Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ απέρριψε την Παρασκευή τους εκτεταμένους δασμούς που είχε επιβάλει ο Ντόναλντ Τραμπ σε σειρά χωρών, κρίνοντας ότι ο πρόεδρος δεν διαθέτει την εξουσία να τους επιβάλει μονομερώς βάσει του ομοσπονδιακού νόμου περί έκτακτων εξουσιών.
Η απόφαση ελήφθη με πλειοψηφία 6-3 και συνιστά σημαντική εξέλιξη για την εμπορική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς οι συγκεκριμένοι δασμοί βρίσκονταν στο επίκεντρο της εξωτερικής και οικονομικής ατζέντας του προέδρου.
Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο πρόεδρος δεν μπορεί να χρησιμοποιεί τον νόμο περί διεθνών οικονομικών έκτακτων εξουσιών (IEEPA) για να επιβάλλει δασμούς σχεδόν σε όλες τις χώρες του κόσμου χωρίς σαφή εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο.
Η πλειοψηφία δεν διευκρίνισε τι θα συμβεί με τα ποσά που έχουν ήδη εισπραχθεί από τους επίμαχους δασμούς.
Μέχρι τις 14 Δεκεμβρίου, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είχε εισπράξει 134 δισ. δολάρια από τους δασμούς, οι οποίοι αμφισβητήθηκαν από περισσότερους από 301.000 εισαγωγείς, σύμφωνα με στοιχεία της Τελωνειακής και Συνοριακής Προστασίας των ΗΠΑ και σχετική κατάθεση στο Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου.
Σύμφωνα με αναλυτές του Penn-Wharton Budget Model, η αμερικανική κυβέρνηση ενδέχεται να χρειαστεί να επιστρέψει έως και 175 δισ. δολάρια.
Οι «αμοιβαίοι» δασμοί και η «Ημέρα απελευθέρωσης»
Οι λεγόμενοι «αμοιβαίοι» δασμοί προέβλεπαν αυξήσεις έως 50% σε βασικούς εμπορικούς εταίρους, όπως η Ινδία και η Βραζιλία, και έως 145% στην Κίνα το 2025.
Στις 2 Απριλίου, ημέρα που ο Τραμπ είχε χαρακτηρίσει «Ημέρα απελευθέρωσης», επιβλήθηκε βασικός δασμός 10% σε όλες τις εισαγωγές προς τις ΗΠΑ, καθώς και επιπλέον δασμοί 15% έως 50% στις περισσότερες χώρες. Πολλοί από αυτούς στη συνέχεια επαναδιαπραγματεύτηκαν και μειώθηκαν.
Η αντίδραση Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε «ντροπή» την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κατά τη διάρκεια πρωινού στον Λευκό Οίκο με κυβερνήτες πολιτειών, σύμφωνα με το CNNi, που επικαλείται δύο πρόσωπα με γνώση των δηλώσεών του.
Σύμφωνα με μία από τις πηγές, ο πρόεδρος ανέφερε ότι διαθέτει εφεδρικό σχέδιο για την επιβολή δασμών.
Ο Τραμπ έχει προγραμματισμένη συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του Βιετνάμ Το Λαμ, ενώ δεν έχουν ανακοινωθεί άλλες δημόσιες εκδηλώσεις για το υπόλοιπο της ημέρας.
Η μειοψηφία και τα εναλλακτικά εργαλεία
Ο δικαστής Brett Kavanaugh, με τη στήριξη των Clarence Thomas και Samuel Alito, διαφώνησε με την απόφαση, χαρακτηρίζοντάς την «υπερβολική».
Στην αντίθετη γνώμη του σημείωσε ότι ο νόμος που επικαλέστηκε ο Τραμπ επιτρέπει την επιβολή δασμών για την αντιμετώπιση ξένων απειλών σε περίοδο εθνικής έκτακτης ανάγκης.
Όπως ανέφερε, οι δασμοί μπορεί να είναι ή να μην είναι «σοφή πολιτική», ωστόσο, κατά την άποψή του, είναι νόμιμοι βάσει του κειμένου και της ιστορίας του νόμου.
Παράλληλα, επεσήμανε ότι ο πρόεδρος διαθέτει και άλλα νομικά εργαλεία για την επιβολή δασμών, τα οποία όμως έχουν χρονικούς και διαδικαστικούς περιορισμούς και συχνά απαιτούν προηγούμενες έρευνες.
Τα επιχειρήματα υπέρ των δασμών
Σε πρόσφατες δηλώσεις του, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι δασμοί αποφέρουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια και στηρίζουν την αμερικανική οικονομία.
Όπως ανέφερε, η πολιτική αυτή απέφερε 12 δισ. δολάρια που, σύμφωνα με τον ίδιο, ενίσχυσαν τους αγρότες. Υποστήριξε επίσης ότι χωρίς δασμούς η χώρα θα αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα.
Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τα όρια των προεδρικών εξουσιών στην εμπορική πολιτική και το ενδεχόμενο νέων νομοθετικών ή διοικητικών πρωτοβουλιών το επόμενο διάστημα.