Μια πρόταση για την οριστική αντιμετώπιση του υδατικού προβλήματος των Ιωαννίνων καταθέτει ο Σταύρος Ελ. Καλογιάννης.
Παρεμβαίνοντας στη συζήτηση για τα σοβαρά προβλήματα λειψυδρίας ή ξήρανσης του λεκανοπεδίου των Ιωαννίνων, ο κ. Καλογιάννης ως Δρ. Πολιτικός Μηχανικός και πρώην Αναπληρωτής Υπουργός Ανάπτυξης και Υποδομών, πηγαίνει ένα βήμα πέρα από την πρόταση του αείμνηστου πατέρα του Ελευθέριου, για τη μεταφορά νερού από την Πίνδο και προτείνει κάτι πιο συγκεκριμένο…
Η πρόταση αφορά τη μεταφορά νερού από τον υφιστάμενο ταμιευτήρα του Υδροηλεκτρικού Σταθμού (ΥΗΣ) της ΔΕΗ στον Αώο ποταμό προς το λεκανοπέδιο Ιωαννίνων — μια λύση που, όπως τονίζει ο ίδιος, μπορεί να υλοποιηθεί άμεσα, χωρίς επιπτώσεις στο περιβάλλον και με σημαντικά μικρότερο κόστος σε σχέση με άλλα σενάρια ύδρευσης, όπως αυτά της μεταφοράς νερού από τις πηγές του Αμαράντου ή της εκτέλεσης του Πολυδύναμου έργου μεταφοράς νερού από την Πίνδο που ήταν η πρόταση του αείμνηστου Ελευθέριου Καλογιάννη.
Ο κ. Καλογιάννης, επισημαίνοντας πως το λεκανοπέδιο Ιωαννίνων αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη επαρκών υδατικών αποθεμάτων, προτείνει την αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών της ΔΕΗ, με μεταφορά νερού 40.000 κυβικών μέτρων ημερησίως, ποσότητα ικανή να καλύψει πλήρως τις ανάγκες ύδρευσης των Ιωαννίνων, να «ανακουφίσει» τη λίμνη Παμβώτιδα και να προσφέρει δυνατότητες παραγωγής καθαρής ενέργειας.
Η πρόταση προτείνεται να μελετηθεί περαιτέρω στο πλαίσιο του Master Plan ύδρευσης του Δήμου Ιωαννιτών, με τον πρώην Υπουργό να ζητά τη συστηματική μελέτη του έργου, την εκτίμηση του κόστους και των τρόπων χρηματοδότησής του, καθώς και την πρόβλεψή του στην επικείμενη ανανέωση των περιβαλλοντικών όρων του ΥΗΣ Αώου.
Η πρόταση του Σταύρου Ελ. Καλογιάννη απευθύνεται στον Υπουργό Εσωτερικών κ. Θεόδωρο Λιβάνιο, στον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών κ. Χρίστο Δήμα, στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρο Παπασταύρου, στον Γενικό Γραμματέα Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων κ. Παναγιώτη Βαρελίδη, καθώς και στον Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας κ. Ιωάννη Σάββα. Παράλληλα, η πρόταση κοινοποιείται στον Περιφερειάρχη Ηπείρου κ. Αλέξανδρο Καχριμάνη, στον Δήμαρχο Ιωαννίνων κ. Θωμά Μπέγκα, στον Πρόεδρο της ΠΕΔ Ηπείρου κ. Παναγιώτη Νταή και στον Πρόεδρο της Διοικούσας Επιτροπής του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας κ. Γιώργο Στασινό, αναδεικνύοντας τον ευρύ, διεπιστημονικό και διαπεριφερειακό χαρακτήρα της πρωτοβουλίας.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της πρότασης του Σταύρου Ελ. Καλογιάννη με τίτλο «Πρόταση μεταφοράς νερού στα Ιωάννινα από τον υφιστάμενο ταμιευτήρα του υδροηλεκτρικού Σταθμού της ΔΕΗ στον Αώο ποταμό»:
Σε πρόσφατο άρθρο μου είχα επισημάνει την επιτακτική ανάγκη μεταφοράς καθαρού νερού στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων, το οποίο αντιμετωπίζει, όπως όλοι γνωρίζουμε, οξύτατα υδατικά προβλήματα, παρά το γεγονός ότι η Ήπειρος αποτελεί το πλουσιότερο, σε ό,τι αφορά τα αποθέματα νερού, διαμέρισμα της Ελλάδας.
