Γάζα: Έως και 7 χρόνια θα απαιτηθούν για να «φύγουν» 68 εκατ. τόνοι ερειπίων

Ο πόλεμος στη Γάζα έχει μετατρέψει μεγάλο μέρος της Λωρίδας σε μια απέραντη ζώνη ερειπίων, με τη συντριπτική πλειονότητα των κτιρίων να έχουν καταστραφεί ή υποστεί σοβαρές ζημιές. Η απομάκρυνση των συντριμμιών, προϋπόθεση για οποιοδήποτε σχέδιο ανοικοδόμησης, αναμένεται να διαρκέσει χρόνια και να κοστίσει πάνω από ένα δισεκατομμύριο δολάρια, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.

Από την έναρξη του πολέμου έως σήμερα, οι ισραηλινές επιθέσεις έχουν δημιουργήσει περίπου 68 εκατομμύρια τόνους ερειπίων. Χιλιάδες αεροπορικές επιδρομές, μάχες στο έδαφος και ελεγχόμενες κατεδαφίσεις έχουν καταστρέψει περισσότερα από 123.000 κτίρια στη Λωρίδα της Γάζας και έχουν προκαλέσει ζημιές σε περίπου 75.000 ακόμη, σε διαφορετικό βαθμό. Συνολικά, πρόκειται για το 81% των κτιρίων της περιοχής, σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση δορυφορικών εικόνων των Ηνωμένων Εθνών.

Άθλιες συνθήκες διαβίωσης για πάνω από 2 εκατ. κατοίκους

Ενώ οι προετοιμασίες για την απομάκρυνση των ερειπίων παραμένουν σε εκκρεμότητα, οι συνθήκες διαβίωσης για τους περισσότερους από 2 εκατομμύρια κατοίκους της Γάζας παραμένουν εξαιρετικά δύσκολες. Οι περισσότεροι Παλαιστίνιοι ζουν σε σκηνές, σε υπερπλήρη στρατόπεδα εκτοπισμένων ή σε δρόμους γεμάτους μπάζα. Η έλευση του χειμώνα επιδείνωσε δραματικά την κατάσταση, με τις έντονες βροχοπτώσεις να προκαλούν πλημμύρες στα αυτοσχέδια καταλύματα.

Όταν τελικά ξεκινήσει η πλήρης επιχείρηση απομάκρυνσης ερειπίων, ο χρονικός ορίζοντας ολοκλήρωσης είναι ιδιαίτερα μακρύς. «Ελπίζουμε ότι θα γίνει το συντομότερο δυνατό, αλλά θα χρειαστούν χρόνια», δήλωσε ο Jaco Cilliers, επικεφαλής των επιχειρήσεων του UNDP στα παλαιστινιακά εδάφη. «Στην καλύτερη περίπτωση, θα χρειαστούν τουλάχιστον πέντε, μάλλον επτά χρόνια». Το τελικό χρονοδιάγραμμα θα εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης, την προθυμία του Ισραήλ να επιτρέψει την είσοδο επιπλέον εξοπλισμού και την πολιτική βούληση όλων των πλευρών να διατηρήσουν την εκεχειρία.

Κόστος, χρηματοδότηση και πρώτες παρεμβάσεις

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΗΕ, το συνολικό κόστος ανοικοδόμησης της Γάζας μπορεί να φθάσει τα 70 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι κατασκευαστές στη Γάζα που διαθέτουν βαριά μηχανήματα χρεώνουν περίπου 23 δολάρια ανά τόνο για την απομάκρυνση των συντριμμιών, χωρίς να είναι ακόμη σαφές ποιος θα επωμιστεί το συνολικό κόστος αυτής της διαδικασίας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ζελένσκι: «Η Ρωσία επιλέγει και πάλι τον πόλεμο» – Το μήνυμα κατά του Πούτιν

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ευελπιστούν ότι τα αραβικά κράτη του Κόλπου θα καλύψουν σημαντικό μέρος της χρηματοδότησης για την ανοικοδόμηση, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί κάποια συγκεκριμένη συμφωνία.

Το UNDP έχει ξεκινήσει εργασίες απομάκρυνσης ερειπίων εδώ και περίπου έναν χρόνο, λειτουργώντας με τον περιορισμένο εξοπλισμό που είναι διαθέσιμος και σταματώντας κάθε φορά που οι μάχες αναζωπυρώνονται. Μέχρι σήμερα έχουν συλλεχθεί, ανακυκλωθεί ή επαναχρησιμοποιηθεί περίπου 209.000 τόνοι ερειπίων.

