Η πρόταση για την ανασυγκρότηση και αναζωογόνηση της υπαίθρου ξεχώρισε από την μιας περίπου ώρας ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στα Ιωάννινα, το μεσημέρι του Σαββάτου, στο πλαίσιο της παρουσίασης του βιβλίου του “Ιθάκη”.
Ο πρώην Πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ άσκησε σκληρή κριτική στην κυβέρνηση Μητσοτάκη για μια σειρά από ζητήματα και κατέθεσε το πλαίσιο προτάσεων για τη διαφάνεια και την ανασυγκρότηση της υπαίθρου που θα μπορούσαν να αποτελέσουν κομμάτια ενός κυβερνητικού προγράμματος, εφόσον προχωρήσει η ίδιος στη συγκρότηση ενός νέου πολιτικού φορέα, όπως διαφαίνεται.
Πολύς κόσμος γέμισε την υπόγεια αίθουσα του ξενοδοχείου Du lac και ήταν άνθρωποι όλων των ηλικιών, κατά βάση ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ και χωρίς ιδιαίτερες παρουσίες που να σηματοδοτούν κάτι εντυπωσιακό για τις πιθανές διεργασίες στον κόσμο της Κεντροαριστεράς, τοπικά.
Συνθήματα όπως «Αλέξη προχώρα», «Αλέξη μπροστά να πέσει η δεξιά», ακούστηκαν σποραδικά, ενώ σε διάλογο που είχε με μια ανυπόμονη κυρία ο Αλ. Τσίπρας, την προέτρεψε με νόημα να μη βιάζεται… και έχει σημασία πως στο κλείσιμο της ομιλίας του τόνισε με νόημα πως “δεν είναι ζήτημα το πότε αλλά το πώς και το πόσο έτοιμοι και αποφασισμένοι θα είμαστε για να πάει το καράβι μπροστά”, σηματοδοτώντας το επόμενο βήμα στα πολιτικά του σχέδια.
Κλείνοντας μίλησε για την ανάγκη ανασύνθεσης της κυβερνώσας προοδευτικής παράταξης, διαδικασία που “απαιτεί σχέδιο, χρόνο, κινητοποίηση μα πάνω από όλα απαιτεί όραμα και έμπνευση για την πατρίδα μας και τις ζωές μας”. “Δεν είμαστε εδώ για τα εύκολα, είμαστε για τα μεγάλα” τόνισε χαρακτηριστικά.
Οι 7 ρήξεις
Αναμφίβολα το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της τοποθέτησης του πρώην Πρωθυπουργού ήταν οι 7 συγκεκριμένες προτάσεις για το μέλλον της υπαίθρου και την αντιμετώπιση της ερημοποίησης και την επιστροφή στην αποκέντρωση. “Δεν την παλεύουμε άλλο βλέποντας τα λεφτά να πηγαίνουν σε αεριτζήδες κάθε λογής” σημείωσε εισαγωγικά σε αυτό το κομμάτι της ομιλίας του ο πρώην Πρωθυπουργός.
Και ανέφερε τους 7 άξονες:
- Μη κερδοσκοπικές ενεργειακές κοινότητες με προτεραιότητα στο ενεργειακό δίκτυο. Τόνισε πως επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ ήταν προτεραιότητά του πρόσβαση στο δίκτυο των μικρών παραγωγών, για να έχουν οι Δήμοι και οι μικροί και όχι τα μεγάλα συμφέροντα μερίδιο στην ενεργειακή πίτα. Πρέπει να υπάρξει προτεραιότητα για την ενεργειακή δημοκρατία και ενεργειακή αυτονομία, σημείωσε σχετικά.
- Θεσμική κατοχύρωση της κοινωνικά υποστηριζόμενης γεωργίας: η κοινωνικά υποστηριζόμενη γεωργία δημιουργεί άμεση σχέση με τον παραγωγό, προβλέπει σταθερό εισόδημα για τον αγρότη και ποιοτική παραγωγή για τον καταναλωτή.
- Ενίσχυση της τοπικής οικονομίας από την ανακατεύθυνση των υπαρχουσών δημόσιων δαπανών: Η ευρωπαϊκή νομοθεσία το προβλέπει ρητά να γίνονται με κριτήρια διαγωνισμοί για τις δημόσιες προμήθειες και άρα επιτρέπει να προκαλείται η κίνηση για την τοπική ανάπτυξη.
