ΙΣΤΟΡΙΑ

Στ’ αλώνια τ’ ουρανού σαν άλλος Διγενής κι εσύ μονάχος κονταροχτυπήθηκες! Κι είχες στο στήθος σου φωτιά και στην ψυχή σου χαλασμό κείνη την ώρα για την Πατρίδα, την Ελλάδα, για την λευτεριά. Και τα μικρά σου χρόνια δεν τα σκέφτηκες, ούτε τον ήλιο που χαμογελούσε. Και ξέχασες τα όνειρα που παίζανε κρυφτό με τον […]

Το σπίτι, όπου διαδραματίστηκε μια από τις πιο σημαντικές στιγμές της νεοελληνικής Ιστορίας, θα ανοίξει τις πόρτες του σήμερα το πρωί, ανήμερα της εθνικής επετείου, προκειμένου να υποδεχθεί το κοινό. Πρόκειται για την οικία του Ιωάννη Μεταξά, στην Κηφισιά, εκεί όπου τα χαράματα της 28ης Οκτωβρίου 1940 ο Έλληνας πρωθυπουργός αρνήθηκε το τελεσίγραφο του Ιταλού […]

Στα μεγάλα και αξιοθαύμαστα ιστορικά γεγονότα της νεότερης ιστορίας των Ελλήνων συγκαταλέγεται και η ηρωική αντίσταση και το πνεύμα θυσίας για την τιμή της πατρίδας που επέδειξε ο Ελληνικός Στρατός, συνεπικουρούμενος από τον ελληνικό λαό, κατά τον ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940-41. Τότε οι Έλληνες όχι μόνο απέκρουσαν τον αριθμητικά και υλικά ασυγκρίτως υπέρτερο εισβολέα, αλλά […]

Της Μαργαρίτας Κιάου Κωνσταντίνος Κομπενάς: «Μας έπιασαν οι γερμανοί, διότι είμεθα αναρριχώμενοι επί των θυρών των τραμ της ΗΕΜ (σσ Ηλεκτρική Εταιρεία Μεταφορών). Εδώ είμεθα 80 κρατηθένετες επί 24ωρο», 20/7/44. Κώστας Στραβός σαλταδόρος: «Να με τουφεκίσουνε και να ζήσει ο αδερφός μου ο Μιχάλης». Εβδομήντα δύο χρόνια μετά, τα αποτυπώματα των κρατουμένων στους τοίχους των […]

Στις 3 το πρωί της 28ης Οκτωβρίου του 1940, ο Ιταλός πρεσβευτής Εμανουέλε Γκράτσι θα επισκεφθεί τον Έλληνα πρωθυπουργό και ξυπνώντας τον θα του επιδώσει τελεσίγραφο σύμφωνα με το οποίο η Ιταλία, προκειμένου να αισθανθεί ασφαλής, απαιτούσε να καταλάβει βάσεις και άλλα σημεία του ελληνικού εδάφους – όσα θα έκρινε ότι θα χρειαζόταν ως το […]

Η εποχή της Κατοχής της Ελλάδας από τους Ναζί αποτελεί μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους της νεότερης ιστορίας. Εκτελέσεις, φυλακίσεις, βασανισμοί, στρατόπεδα συγκέντρωσης, πείνα, καταδότες. Η πλειοψηφία του κόσμου ζούσε κάτω από ένα συνεχή τρόμο. Σε ακόμα χειρότερη θέση όμως βρέθηκαν οι Έλληνες Εβραίοι, οι οποίοι ακολούθησαν την τύχη των ομόθρησκών τους στις κατακτημένες […]

Εικόνες μια άλλης εποχής ξεπροβάλλουν στη θέα αυθεντικών κειμηλίων και ντοκουμέντων της περιόδου της κατοχής, που βρίσκονται σε ένα μοναδικό χώρο, στο Σιδηρόκαστρο Σερρών. Περισσότερα από 7500 στρατιωτικά και προσωπικά αντικείμενα μαχητών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, φιλοξενούνται εδώ και 25 χρόνια στο μουσείο που ίδρυσε ο συλλέκτης τους. Πολλά από αυτά, που «έγραψαν» σελίδες ηρωισμού […]

