Την 1η Ιουλίου αναμένεται να ξεκινήσουν τη λειτουργία τους οι πρώτες πολεοδομίες – πιλοτικά – υπό την «ομπρέλα» του Κτηματολογίου, σηματοδοτώντας την αρχή μιας βαθιάς αναδιάρθρωσης στον τρόπο έκδοσης οικοδομικών αδειών στη χώρα. Το πλήρες πέρασμα όλων των Υπηρεσιών Δόμησης στο νέο σχήμα τοποθετείται χρονικά έως τον Ιανουάριο του 2027.
Τα παραπάνω ανέφερε ανώτατο στέλεχος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), μιλώντας σε δημοσιογράφους, επιβεβαιώνοντας ότι η κυβέρνηση προχωρά σε μεταφορά κρίσιμων αρμοδιοτήτων από τους δήμους στο κεντρικό κράτος.
Ο νέος Εθνικός Οργανισμός και το τέλος του παλιού μοντέλου
Η μεταρρύθμιση είχε δρομολογηθεί από το περασμένο φθινόπωρο, με την παρουσίαση στο υπουργικό συμβούλιο του πλαισίου για τον νέο «Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης» (ΕΟΚΕΔ). Το σχέδιο παρουσιάστηκε από την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, τους Σταύρο Παπασταύρο και Νίκο Ταγαρά, καθώς και από τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου.
Ο νέος φορέας θα αξιοποιήσει το πανελλαδικό δίκτυο των κτηματολογικών γραφείων και θα αναλάβει σχεδόν το σύνολο των διαδικασιών που σχετίζονται με την έκδοση οικοδομικών αδειών. Από τις βεβαιώσεις όρων και τις προεγκρίσεις, έως την τελική έγκριση, τον έλεγχο των κατασκευών και την εποπτεία της πολεοδομικής νομοθεσίας. Το προσωπικό των υφιστάμενων πολεοδομιών προβλέπεται να ενταχθεί στο νέο σχήμα.
Υποχρεωτικοί έλεγχοι και τεχνητή νοημοσύνη
Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης θεσμοθετείται μητρώο ανεξάρτητων ελεγκτών, με υποχρεωτικό έλεγχο κάθε οικοδομικής άδειας πριν από την έναρξη των εργασιών. Παράλληλα, προβλέπεται η αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την ιεράρχηση και στοχευμένη επιλογή ελέγχων, ειδικά σε υποθέσεις υψηλού ρίσκου και σε περιοχές με αυξημένη πίεση δόμησης.
Οι δήμοι διατηρούν την αρμοδιότητα του πολεοδομικού σχεδιασμού και των παρεμβάσεων ανάπλασης, ωστόσο χάνουν τον άμεσο έλεγχο της αδειοδότησης, εξέλιξη που βάζει τέλος σε μια μακρά περίοδο συγκρούσεων με το κεντρικό κράτος.
Ψηφιακό one stop shop για το ακίνητο
Βασική καινοτομία του νέου Οργανισμού είναι η δημιουργία ενός ψηφιακού one stop shop για την ακίνητη περιουσία. Ιδιοκτησιακά δικαιώματα, άδειες δόμησης και έλεγχος κατασκευών ενοποιούνται σε ένα ενιαίο σύστημα, με στόχο την ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας σε όλη τη χώρα και τη δραστική μείωση των καθυστερήσεων.
Τα σημερινά δεδομένα αναδεικνύουν τις παθογένειες του υφιστάμενου συστήματος: μόλις 185 από τους 332 δήμους διαθέτουν Υπηρεσία Δόμησης, ενώ το 23% των ΥΔΟΜ χρειάζεται πάνω από τρεις μήνες για την έκδοση άδειας, με ακραίες περιπτώσεις να φτάνουν ακόμη και τα πέντε χρόνια. Το 35% των υπηρεσιών λειτουργεί με έως δύο μηχανικούς, εξυπηρετώντας συχνά περισσότερους από έναν δήμους. Στο σκηνικό αυτό προστέθηκαν και υποθέσεις διαφθοράς σε περιοχές υψηλής αξίας γης, όπως η Μύκονος, η Ρόδος και η Χαλκιδική.
Σύγκρουση με την Τοπική Αυτοδιοίκηση
Παρά τα επιχειρήματα της κυβέρνησης, η μεταφορά των πολεοδομιών έχει εξελιχθεί σε casus belli για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Δήμοι και Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας εκφράζουν έντονες αντιδράσεις, μιλώντας για αφαίρεση κρίσιμων αρμοδιοτήτων και αποδυνάμωση του θεσμικού ρόλου τους.
Η ΚΕΔΕ προετοιμάζει σκληρή γραμμή άμυνας, ενώ δεν αποκλείονται και προσφυγές στη Δικαιοσύνη, με αιχμή ζητήματα χρηματοδότησης, καθημερινής λειτουργίας και μεταβολής των ισορροπιών μεταξύ κεντρικής διοίκησης και αυτοδιοίκησης.
Πιθανή επιστροφή του Κτηματολογίου στο ΥΠΕΝ
Παράλληλα, ανοίγει και η συζήτηση για την επιστροφή του Κτηματολογίου υπό την εποπτεία του ΥΠΕΝ. Από το 2018 το Ελληνικό Κτηματολόγιο υπάγεται στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το οποίο δεν έχει αρμοδιότητα στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Η μεταφορά του στο ΥΠΕΝ θεωρείται από πολλούς η πιο ασφαλής λύση για τη διασφάλιση της συνέχειας στον κρίσιμο τομέα της χωροταξίας και της δόμησης.
Πηγή: ot.gr