Μια ιδιαίτερα σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη φέρνει νέα δεδομένα για τις ταφικές πρακτικές της αρχαίας Αιγύπτου, καθώς εντοπίστηκε αντίγραφο της Ιλιάδα μέσα στο σώμα μούμιας στην Οξύρρυγχο.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που ένα ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο εντοπίζεται σε διαδικασία ταρίχευσης, γεγονός που, σύμφωνα με τους ερευνητές, έχει σημαντικές επιπτώσεις στην κατανόηση της θρησκευτικής ζωής και των πολιτισμικών επιρροών της εποχής.
Η ανακάλυψη σε μούμια 1.600 ετών
Το εύρημα προέρχεται από μούμια που χρονολογείται πριν από περίπου 1.600 χρόνια και εντοπίστηκε σε τάφο της ρωμαϊκής περιόδου στην Οξύρρυγχος.
Η περιοχή, γνωστή κατά τη φαραωνική εποχή ως Περ-Μεντζέντ, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες πόλεις της ελληνορωμαϊκής Αιγύπτου. Τα ερείπιά της βρίσκονται στη σημερινή πόλη Αλ-Μπαχνάσα, περίπου 190 χιλιόμετρα νότια του Καΐρου, κοντά στον παραπόταμο του Νείλου, Μπαχρ Γιουσέφ.
Η ανακάλυψη έγινε από ομάδα του Ινστιτούτου Μελετών της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, κατά τη διάρκεια ανασκαφών που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου του 2025.
Πάπυρος στην κοιλιά στο πλαίσιο ταρίχευσης
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η μούμια περιείχε έναν πάπυρο τοποθετημένο στην κοιλιά, στοιχείο που θεωρείται μέρος της τελετουργικής διαδικασίας ταρίχευσης.
Αν και στο παρελθόν έχουν βρεθεί πάπυροι σε μούμιες της ίδιας περιόδου, αυτοί περιείχαν κυρίως μαγικά ή τελετουργικά κείμενα. Η συγκεκριμένη ανακάλυψη διαφοροποιείται, καθώς πρόκειται για καθαρά λογοτεχνικό έργο.
Το απόσπασμα που εντοπίστηκε ανήκει στο Β΄ βιβλίο της «Ιλιάδας» και περιλαμβάνει τον γνωστό κατάλογο των ελληνικών δυνάμεων που συγκεντρώνονται πριν από την εκστρατεία στην Τροία.
Συνδυασμός αιγυπτιακών, ελληνικών και ρωμαϊκών στοιχείων
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η μουμιοποίηση στη ρωμαϊκή εποχή στην Οξύρρυγχο αποτελούσε συνδυασμό αιγυπτιακών, ελληνικών και ρωμαϊκών παραδόσεων.
Οι ιερείς επικεντρώνονταν στη συντήρηση των σωμάτων για διάστημα άνω των 40 ημερών, χρησιμοποιώντας άλας νάτρου για την αφυδάτωση και λινό ύφασμα για την περιτύλιξη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αντί για αγγεία φύλαξης οργάνων, το σώμα γεμιζόταν με συντηρητικά υλικά και πάπυρους, οι οποίοι σφραγίζονταν με πηλό και τοποθετούνταν στο στήθος ή την πυελική κοιλότητα.
«Πρωτοφανές εύρημα» για την επιστημονική κοινότητα
Ο καθηγητής Ignasi-Xavier Adiego επισημαίνει ότι, αν και έχουν βρεθεί και στο παρελθόν ελληνικοί πάπυροι σε μούμιες, το περιεχόμενό τους ήταν έως τώρα κυρίως μαγικό.
Όπως σημειώνει, η καινοτομία της συγκεκριμένης ανακάλυψης έγκειται στο γεγονός ότι ένα λογοτεχνικό κείμενο εντοπίστηκε σε ταφικό πλαίσιο, κάτι που δεν είχε καταγραφεί μέχρι σήμερα.
Παράλληλα, τονίζεται ότι από τα τέλη του 19ου αιώνα έχουν βρεθεί στην Οξύρρυγχο πολυάριθμοι πάπυροι, μεταξύ των οποίων και σημαντικά ελληνικά λογοτεχνικά έργα, χωρίς όμως να σχετίζονται με τη διαδικασία της ταρίχευσης.
Οι ανασκαφές και τα ευρήματα της περιοχής
Μέχρι σήμερα, οι ανασκαφές στην Οξύρρυγχο έχουν φέρει στο φως τρεις ασβεστολιθικούς θαλάμους με μούμιες της ρωμαϊκής περιόδου και διακοσμημένες ξύλινες σαρκοφάγους.
Σε παλαιότερες έρευνες είχαν εντοπιστεί 52 μούμιες της πτολεμαϊκής εποχής, εκ των οποίων περισσότερες από δώδεκα διέθεταν «χρυσές γλώσσες», στοιχείο που συνδέεται με την προετοιμασία για τη μετά θάνατον ζωή.
Οι επιστήμονες συνεχίζουν την ανάλυση του ευρήματος, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει διευκρινιστεί ο λόγος επιλογής του συγκεκριμένου αποσπάσματος της «Ιλιάδας» για τη διαδικασία της μουμιοποίησης.
ΠΗΓΗ: newsit.gr