Η κάλυψη των υδατικών αναγκών πρέπει να πραγματοποιηθεί με μεταφορά νερού από γειτονικές λεκάνες απορροής, δεδομένου ότι τα περιορισμένα υδατικά αποθέματα του λεκανοπεδίου δεν επαρκούν, από καιρό, για την κάλυψη των αναγκών του.
Στο πλαίσιο αυτό, τόνιζα ότι πρέπει να αξιοποιήσουμε τις προτάσεις του εγκεκριμένου Σχέδιου Διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Ηπείρου (ΦΕΚ 2292/Β/2013), οι οποίες μπορούν να χρηματοδοτηθούν από ευρωπαϊκούς πόρους και αφορούν:
- Μεταφορά νερού στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων ώστε να καλύπτονται επαρκώς οι ανάγκες του. Το Σχέδιο Διαχείρισης προβλέπει δύο λύσεις:
α) Μεταφορά νερού από πηγές Αμαράντου: η λύση αντιμετωπίζει μερικώς το ζήτημα ύδρευσης των Ιωαννίνων, δεδομένου ότι οι μεταφερόμενες ποσότητες δεν αρκούν για να υδρεύσουν τους Δήμους Κόνιτσας και Ιωαννίνων.
β) Πολυδύναμο έργο αξιοποίησης υδατικού δυναμικού Πίνδου: η υλοποίηση αυτής της ρεαλιστικής λύσης, βασισμένης σε πρόταση του αείμνηστου Ελευθερίου Καλογιάννη, θα έλυνε όλα τα υδατικά ζητήματα του λεκανοπεδίου Ιωαννίνων: ύδρευση, εμπλουτισμό λίμνης Παμβώτιδας, άρδευση, παραγωγή «πράσινης» ενέργειας.
- Σύνταξη Master Plan ύδρευσης του Δήμου Ιωαννιτών για την υιοθέτηση μέτρων προστασίας, τη χαρτογράφηση των υδατικών πόρων που θα καλύψουν τις ανάγκες ύδρευσης σε μεσο- και μακρο-πρόθεσμο ορίζοντα και τον σχεδιασμό των απαραίτητων εξωτερικών υδραγωγείων σε προκαταρκτικό επίπεδο.
Εξειδικεύω λοιπόν περαιτέρω και, χωρίς να αποκλείω την λύση του Πολυδύναμου έργου, προτείνω τη μεταφορά νερού, της τάξεως των 40.000 κ.μ. ανά ημέρα, στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων από τον υφιστάμενο ταμιευτήρα του υδροηλεκτρικού Σταθμού (ΥΗΣ) της ΔΕΗ στον Αώο ποταμό.
Ο ταμιευτήρας Αώου βρίσκεται σε υψόμετρο 1.343 μ (ανώτατη στάθμη λειτουργίας) και έχει επιφάνεια 11,5 τ.χλμ. Τα νερά του προέρχονται από πηγές και από τις απορροές των γύρω ορεινών όγκων, σε περιοχές χωρίς ανθρώπινες δραστηριότητες. Έχουν χαμηλές συγκεντρώσεις ιόντων ασβεστίου και μαγνησίου, είναι δηλαδή κατάλληλα για ύδρευση.
Τα νερά του ταμιευτήρα χρησιμοποιούνται σήμερα αποκλειστικά για την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας και καταλήγουν στον Μετσοβίτικο ποταμό.