- Τεχνολογική αυτονομία: ο αγρότης δε μπορεί να κατασκευάσει το τρακτέρ του γιατί τα εξαρτήματα είναι από μια πολυεθνική, εξαρτάται το κράτος από τις μεγάλες εταιρείες και πληρώνει εκατομμύρια για λογισμικό σε πολυεθνικές και τα δεδομένα των πολιτών βρίσκονται σε πλατφόρμες εκτός Ευρώπης. Με έμφαση στο ανοιχτό λογισμικό θα μπορούσαν να αλλάξουν τα πράγματα είπε ο κ. Τσίπρας και αναφέρθηκε σε Ηπειρωτικά παραδείγματα όπως οι Τζουμέικερς, το Μπουλούκι, τοπικά εγχειρήματα που διαδίδουν τη γνώση. Η τοπική κατασκευή και η δημοκρατική διακυβέρνηση συμβάλλουν στην ανάπτυξη αυτή η μετάβαση χρειάζεται στήριξη και πολιτική απόφαση, τόνισε.
- Νόμος περί ακαλλιεργησίας και αξιοποίησης της γης: Η μακρόχρονη ακαλλιεργησία διαλύει τον αγροτικό ιστό, ερημώνει η ύπαιθρος, η νομική βάση υπάρχει για την αναδιανομή των γαιών, για την παραγωγική εκμετάλλευση, το κράτος οφείλει να δίνει τη δυνατότητα και να παρέχει κίνητρα για εκμίσθωση ή παραχώρηση ακαλλιέργητης γης. Το μοντέλο υπάρχει, εφαρμόζεται στη Γαλλία, ένας αντίστοιχος φοράς και στη χώρα μας θα μπορούσε να λειτουργήσει ώστε ούτε ένα στρέμμα γης να μη μένει ανεκμετάλλευτο.
- Ενσωμάτωση μεταναστών και προσφύγων στις τοπικές οικονομίες: υπάρχει ζήτημα αξιακό για την προστασία της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας, ζήτημα ασφάλειας στα σύνορα και τρίτον ζήτημα για την οικονομία με το δραματικό έλλειμμα εργατικού δυναμικού που επηρεάζει την κοινωνική συνοχή των τοπικών κοινωνιών. Εξηγώντας τις τρεις αυτές περιπτώσεις ο κ. Τσίπρας ανέφερε πως οι μετανάστες δεν είναι εισβολείς και κάνοντας μια αναφορά στην πρόσφατη τραγωδία στη Χίο ζήτησε διαφάνεια και αξιόπιστη έρευνα για το τι έγινε. Τα σύνορά μας πρέπει να προστατεύονται με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, σημείωσε. Τριτον είπε, είναι αναγκαία μια άλλη μεταναστευτική πολιτική που να βασίζεται στην ένταξη μεταναστών που βρίσκονται στη χώρα μας στον κοινωνικό ιστό, με γνώμονα τις ανάγκες κάθε κλάδου, της κάθε περιφέρειας και της τοπικής αυτοδιοίκησης.
- Η θεσμοθέτηση θετικών διακρίσεων υπέρ της υπαίθρου: Η σημερινή ίση μεταχείριση παράγει ανισότητα σε βάρος της υπαίθρου, σημείωσε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε πως πρέπει να διεκδικούμε μεταφορικό ισοδύναμο στις ορεινές περιοχές και στα νησιά, μηδενισμό της φορολογίας σε ορεινές περιοχές, ειδικό φορολογικό και νομικό πλαίσιο για κοινωνικά καταστήματα, επαναφορά του θεσμού των κοινοτήτων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Καταλήγοντας κάλεσε όλους να αναλογιστούν πως θα ήταν η χώρα μας αν εφαρμόζονταν αυτές οι 7 τομές.
Ηπειρωτικές ρίζες, ιστορική μνήμη και το στοίχημα της υπαίθρου
Την ομιλία του ο Αλέξης Τσίπρας ξεκίνησε με αναφορές στην Ήπειρο, ιδιαίτερη πατρίδα και του ιδίου, έναν τόπο «πονεμένο», όπως τον χαρακτήρισε, με ανθρώπους που μεγάλωσαν μέσα στην ανέχεια και αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον, χωρίς όμως ποτέ να ξεχάσουν την πατρίδα τους. «Αυτό είναι σημαντικό για όσους ασχολούμαστε με τα κοινά, το ότι δεν ξεχάσαμε ποτέ τις ρίζες μας και από πού ξεκινήσαμε», σημείωσε, δίνοντας εξαρχής προσωπικό τόνο στην ομιλία.
