ΔΝΤ: Προειδοποίηση για τα μέτρα ενέργειας στην ΕΕ – Πιέσεις σε Ελλάδα και υπερχρεωμένες χώρες

 Αυτό επισημαίνει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), υπογραμμίζοντας τους κινδύνους από την εφαρμογή κοστοβόρων οριζόντιων παρεμβάσεων.

Σύμφωνα με έρευνα του ΔΝΤ, τα δύο τρίτα των επιδοτήσεων και των φορολογικών μειώσεων που εφαρμόστηκαν σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης δεν ήταν στοχευμένα, παρά τις συστάσεις του Ταμείου και των ευρωπαϊκών θεσμών για περιορισμένες και προσωρινές παρεμβάσεις.

ΔΝΤ: «Δεν λαμβάνονται υπόψη τα μαθήματα του 2022»

Ο Άλφρεντ Κάμερ, επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, σημείωσε ότι οι κυβερνήσεις της ΕΕ «προφανώς» δεν λαμβάνουν υπόψη τα διδάγματα του 2022. Αναφέρθηκε στην περίοδο μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όταν πολλές χώρες προχώρησαν σε δαπανηρά μέτρα για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων λόγω της εκτόξευσης των τιμών του φυσικού αερίου.

Όπως τόνισε, δεν ήταν όλες οι χώρες προσεκτικές στη χρήση του δημοσιονομικού τους χώρου κατά τη διάρκεια της τρέχουσας κρίσης.

«Πρέπει να γίνει σαφές στους πολίτες ότι οι δαπάνες για καθολικά μέτρα αποτελούν έναν πολύ ακριβό τρόπο αξιοποίησης των φορολογικών εσόδων, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν και άλλες ανάγκες», υπογράμμισε.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ: Η κρίσιμη μάχη που θα κρίνει τη δεύτερη θητεία Τραμπ

Πιέσεις στα δημόσια οικονομικά και στις αγορές

Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι χώρες με ασθενέστερα δημόσια οικονομικά θα πρέπει να προχωρήσουν σε εξοικονομήσεις από άλλους τομείς, εάν επιθυμούν να αποφύγουν αρνητικές αντιδράσεις στις αγορές ομολόγων.

Το κόστος δανεισμού για ορισμένες χώρες της Ευρωζώνης έχει ήδη φτάσει σε πολυετή υψηλά από την έναρξη της σύγκρουσης, καθώς οι επενδυτές εκφράζουν ανησυχίες για την επίδραση της ενεργειακής κρίσης στα δημόσια οικονομικά.

Παράλληλα, οι κυβερνήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο δέχονται αυξανόμενες πιέσεις να προστατεύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από τις επιπτώσεις της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η οποία οδήγησε τις τιμές του πετρελαίου έως και τα 126 δολάρια το βαρέλι μέσα στην εβδομάδα, καθώς περιορίζονται οι αποστολές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Παραδείγματα παρεμβάσεων σε χώρες της ΕΕ

Αρκετές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει σε οριζόντια μέτρα:

• Η Γερμανία ανακοίνωσε δίμηνη μείωση του φόρου βενζίνης και ντίζελ για όλους τους πολίτες
• Η Ισπανία διαθέτει 3,5 δισ. ευρώ για μείωση του ΦΠΑ στην ενέργεια
• Η Ιταλία, υπό την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, προχώρησε σε προσωρινές μειώσεις ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα

Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις τα δημόσια οικονομικά παραμένουν επιβαρυμένα, λόγω του κόστους της πανδημίας Covid-19 και της ενεργειακής κρίσης που ακολούθησε την εισβολή στην Ουκρανία.

Προειδοποίηση για χώρες με υψηλό χρέος – Ανάμεσά τους και η Ελλάδα

Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ελλάδα συγκαταλέγονται στις πιο χρεωμένες οικονομίες της Ευρωζώνης, σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση δημοσιονομικής παρακολούθησης.

«Υπάρχουν χώρες που δεν διαθέτουν επαρκή δημοσιονομικό χώρο και δεν μπορούν να λάβουν μέτρα χωρίς αντισταθμίσεις στον προϋπολογισμό», ανέφερε ο Κάμερ, τονίζοντας την ανάγκη προσοχής ώστε να μην προκληθούν αντιδράσεις από τις αγορές.

Αυξανόμενο κόστος και κίνδυνος παγίδευσης

Το ΔΝΤ εκτιμά ότι οι κυβερνήσεις της ΕΕ δαπάνησαν περίπου το 2,5% του ΑΕΠ σε ενεργειακές παρεμβάσεις μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Αντίστοιχα, τα μέτρα που έχουν ανακοινωθεί μέχρι σήμερα ανέρχονται κατά μέσο όρο στο 0,18% του ΑΕΠ.

Ωστόσο, το δημοσιονομικό βάρος ενδέχεται να αυξηθεί εάν οι περιορισμοί στον ενεργειακό εφοδιασμό παραταθούν.

«Αν τα μέτρα αυτά ξεκινήσουν και η κρίση αποδειχθεί πιο επίμονη, τότε το κόστος αυξάνεται και οι κυβερνήσεις εγκλωβίζονται στις αποφάσεις τους», προειδοποίησε ο Κάμερ.

Επιπτώσεις στην αγορά και την ενεργειακή μετάβαση

Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για μέτρα όπως τα ανώτατα όρια τιμών και οι μειώσεις φόρων. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, τέτοιες παρεμβάσεις μπορεί να διατηρήσουν υψηλή τη ζήτηση σε μια αγορά με περιορισμένη προσφορά, ενώ ταυτόχρονα αποδυναμώνουν τα κίνητρα για μετάβαση σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας, όπως οι ανανεώσιμες πηγές.

Η ανάλυση του Ταμείου δείχνει ότι περισσότερο από το 90% των χωρών της ΕΕ έχουν υιοθετήσει τουλάχιστον ένα μέτρο που στρεβλώνει τις τιμές κατά τη διάρκεια της τρέχουσας κρίσης.

Όπως σημείωσε ο Κάμερ, «όταν παρατηρούνται αυξήσεις τιμών, αυτό θα έπρεπε να ενισχύει τη μετάβαση σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας».