Η σύγχρονη ιατρική έρευνα προσφέρει πλέον θεαματικές δυνατότητες στην αντιμετώπιση του καρκίνου, μετατρέποντας τη νόσο σε πολλές περιπτώσεις από θανατηφόρα σε χρόνια πάθηση και βελτιώνοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. Ωστόσο, στην Ελλάδα εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις που περιορίζουν την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες και εξειδικευμένες υπηρεσίες φροντίδας.
Η επιστημονική πρόοδος και οι νέες θεραπευτικές δυνατότητες
Όπως εξηγεί ο πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων – Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), καθηγητής Παθολογίας – Ογκολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Εμμανουήλ Σαλούστρος, «η τελευταία δεκαετία σηματοδότησε μια πραγματική επανάσταση στην Ογκολογία». Η ανάπτυξη ανοσοθεραπειών με μονοκλωνικά αντισώματα (PD-1/PD-L1, CTLA-4) έχει αλλάξει τη φυσική πορεία νοσημάτων όπως το μελάνωμα, ο καρκίνος του πνεύμονα, του νεφρού και της ουροδόχου κύστης, προσφέροντας παράταση ζωής και βελτίωση της καθημερινότητας των ασθενών.
Παράλληλα, οι στοχεύουσες θεραπείες, που βασίζονται σε μοριακά χαρακτηριστικά (όπως οι μεταλλάξεις EGFR, ALK, ROS1, BRCA1/2), επιτρέπουν εξατομικευμένες παρεμβάσεις με υψηλότερα ποσοστά επιτυχίας και μικρότερη τοξικότητα. Νέες τεχνικές, όπως η υγρή βιοψία και η χρήση τεχνητής νοημοσύνης στην ανάλυση απεικονιστικών δεδομένων, συμβάλλουν στην έγκαιρη διάγνωση και παρακολούθηση, ενώ η ρομποτική χειρουργική και οι ακτινοθεραπείες υψηλής ακρίβειας (SBRT, IMRT) ενισχύουν ακόμη περισσότερο τα αποτελέσματα.
Η ελληνική πραγματικότητα: Ελλείψεις και ανισότητες
Παρά την πρόοδο, ο κ. Σαλούστρος επισημαίνει πως οι Έλληνες ασθενείς δεν απολαμβάνουν ισότιμα τα οφέλη της επιστήμης. «Υπάρχουν σημαντικές ανισότητες στην πρόσβαση, που σχετίζονται με τον τόπο διαμονής, τη διαθεσιμότητα εξειδικευμένων μονάδων και τη δυνατότητα πραγματοποίησης μοριακών εξετάσεων», υπογραμμίζει.
Οι καθυστερήσεις στις εγκρίσεις και στην αποζημίωση καινοτόμων φαρμάκων, σε συνδυασμό με την απουσία ολοκληρωμένου Μητρώου Καρκίνου και τη μειωμένη ανάπτυξη δομών παρηγορικής φροντίδας, δημιουργούν ένα πλαίσιο που περιορίζει την αποτελεσματική περίθαλψη.
Πρόληψη και πρώιμος εντοπισμός: Ένα βήμα μπροστά με το πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά»
Η εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού, γνωστού ως «Φώφη Γεννηματά», αποτελεί σημαντική πρόοδο για την ελληνική πολιτεία, καθώς εισάγει για πρώτη φορά μια οργανωμένη πολιτική πρόληψης (screening). Ωστόσο, όπως τονίζει ο καθηγητής, απαιτείται η θεσμική κατοχύρωση και η επέκτασή του και σε άλλους τύπους καρκίνου, όπως του παχέος εντέρου, του τραχήλου της μήτρας και του πνεύμονα.
Η ανάγκη για Εθνικό Μητρώο Ασθενών και ορθολογικό σχεδιασμό πολιτικής
Ο κ. Σαλούστρος επισημαίνει ότι η χώρα εξακολουθεί να στερείται ενός λειτουργικού Εθνικού Μητρώου Ασθενών με Νεοπλασματικά Νοσήματα, το οποίο, αν και έχει θεσμοθετηθεί, δεν έχει ολοκληρωθεί. «Ένα αξιόπιστο μητρώο είναι απαραίτητο για τον τεκμηριωμένο σχεδιασμό πολιτικής, την αξιολόγηση θεραπειών και την ορθολογική κατανομή πόρων», αναφέρει χαρακτηριστικά. Χωρίς αξιόπιστα δεδομένα, η πολιτεία στερείται ενός βασικού εργαλείου δημόσιας υγείας.
Παρηγορική φροντίδα: Η μεγάλη ανεκπλήρωτη ανάγκη
Η Ελλάδα υπολείπεται επίσης σημαντικά στη παρηγορική φροντίδα, παρά τη νομική της κατοχύρωση. Οι υποδομές είναι ελάχιστες, ενώ απουσιάζει η εκπαίδευση του ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού στον συγκεκριμένο τομέα. «Η ενσωμάτωση της παρηγορικής φροντίδας από τα πρώτα στάδια της νόσου βελτιώνει την ποιότητα ζωής και μειώνει το βάρος για ασθενείς και οικογένειες», τονίζει ο πρόεδρος της ΕΟΠΕ.
Ο ρόλος του Παθολόγου Ογκολόγου
Κεντρικό ρόλο στο σύγχρονο ογκολογικό τοπίο διαδραματίζει ο Παθολόγος Ογκολόγος, ο οποίος συντονίζει τη διεπιστημονική ομάδα φροντίδας και προσαρμόζει τη θεραπεία στις ανάγκες και τις αξίες κάθε ασθενούς. Ο ρόλος του δεν περιορίζεται στη φαρμακευτική αγωγή, αλλά επεκτείνεται στην ψυχολογική στήριξη, στη συνεχή παρακολούθηση και στη διασύνδεση με άλλες δομές υγείας.
Προτάσεις για ένα σύγχρονο ογκολογικό σύστημα
Ο καθηγητής Σαλούστρος καταθέτει σειρά προτάσεων για τη βελτίωση της ογκολογικής φροντίδας στην Ελλάδα:
-
Εδραίωση και επέκταση του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου με συνεχή αξιολόγηση και θεσμική θωράκιση.
-
Πλήρης λειτουργία του Μητρώου Νεοπλασματικών Νοσημάτων με διαλειτουργικότητα και υποχρεωτική καταγραφή.
-
Ταχεία πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες και μοριακές εξετάσεις με εξασφαλισμένη αποζημίωση.
-
Ανάπτυξη παρηγορικής φροντίδας με εθνικό σχέδιο, εκπαίδευση και κατ’ οίκον δίκτυα υποστήριξης.
-
Ενίσχυση του ρόλου και των πόρων των Παθολόγων Ογκολόγων στο Εθνικό Σύστημα Υγείας.
Το ζητούμενο: Ισότιμη πρόσβαση για όλους
Η επιστήμη έχει μεταμορφώσει την Ογκολογία, προσφέροντας ελπίδα και παράταση ζωής. Η πρόκληση για την Ελλάδα είναι να εξασφαλίσει ότι όλοι οι ασθενείς, ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας ή οικονομικής κατάστασης, θα έχουν ισότιμη πρόσβαση σε αυτή την πρόοδο. Με επένδυση στην πρόληψη, στην εκπαίδευση και στην έρευνα, η χώρα μπορεί να οικοδομήσει ένα σύγχρονο, δίκαιο και βιώσιμο ογκολογικό σύστημα υγείας.
ΠΗΓΗ: in.gr