Ευχαρίστησε τους συμμετέχοντες στο πάνελ και αναφέρθηκε στο βιβλίο του, λέγοντας πως πολλοί έσπευσαν να το συκοφαντήσουν πριν καν το διαβάσουν ή πριν καν κυκλοφορήσει. «Ζούμε σε μια εποχή που οι περισσότεροι διαβάζουν τίτλους ειδήσεων και όχι βιβλία», σχολίασε, τονίζοντας πως, παρά τις επιθέσεις, γνώρισε μεγάλη εκδοτική επιτυχία. Όπως εξήγησε, το βιβλίο αποτελεί «χρέος στην Ιστορία», μια προσπάθεια να μη μείνουν οι κρίσιμες στιγμές της Μεταπολίτευσης «στα χέρια των προσωρινά νικητών». «Η ιστορική μνήμη και η αλήθεια είναι όπλο για το μέλλον», είπε.
Στρέφοντας το βλέμμα ξανά στην Ήπειρο, μίλησε για την αντίφαση ενός τόπου δημιουργικών ανθρώπων που, αντί να ευημερεί, «φυτοζωεί και ερημώνει». Υπογράμμισε ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ήπειρο αλλά συνολικά την ελληνική ύπαιθρο και έθεσε το υπαρξιακό ερώτημα: «Θα είναι η πατρίδα μας μια χώρα με διαλυμένο κοινωνικό ιστό ή ένας τόπος να ζεις;».
Στο πλαίσιο αυτό ανέδειξε την ανάγκη μιας «πέμπτης ελευθερίας», της ελευθερίας της παραμονής, επισημαίνοντας πως η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να δημιουργεί συνθήκες ώστε οι πολίτες να μπορούν να χτίζουν το μέλλον τους στον τόπο τους και όχι να εξαναγκάζονται σε μετανάστευση.
Άσκησε σφοδρή κριτική στη Δεξιά, κατηγορώντας την ότι αντιμετωπίζει την ανισότητα ως «φυσικό φαινόμενο» και ότι έχει επιβάλει ένα μοντέλο που εγκλωβίζει τα 4/5 της κοινωνίας στη φτώχεια, ενώ λίγοι συσσωρεύουν πλούτο. Μίλησε για «φτηνή ανάπτυξη», καταπάτηση κανόνων, περιβαλλοντική υποβάθμιση και κέρδη για τους λίγους, τονίζοντας πως οι συνέπειες γίνονται ορατές στην καθημερινότητα: στο σούπερ μάρκετ, στους λογαριασμούς ρεύματος, στα δάνεια, αλλά και στη διάλυση του δημόσιου συστήματος Υγείας και Παιδείας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα εργατικά δυστυχήματα, με αφορμή τη “Γιολάντα” λέγοντας πως δεν πρόκειται για μια ακόμα «κακιά στιγμή», αλλά για αποτέλεσμα έλλειψης ελέγχων και κανόνων. Κατηγόρησε την κυβέρνηση για αδιαφάνεια, συσκότιση και απουσία λογοδοσίας, παραθέτοντας στοιχεία για απευθείας αναθέσεις και δημόσιες συμβάσεις δισεκατομμυρίων ευρώ που –όπως είπε– δόθηκαν χωρίς διαγωνισμούς τα τελευταία χρόνια. Στην εξαετία 2020-2025 το 35% των συνολικών δημόσιων συμβάσεων ύψους πάνω από 27 δισ. ευρώ δόθηκε μέσω αδιαφανών διαδικασιών, το 75% των συμβάσεων του δημοσίου για πάνω από 1 εκατ. διαγωνισμούς επί συνόλου 1,3 εκατ. δόθηκαν με απευθείας αναθέσεις και σε κλειστούς διαγωνισμούς.
Στο πλαίσιο αυτό παρουσίασε την πρότασή του για ένα νέο ψηφιακό εργαλείο, τη λεγόμενη «Διαφάνεια», μια ενιαία πλατφόρμα που θα καθιστά κάθε δημόσια σύμβαση προσβάσιμη στον πολίτη από την υπογραφή έως την ολοκλήρωση, με αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης ώστε να αποτρέπονται φαινόμενα καταστρατήγησης. «Η διαφάνεια δεν είναι τεχνικό πρόβλημα, είναι πολιτική επιλογή», τόνισε, χαρακτηρίζοντάς την «αδελφή της δημοκρατίας και της εντιμότητας». Υποστήριξε μάλιστα πως αν υπήρχε η “Διαφάνεια” θα έμεναν εκτός πληρωμών και θα αποκαλύπτονταν πριν εκδηλωθούν, όλες οι νομότυπες παρανομίες και ανέφερε ενδεικτικά την υπόθεση Πάτση, τα κέντρα κατάρτισης και τη φερόμενη εμπλοκή του προέδρου της ΓΣΕΕ.
