Σε ηλικία 99 ετών έφυγε από τη ζωή η σπουδαία βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, αφήνοντας πίσω της ένα πολυσχιδές ακαδημαϊκό και πνευματικό έργο με διεθνή αναγνώριση.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ γεννήθηκε στην Αθήνα στις 29 Αυγούστου 1926. Πατέρας της ήταν ο Νικόλαος Γλύκατζης, έμπορος, και μητέρα της η Καλλιρρόη, το γένος Ψαλτίδη. Παντρεύτηκε τον Jacques Ahrweiler, με τον οποίο απέκτησε μία κόρη.
Σπουδές και ακαδημαϊκή πορεία
Αποφοίτησε από το Δ΄ Γυμνάσιο Αθηνών και στη συνέχεια σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας).
Συνέχισε τις σπουδές της στη Γαλλία, στην École des Hautes Études, όπου αναγορεύτηκε διδάκτωρ Ιστορίας το 1960 και Docteur ès Lettres το 1966.
Από το 1955 υπήρξε ερευνήτρια στο Γαλλικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (CNRS) και από το 1964 διευθύντρια ερευνών. Το 1967 εξελέγη καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, σηματοδοτώντας μια λαμπρή διεθνή ακαδημαϊκή διαδρομή.
Ηγετικές θέσεις στη Γαλλία και διεθνώς
Διετέλεσε διευθύντρια του Τμήματος Ιστορίας και Πρόεδρος της Επιτροπής Έρευνας της Φιλοσοφικής Σχολής της Σορβόννης (1969-1970), ενώ υπήρξε επισκέπτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Harvard (1973-1974).
Υπήρξε Αντιπρόεδρος του Πανεπιστημίου Paris I (1970-1973) και στη συνέχεια Πρόεδρός του (1976-1981), ενώ ανακηρύχθηκε επίτιμη πρόεδρος από το 1981. Κατά την περίοδο 1982-1989 διετέλεσε Πρύτανης της Ακαδημίας και Καγκελάριος των Πανεπιστημίων των Παρισίων.
Παράλληλα, υπήρξε Αντιπρόεδρος και κατόπιν Πρόεδρος του Ιδρύματος Georges Pompidou (1989-1991), Πρόεδρος του Αμερικανικού Μουσείου Τέχνης στη Γαλλία, Αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Danielle Mitterrand, εμπειρογνώμων στην UNESCO για κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, καθώς και Πρόεδρος και μετέπειτα επίτιμη πρόεδρος του Πανεπιστημίου της Ευρώπης.
Από το 1975 ήταν Πρόεδρος και στη συνέχεια επίτιμη Πρόεδρος της Διεθνούς Ενώσεως Βυζαντινών Σπουδών, ενώ διετέλεσε Γενική Γραμματέας της Διεθνούς Ενώσεως Ιστορικών Επιστημών (1980-1990). Υπήρξε επίσης Πρόεδρος της Παγκόσμιας Κίνησης Επιστημονικής Ευθύνης (MURS), Πρόεδρος του Εθνικού Θεάτρου (1999-2012) και Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών (1993-2022), καθώς και του Διεθνούς Ιδρύματος Ντιμίτρι Σοστακόβιτς.
Διεθνείς τιμητικές διακρίσεις
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημία Αθηνών, της Βρετανικής Ακαδημίας, της Βασιλικής Ακαδημίας του Βελγίου, της Ακαδημίας Επιστημών του Βερολίνου και της Βουλγαρίας.
Ανακηρύχθηκε επίτιμη διδάκτωρ σε πλήθος πανεπιστημίων, μεταξύ των οποίων του Λονδίνου, του Harvard, του Βελιγραδίου, της Νέας Υόρκης, του New Brunswick, της Λίμας, της Χάιφας, του Παντείου Πανεπιστημίου, του ΕΚΠΑ, του Αμερικανικού Πανεπιστημίου του Παρισιού, του Fribourg, της Θεσσαλονίκης και της Κρήτης.
Η απώλειά της σηματοδοτεί το τέλος μιας μακράς και επιδραστικής πορείας στον χώρο των βυζαντινών σπουδών και των ανθρωπιστικών επιστημών, με ισχυρό αποτύπωμα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.