«28η Οκτωβρίου 1940.Έδρα της Μοίρας εις Αγίαν Μαρίνα Ρεπετίστης. Η Μοίρα έχει υπό την Δ/νσιν της 1ης Πυρ/χιας,VIII Συν/τος Πυροβολικού Ιωαννίνων υπό υπ/γον Φωτίου διαμετρήματος 7,5 Σκόντα και την 5η Πυρ/χιαν των 10,5 Σνάιδερ.21η Αθηνών υπό λοχαγόν Δημόπουλο Παναγιώτην. Επίσης δύο ουλαμούς συνοδείας των 6,5 του 40ου και 42ου Συν/τος Πεζικού.Περί ώραν 4.30 πρωινήν ειδοποιήθη […]

Η επέτειος της 28ης Οκτωβρίου 1940 είναι μια ευκαιρία για μια αναδρομή στο παρελθόν τότε που οι Έλληνες είπαν το ΌΧΙ στον Άξονα δίνοντας το αίμα τους για την ελευθερία της πατρίδας. Στον άνισο αυτό αγώνα, οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας έδωσαν μια βροντερή απάντηση, στη διάρκεια του ελληνο-ιταλο-γερμανικού πολέμου, με την αυτοθυσία τόσο των στελεχών τους […]

Γράφει η Μάιρη Τζώρα Έπεσε μαχόμενος υπέρ πατρίδος, στις 5:30 το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου 1940. Οπλίτης Μπουκουβάλας Γεώργιος του Δημητρίου. Εκείνο το ξημέρωμα, τον βρήκε μέσα στο χαράκωμα, στο ξωκλήσι του Άη Γιώργη στο Αηδονοχώρι της Κόνιτσας. Υπηρετούσε στο επιστρατευμένο 51ο Σύνταγμα Πεζικού. Μέσα από μαρτυρίες, ακολουθήσαμε μαζί με το Δημήτρη Μαλάμη από το […]

Γράφει η Μαίρη Τζώρα   Τα πρώτα λεπτά, οι πρώτες ώρες της ιταλικής εισβολής το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου 1940, οι ημέρες που ακολούθησαν, γράφτηκαν με ανεξίτηλα γράμματα για τα χωριά της Ηπείρου, στην ελληνοαλβανική μεθόριο. Στο βιβλίο-ντοκουμέντο, «ΕΚΘΕΣΙΣ ΤΩΝ ΓΕΝΟΜΕΝΩΝ ΖΗΜΙΩΝ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΠΟ ΤΗΣ ΚΗΡΥΞΕΩΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟ-ΙΤΑΛΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ(28-10-40) ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕΩΣ […]

Ψηλά στην Ήπειρο, ο χειμώνας είχε ήδη έρθει. Στα Ιωάννινα, ο διοικητής της VΙΙΙ Μεραρχίας Πεζικού (ΜΠ), ο υποστράτηγος Χαράλαμπος Κατσιμήτρος, βρισκόταν στο γραφείο του.Η ώρα είχε περάσει, αλλά ο έμπειρος στρατηγός, μαζί με τους επιτελείς του, βρίσκονταν σκυμμένοι επάνω από τους απλωμένους χάρτες τους, μελετώντας τους και ανταλλάσσοντας μόνο τα απαραίτητα λόγια.Ο μέραρχος είχε ενημερώσει […]

Γράφει ο Χάρης Αναγνωστάκης Πέρασαν κιόλας 37 χρόνια από το θάνατο του. Για τρεις γενιές ολόκληρες τουλάχιστον, o αγαπημένος μας “O θείος μας ο Μίμης”, ο κορυφαίος κωμικός, ο γλυκός άνθρωπος, ο βαθιά σκεπτόμενος καλλιτέχνης, ο ανυποχώρητος μάγκας, στη ζωή, στον αγώνα, στην τέχνη, στην εθνική αντίσταση, Ο Μίμης Φωτόπουλος θα ζει για πάντα, μέσα […]