Παράλληλα, μίλησε για την ανάγκη θεσμικών αλλαγών και μιας «νέας μεταπολίτευσης», με εκδημοκρατισμό, αξιοκρατία, καθαρούς κανόνες, καλύτερες αμοιβές και ενίσχυση του δημόσιου τομέα. Κατηγόρησε την κυβέρνηση για διόγκωση των μετακλητών και υποστελέχωση νοσοκομείων και σχολείων, απορρίπτοντας τη συζήτηση περί κατάργησης της μονιμότητας στο Δημόσιο ως «απόπειρα εξαπάτησης».
Ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε πως σήμερα η δημοκρατία απειλείται από τη συσσώρευση δύναμης και πλούτου σε «λίγους εκατομμυριούχους», τονίζοντας ότι αποτελεί υποχρέωση των προοδευτικών δυνάμεων να υπερασπιστούν έμπρακτα την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη. «Έχουμε τη δυνατότητα να την κάνουμε πράξη», σημείωσε, προσθέτοντας πως «τώρα είμαστε πιο σοφοί και έχουμε μάθει από τα λάθη μας».
Σε έναν τόνο αυτοκριτικής αλλά και υπεράσπισης της προηγούμενης διακυβέρνησης, παραδέχθηκε ότι «δεν έγιναν όλα σωστά», υπογράμμισε όμως ότι, μέσα σε συνθήκες οικονομικής ασφυξίας, επιτεύχθηκαν σημαντικές παρεμβάσεις, όπως η καταπολέμηση της φτώχειας και η καθολική πρόσβαση στην περίθαλψη. «Κόντρα στην τοξική προπαγάνδα, είμαστε περήφανοι γι’ αυτό το κόμμα», ανέφερε χαρακτηριστικά. Θύμισε ακόμα τα προγραμματικά περιφερειακά συνέδρια του 2018, με ορίζοντα το 2030, τα οποία –όπως είπε– περιλάμβαναν 100 μεταρρυθμίσεις και 40 συγκεκριμένους στόχους για «μια δίκαιη Ελλάδα», σχέδιο που, σύμφωνα με τον ίδιο, εγκαταλείφθηκε από τη Νέα Δημοκρατία.
Παράλληλα, επιχείρησε να διαφοροποιήσει πολιτικά τον χώρο του από το «παλιό σύστημα εξουσίας», τονίζοντας ότι ο ίδιος «δεν είναι γόνος ούτε επαγγελματίας της πολιτικής». «Δεν γεννηθήκαμε στα σαλόνια μεγάλων πολιτικών τζακιών», είπε, προσθέτοντας πως σεβάστηκε «μέχρι και το τελευταίο ευρώ του Έλληνα φορολογούμενου».
Κλείνοντας, τόνισε πως μόνο μια καθαρή προοδευτική πλειοψηφία μπορεί να προχωρήσει στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και συνταγματικές αλλαγές, με κεντρικό στόχο τη δικαιοσύνη και τη μείωση των ανισοτήτων. Αμφέβαλε πως ο Κ. Μητσοτάκης μπορεί να κάνει σημαντικές αλλαγές όπως στο άρθρο 86 του συντάγματος περί ευθύνης υπουργών και αναρωτήθηκε αν μπορεί ο λύκος να φυλάξει τα πρόβατα… Απάντησε, πως φυσικά όχι, ο κ. Μητσοτάκης δεν μπορεί να βελτιώσει τις συνταγματικές προβλέψεις για το νόμο περί ευθύνης υπουργών ή για τη συναινετική εκλογή του προέδρου της δημοκρατίας και κάλεσε ευθέως τα κόμματα της αντιπολίτευσης να μη συναινέσουν στη συνταγματική αναθεώρηση λέγοντας τα εξής: “Οι προοδευτικές δυνάμεις δεν πρέπει να συναινέσουν στα παιχνίδια του κ. Μητσοτάκη με το Σύνταγμα. Μόνο μία καθαρή προοδευτική πλειοψηφία που μπορεί να προκύψει από τις επόμενες εκλογές, μπορεί και πρέπει να προχωρήσει στις αναγκαίες συνταγματικές αλλαγές”.
Παναγιώτης Μπούρχας