Σημαντικά ύψη βροχής καταγράφηκαν στα τέλη του φθινοπώρου 2025 και καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα (Δεκέμβριος 2025 – Φεβρουάριος 2026) σε τμήματα της Νότιας και Δυτικής Ευρώπης, με αλλεπάλληλα επεισόδια κακοκαιρίας και σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις.
Σύμφωνα με προκαταρκτική ανάλυση του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ – Πεντέλη, 27 Φεβρουαρίου 2026), από τις αρχές Νοεμβρίου 2025 έως τα τέλη Φεβρουαρίου 2026 καταγράφηκαν 18 επεισόδια κακοκαιρίας στην Ελλάδα. Σε τέσσερα από αυτά σημειώθηκαν πέντε θάνατοι: τρεις σε πλημμυρικά φαινόμενα και δύο σε συνθήκες ισχυρών ανέμων και θαλάσσιας αναταραχής.
Καταγράφηκαν σοβαρές πλημμύρες, κατολισθήσεις, καταρρεύσεις δρόμων, υποχωρήσεις πρανών, κατοικίες που βρέθηκαν στο χείλος του κενού και οικισμοί που αποκλείστηκαν από φερτά υλικά.
Διαδοχικά βαρομετρικά χαμηλά και η «υπογραφή» του αεροχειμάρρου
Οι παρατεταμένες βροχοπτώσεις δεν αποτελούν μεμονωμένο φαινόμενο. Η εξήγηση εντοπίζεται στην ανώτερη ατμόσφαιρα και ειδικότερα στη θέση και την ένταση του αεροχειμάρρου.
Ο αεροχείμαρρος είναι ένα ισχυρό ρεύμα αέρα σε ύψος περίπου 10–11 χιλιομέτρων, με κατεύθυνση από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Δημιουργείται σε περιοχές έντονης οριζόντιας θερμοβαθμίδας και επηρεάζει τη γένεση και την πορεία των βαρομετρικών συστημάτων.
Το διάστημα 20 Ιανουαρίου – 20 Φεβρουαρίου 2026 χαρακτηρίστηκε από έναν ιδιαίτερα ενεργό και ζωνικό αεροχείμαρρο, ισχυρότερο του κανονικού, ο οποίος βρέθηκε «παγιδευμένος» σε ασυνήθιστα νότια γεωγραφικά πλάτη σε σχέση με τη μέση κλιματολογική του θέση (1991–2020).
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα διαδοχικά βαρομετρικά χαμηλά να ακολουθούν παρόμοιες τροχιές από τα νοτιότερα τμήματα του Βορείου Ατλαντικού προς τη Νότια και Δυτική Ευρώπη, φτάνοντας έως και την Ελλάδα. Η κυκλοφορία αυτή μετέφερε σημαντικές ποσότητες υγρασίας ακόμη και από την Καραϊβική και τον Ατλαντικό, προκαλώντας επαναλαμβανόμενες και έντονες βροχοπτώσεις στις ίδιες περιοχές.
Εικόνα 1: Η ατμοσφαιρική κυκλοφορία την περίοδο 20/01-20/02 του 2026. Με μαύρες γραμμές αποτυπώνεται η κληματολογική μέση (αναμενόμενη) θέση και ένταση του αεροχειμάρρου για την ίδια περίοδο του έτους (20/01-20/02) με περίοδο αναφοράς τα έτη 1991-2020. Με κόκκινες και μπλέ αποχρώσεις αποτυπώνονται οι θετικές (πιο ισχυροί του κανονικού δυτικοί άνεμοι) και αρνητικές (λιγότερο ισχυροί του κανονικού δυτικοί άνεμοι) αποκλίσεις από την κλιματολογική μέση τιμή στην ένταση του ανέμου αντίστοιχα για το 2026.
Η ασυνήθιστη νότια μετατόπιση
Κανονικά, η μέση κλιματολογική θέση του αεροχειμάρρου για την περίοδο αυτή εκτείνεται από τις ανατολικές ακτές της Βόρειας Αμερικής προς τον Βορειοανατολικό Ατλαντικό και τη Σκανδιναβία.
Ωστόσο, το 2026 παρατηρήθηκε εξασθένησή του στα βορειότερα τμήματα του Βόρειου Ατλαντικού και ενίσχυσή του στα νοτιότερα, με επέκταση έως και την Ανατολική Μεσόγειο. Η μετατόπιση αυτή λειτούργησε ως «οδηγός» για τη συνεχή τροφοδότηση της Νότιας Ευρώπης με βαρομετρικά χαμηλά.
Ο ρόλος του ατμοσφαιρικού εμποδισμού
Η προκαταρκτική ανάλυση δείχνει ότι σημαντικό ρόλο στην εμμονή του φαινομένου ενδέχεται να διαδραμάτισε ταυτόχρονος ατμοσφαιρικός εμποδισμός, δηλαδή εκτεταμένα πεδία υψηλών πιέσεων, πάνω από τα Βραχώδη Όρη και τα βορειότερα τμήματα του Βορείου Ατλαντικού και τη Γροιλανδία.
Το μοτίβο αυτό δημιούργησε ένα ανατροφοδοτούμενο περιβάλλον, με συνεχείς ψυχρές εισβολές στα ανατολικά και νότια τμήματα της Βόρειας Αμερικής, διατηρώντας την ένταση και τη νότια θέση του αεροχειμάρρου.
Πιθανός ρόλος της κλιματικής αλλαγής
Η συνοπτική ατμοσφαιρική κυκλοφορία αποτελεί ζήτημα ατμοσφαιρικής δυναμικής και φυσικής μεταβλητότητας. Ωστόσο, επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι η εμμονή των καιρικών μοτίβων μπορεί να επηρεάζεται σε ένα θερμότερο κλίμα.
Αν και απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για την πλήρη κατανόηση του συγκεκριμένου επεισοδίου, είναι γνωστό ότι μια θερμότερη ατμόσφαιρα μπορεί να συγκρατεί περισσότερους υδρατμούς. Έτσι, όταν οι συνθήκες ευνοούν βροχοπτώσεις, υπάρχει μεγαλύτερη διαθέσιμη υγρασία, οδηγώντας σε αυξημένα ύψη βροχής.
Συμπέρασμα
Το παρατεταμένο βροχερό μοτίβο του χειμώνα 2026 στη Νότια και Δυτική Ευρώπη, και ιδίως το διάστημα 20/01–20/02, συνδέεται κυρίως με έναν ασυνήθιστα εκτοπισμένο νότια και ενισχυμένο αεροχείμαρρο, ο οποίος καθοδήγησε διαδοχικά βαρομετρικά χαμηλά από τον Ατλαντικό προς τη Μεσόγειο.
Σε συνδυασμό με τον ατμοσφαιρικό εμποδισμό σε Βόρεια Αμερική και Βόρειο Ατλαντικό, διαμορφώθηκε ένα επίμονο καιρικό μοτίβο που οδήγησε σε επαναλαμβανόμενες και έντονες βροχοπτώσεις, με σημαντικές επιπτώσεις για τη Νότια Ευρώπη και την Ελλάδα.
Εικόνα 2: Η αθροιστική βροχή στην Ελλάδα από τις αρχές του έτους μέχρι και τις 26 Φεβρουαρίου 2026.
ΠΗΓΗ: meteo.gr