Του Γιώργου Χουσμεκερίδη, Οικονομολόγου MBA – Λογιστή Α’ Τάξης – www.oreco.gr
Η έναρξη της φετινής τουριστικής περιόδου συμπίπτει με μία σοβαρή μεταβολή στο εργασιακό τοπίο του επισιτιστικού κλάδου: τη λήξη ισχύος της γενικώς υποχρεωτικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας (ΣΣΕ) για τα τουριστικά και επισιτιστικά καταστήματα. Η σύμβαση, που υπεγράφη στις 12/6/2023 και έληξε – μαζί με την τρίμηνη παράτασή της – στις 31/5/2025, πέρασε πλέον στο στάδιο της μετενέργειας από 1/6/2025 και έπειτα.
Πρόκειται για μια εξέλιξη με σημαντικές επιπτώσεις για τους εργαζόμενους και το σύνολο του τουριστικού τομέα, ο οποίος βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ποιοτική εργασία και τη σταθερότητα των εργασιακών σχέσεων.
Η ΣΣΕ του επισιτισμού, όσο βρισκόταν σε ισχύ και είχε κηρυχθεί γενικώς υποχρεωτική, εξασφάλιζε ένα ενιαίο και δεσμευτικό πλαίσιο για όλους τους εργαζόμενους του κλάδου, καλύπτοντας αποδοχές, θεσμικά δικαιώματα, πενθήμερη εργασία, διαλείμματα εντός ωραρίου, επιδόματα και άλλα.
Από την 1η Ιουνίου 2025, οι κανονιστικοί όροι της ΣΣΕ (μισθολογικοί και θεσμικοί) παύουν να είναι υποχρεωτικοί. Βρίσκονται πλέον σε ισχύ μόνο ως όροι των ατομικών συμβάσεων. Αυτό σημαίνει ότι:
- Αν συμφωνήσει ο εργαζόμενος, ο εργοδότης μπορεί να τροποποιήσει τους όρους απασχόλησης και αμοιβής.
- Μπορεί, για παράδειγμα, να εφαρμοστεί εξαήμερη εργασία (40 ώρες / 6 ημέρες), αντί της πενθήμερης που προέβλεπε η ΣΣΕ.
- Μπορεί να καταργηθούν θεσμικά επιδόματα (γάμου, ταμειακό, ανθυγιεινό), εφόσον δεν αποτελούν ρητούς όρους της ατομικής σύμβασης.
Τι αλλάζει από 1η Ιουλίου 2025; – Το τέλος της πλήρους μετενέργειας
Βάσει των μνημονιακών ρυθμίσεων (ΠΥΣ 6/2012), μετά την πάροδο ενός μηνός από την έναρξη της μετενέργειας, δηλαδή από 1/7/2025, ο εργοδότης δύναται μονομερώς και χωρίς τη συναίνεση του εργαζόμενου να καταργήσει τα επιδόματα που δεν προστατεύονται από το ελάχιστο θεσμικό πλαίσιο, διατηρώντας μόνο:
- το βασικό μισθό ή ημερομίσθιο,
- το επίδομα προϋπηρεσίας (ωρίμανσης),
- το επίδομα σπουδών,
- το επίδομα επικινδυνότητας, εφόσον το προέβλεπε η ΣΣΕ.
Καταργούνται λοιπόν αυτομάτως (αν δεν κατοχυρωθούν ατομικά):
- Το επίδομα γάμου,
- Το ταμιακό επίδομα,
- Το ανθυγιεινό επίδομα σε μη καλυπτόμενες ειδικότητες,
- Η υποχρεωτική πενθήμερη εργασία.
Οι επιχειρήσεις μπορούν πλέον νομίμως να προτείνουν ή να επιβάλουν εξαήμερη εργασία με ημερήσιο ωράριο μικρότερο των 8 ωρών, χωρίς επιπλέον αμοιβή.
Οι εργοδότες που προσλαμβάνουν από 1/6/2025 και μετά, δεν δεσμεύονται καθόλου από τη ΣΣΕ που έχει λήξει και βρίσκεται σε μετενέργεια. Οι όροι εργασίας ορίζονται εξ ολοκλήρου από την ατομική σύμβαση, εντός των νομίμων ορίων (π.χ. κατώτατος μισθός, ώρες ανά εβδομάδα).
Η εξέλιξη αυτή καθιστά τους νεοπροσληφθέντες εργαζόμενους πιο ευάλωτους, χωρίς το προστατευτικό δίκτυ της συλλογικής διαπραγμάτευσης.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για τον κλάδο;
- Διασπασμένο καθεστώς αμοιβών και δικαιωμάτων μεταξύ “παλαιών” και “νέων” εργαζομένων.
- Πτώση μισθολογικού επιπέδου και εντατικοποίηση της εργασίας.
- Αύξηση ελαστικών μορφών απασχόλησης.
- Αδυναμία προσέλκυσης και διατήρησης προσωπικού, σε έναν ήδη πιεσμένο κλάδο.
- Εργασιακή ανασφάλεια και απώλεια εμπιστοσύνης στις συνθήκες των επαγγελμάτων του επισιτισμού.
Η ανάγκη για νέα Συλλογική Σύμβαση
Η μόνη ουσιαστική διέξοδος είναι η άμεση έναρξη διαπραγματεύσεων για την υπογραφή νέας ΣΣΕ με ευρεία αντιπροσωπευτικότητα, ώστε να καταστεί εκ νέου γενικώς υποχρεωτική. Η καθυστέρηση συνεπάγεται:
- συνεχή αποδόμηση των κεκτημένων του κλάδου,
- στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό (νομοταγείς επιχειρήσεις vs εργοδότες που εκμεταλλεύονται το κενό),
- υποβάθμιση της ποιότητας υπηρεσιών και εμπειρίας του επισκέπτη με σοβαρές επιπτώσεις στο τουριστικό προϊόν.
Η εργασία στον επισιτισμό δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως προσωρινή και αναλώσιμη, ιδίως όταν αποτελεί βασικό θεμέλιο της οικονομίας του τουρισμού. Χωρίς συλλογική ρύθμιση, η αγορά αφήνεται σε ατομικές διαπραγματεύσεις με άνιση ισχύ.
Οι εργοδότες οφείλουν να κατανοήσουν πως οι καλές εργασιακές σχέσεις είναι ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, όχι κόστος. Και η πολιτεία να διευκολύνει τις συλλογικές διαδικασίες, αντί να τις υπονομεύει με τη σιωπή της.
Γιώργος Χουσμεκερίδης
Οικονομολόγος MBA
Λογιστής Α’ Τάξης
www.oreco.gr