Η εκροή από τον ταμιευτήρα προς τις μονάδες παραγωγής ενέργειας στον Μετσοβίτικο ανέρχεται κατά μέσο όρο, σύμφωνα με στοιχεία της ΔΕΗ, σε 100 εκατομμύρια κ.μ. ανά έτος. Συνεπώς, μεταφορά νερού όγκου 40.000 κ.μ. ανά ημέρα προς το λεκανοπέδιο Ιωαννίνων, ποσότητα ικανή να καλύψει τις ανάγκες του, θα μείωνε ελαφρώς μόνον τις ποσότητες που εκμεταλλεύεται η ΔΕΗ, σε ποσοστό μικρότερο του 15%. Επισημαίνεται ότι η Απόφαση έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων του ΥΗΣ της ΔΕΗ ορίζει ότι πρέπει να εξασφαλίζονται κατά προτεραιότητα οι υφιστάμενες νόμιμες χρήσεις νερού, ύδρευση και άρδευση, καθώς και οι πιθανές μελλοντικές υδρευτικές και αρδευτικές ανάγκες της περιοχής. Κατά συνέπεια η μεταφορά νερού για την κάλυψη των υδατικών αναγκών των Ιωαννίνων έχει προτεραιότητα έναντι κάθε άλλης χρήσης.
Το μήκος του αγωγού από τον ταμιευτήρα της ΔΕΗ μέχρι τα Ιωάννινα υπολογίζεται σε 45 χλμ. περίπου. Τονίζεται δε ότι η μεταφορά του νερού θα πραγματοποιείται με βαρύτητα, μειώνοντας ουσιαστικά το κόστος κατασκευής και λειτουργίας του έργου.
Παράλληλα, από τα τεχνικά χαρακτηριστικά του έργου (υψομετρικές διαφορές) προκύπτει ότι είναι δυνατή και η ενεργειακή αξιοποίηση του νερού, με την κατασκευή μικρού υδροηλεκτρικού Σταθμού. Δηλαδή το έργο θα είναι πολλαπλού σκοπού, θα συνδυάζει ύδρευση και παραγωγή «πράσινης» ενέργειας.
Συμπερασματικά, πέρα από την κάλυψη των υδρευτικών αναγκών του Δήμου Ιωαννιτών και γενικότερα των οικισμών του λεκανοπεδίου Ιωαννίνων, η υλοποίηση του έργου θα «ανακουφίσει» σημαντικά τη λίμνη Παμβώτιδα και τα υπόλοιπα, περιορισμένα, υδατικά αποθέματα του λεκανοπεδίου, εξοικονομώντας πολύτιμους υδατικούς πόρους που θα διατεθούν για τις αρδευτικές ανάγκες του. Θα συμβάλει στην παραγωγή καθαρής ενέργειας, και θα ανακουφίσει, αμέσως, οικονομικά τους Γιαννιώτες, καθώς θα μειωθούν οι λογαριασμοί ύδρευσης, δεδομένου ότι θα εκλείψουν οι δαπάνες των σημερινών αντλήσεων.
Η μεταφορά νερού στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων από τον ταμιευτήρα της ΔΕΗ αποτελεί λύση χωρίς επιπτώσεις στο περιβάλλον και προκρίνεται για την άμεση αντιμετώπιση των υδατικών προβλημάτων του λεκανοπεδίου, καθώς το κόστος της εκτιμάται, συγκριτικά, στο 50% του κόστους των προαναφερόμενων έργων (Αμαράντου και Πολυδύναμου). Φέρνει στο λεκανοπέδιο 50% επιπλέον ποσότητες νερού σε σχέση με το έργο Αμαράντου, υστερεί όμως σε σχέση με τις ποσότητες που μπορεί να φέρει το Πολυδύναμο έργο.
Προτείνω να μελετηθεί περαιτέρω η πρόταση στο πλαίσιο του Master Plan ύδρευσης του Δήμου Ιωαννιτών. Ειδικότερα δε να μελετηθεί το εξωτερικό υδραγωγείο μεταφοράς νερού από τον ταμιευτήρα, που χωροθετείται εκτός περιοχών του δικτύου “Natura 2000”, να εκτιμηθούν ακριβέστερα ο προϋπολογισμός του έργου, οι εναλλακτικοί τρόποι χρηματοδότησης και δημοπράτησής του, καθώς και τα ανταποδοτικά οφέλη προς τη ΔΕΗ.
Προτείνω επίσης να προβλεφθεί η μεταφορά νερού για την ύδρευση των Ιωαννίνων, στην προγραμματισμένη για το 2026 ανανέωση των περιβαλλοντικών όρων λειτουργίας του υφιστάμενου ΥΗΣ της ΔΕΗ.