Το “Ματωμένο Ημερολόγιο” του Αχιλλέα Γκούμα από το Μέγαρο Γρεβενών, είναι μια αυθεντική εξιστόρηση του Ελληνοϊταλικού πολέμου μέσα από τα πεδία των μαχών. Σ’ ένα μικρό σημειωματάριο τσέπης, ο νεαρός Αχιλλέας κρατά σημειώσεις σχεδόν καθημερινά, από την στρατιωτικές επιχειρήσεις, την προέλαση του ελληνικού στρατού, γράφει για την παγωνιά και το ξεροβόρι στον χιονισμένο Μοράβα, για […]

Υπήρξαν οι αφανείς ήρωες του 1940, που στη μεγαλύτερη πλειοψηφία τους χάθηκαν, όχι μόνο στις μάχες, αλλά και στη διάρκεια των μετακινήσεων σε δύσβατες περιοχές. Ο λόγος για τα «ζώα του πολέμου», όπως αποκαλούνται μουλάρια και άλογα, τα οποία επιστρατεύτηκαν από την Κρήτη, μαζί με τους άνδρες που έφυγαν για τον πόλεμο. Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ […]

Του Αποστόλη Ζώη Την άνοιξη του 1941 η επιχείρηση «Πριμαβέρα» αρχίζει. Η στρατιωτική δύναμη της Ιταλίας είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη από την ελληνική. Είκοσι πέντε μεραρχίες , τετρακόσια καταδιωκτικά και βομβαρδιστικά αεροπλάνα και αμέτρητα πυροβόλα παίρνουν το σύνθημα: Γενική επίθεση σε όλο το μέτωπο, από την Τρεμπεσίνα μέχρι το Μπούμπεσι. 9 Μαρτίου 1941, 6η πρωινή. Οι […]

Στην Ήπειρο, δεσπόζει το άγαλμα του Μαχητή, στο ύψωμα της Γκραμπάλας, στο Καλπάκι. Εκεί τις πρώτες μέρες του πολέμου, το Νοέμβριο του 1940, διεξήχθησαν μάχες φονικές και αμφίρροπες, για την κατάληψη του στρατηγικής σημασίας υψώματος. Οι Ιταλοί, επιτέθηκαν με το πεζικό και την υποστήριξη βομβαρδιστικών αεροπλάνων και κατάφεραν την κατάληψη του. Με μια νυχτερινή αντεπίθεση, […]

«Αι ιταλικαί στρατιωτικαί δυνάμεις προσβάλλουν από της 5.30 π.μ. της σήμερον τα ημέτερα τμήματα προκαλύψεως της ελληνοαλβανικής μεθορίου. Αι ημέτεραι δυνάμεις, αμύνονται του πατρίου εδάφους».Ο δημοσιογράφος του Ραδιοφωνικού Σταθμού Αθηνών, Κώστας Σταυρόπουλος μεταδίδει από το ραδιόφωνο το πρώτο πολεμικό ανακοινωθέν και ενημερώνει τους Έλληνες για την κήρυξη του πολέμου με την Ιταλία , την απαρχή αυτού […]

Λίγο μετά τις 03:00 τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου του 1940 η τότε ιταλική κυβέρνηση απέστειλε στην Ελλάδα τελεσίγραφο, δια του Ιταλού πρέσβη στην Αθήνα Εμανουέλε Γκράτσι, ο οποίος και το επέδωσε ιδιόχειρα στον Ιωάννη Μεταξά στην οικία του στην Κηφισιά και με το οποίο απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση του ιταλικού στρατού από την Ελληνοαλβανική […]

Του Δάμωνα Δαμιανού Μια λιγότερο γνωστή πτυχή του ελληνοϊταλικού πολέμου του 1940 είναι η συμμετοχή στο αλβανικό μέτωπο εκατοντάδων μελών της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης που υπηρετούσαν εκείνη την εποχή ως κληρωτοί στον ελληνικό στρατό ή κλήθηκαν ως έφεδροι αμέσως μετά την κήρυξη του πολέμου.Ο Μουσταφά Χασάν Ογλού, που διατηρεί παραδοσιακό καφεκοπτείο στην Κομοτηνή, διηγείται την […]