Προτεραιότητα αυτή τη στιγμή αποτελεί η διευκόλυνση των ανθρωπιστικών δραστηριοτήτων: η απομάκρυνση ερειπίων από βασικούς οδικούς άξονες, η αποκατάσταση πρόσβασης σε νοσοκομεία, αρτοποιεία και προσωρινά σχολεία. Ήδη περίπου 270 δρόμοι έχουν ανοίξει ξανά μέσα σε ένα έτος, επιτρέποντας σε πωλητές να στήνουν πάγκους για τη διάθεση τροφίμων και αγαθών πρώτης ανάγκης. Η διαδρομή μεταξύ Deir al Balah και της πόλης της Γάζας διαρκεί πλέον περίπου 30 λεπτά, από μιάμιση ώρα πριν από λίγους μήνες, σύμφωνα με τον Mohammed Mezyad, ο οποίος επιβλέπει την καθημερινή απομάκρυνση ερειπίων για λογαριασμό του UNDP.

Ανθρώπινες ιστορίες πίσω από τα ερείπια

Πέρα από τους αριθμούς, οι κάτοικοι της Γάζας προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα μόνοι τους. Ο Αμπντουλάχ αλ-Χιντάουι, επιστρέφοντας στο οικογενειακό σπίτι στη συνοικία Σέιχ Ραντβάν της πόλης της Γάζας, το βρήκε ολοσχερώς κατεστραμμένο, λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της εκεχειρίας. «Προσπαθήσαμε να καθαρίσουμε τα ερείπια μόνοι μας, αλλά ήταν πολύ δύσκολο», περιγράφει. «Όλη η οδός είναι γεμάτη σωρούς από μπάζα και όλα είναι ανακατεμένα – δεν μπορείς να ξεχωρίσεις ποιανού είναι ποιο σπίτι πια».

Η Ριμ Ατζούρ, 25 ετών, εγκατέλειψε το σπίτι της στην πόλη της Γάζας τον Μάρτιο του 2024, αφήνοντας πίσω τον σύζυγό της και την μικρή κόρη της. Το τριώροφο σπίτι τους κατέρρευσε λίγο αργότερα και από τότε δεν έχει κανένα νέο τους. «Χρειαζόμαστε έναν εκσκαφέα ή μια μπουλντόζα για να απομακρύνουμε τα ερείπια, ώστε να μπορέσω να ψάξω για τον σύζυγό μου και την κόρη μου», λέει. «Δεν μου μένει άλλη επιλογή από το να ψάξω για τα πτώματά τους».

Το αόρατο μέτωπο των μη εκραγέντων πυρομαχικών

Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που συνοδεύουν τα ερείπια είναι τα μη εκραγέντα πυρομαχικά. Κάθε εβδομάδα αρκετοί άνθρωποι – πολλοί από αυτούς παιδιά – τραυματίζονται από υπολείμματα πολέμου, σύμφωνα με ιατρικό και ανθρωπιστικό προσωπικό στη Γάζα.

Δεν υπάρχουν ακριβείς εκτιμήσεις για τον αριθμό των εκρηκτικών που παραμένουν στη Λωρίδα, ωστόσο ειδικοί στην αποναρκοθέτηση εκτιμούν ότι πρόκειται πιθανότατα για χιλιάδες, κυρίως στο εσωτερικό κατεστραμμένων κατοικιών. Ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος είχε δηλώσει τον Ιανουάριο ότι περίπου 1% έως 2% των εκρηκτικών που χρησιμοποιήθηκαν ενδέχεται να μην έχουν εκραγεί, χωρίς έως τώρα να υπάρχει νεότερη επίσημη εκτίμηση.

Η Υπηρεσία Δράσης κατά των Ναρκών του ΟΗΕ (UNMAS) έχει εντοπίσει εκατοντάδες υπολείμματα πολέμου, όμως, λόγω έλλειψης εξειδικευμένου εξοπλισμού, οι ομάδες περιορίζονται στο να σημαδεύουν και να περιφράσσουν τα εκρηκτικά αντικείμενα. «Τα τελευταία δύο χρόνια δεν έχουμε καταφέρει να απομακρύνουμε κανένα εκρηκτικό αντικείμενο από τη Γάζα», αναφέρει ο Julius Van der Walt της UNMAS, σημειώνοντας ότι απαιτείται ειδική άδεια από τις ισραηλινές αρχές για την εισαγωγή του αναγκαίου τεχνικού εξοπλισμού, η οποία μέχρι σήμερα δεν έχει δοθεί.

Ανακύκλωση ερειπίων και αναζήτηση λύσεων

Αφού απομακρυνθούν, τα συντρίμμια μεταφέρονται σε χώρους ανακύκλωσης, όπου διαχωρίζονται σε υλικά που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν και σε επικίνδυνα ή μη ανακυκλώσιμα απόβλητα. Έπιπλα και προσωπικά αντικείμενα επιστρέφονται στους ιδιοκτήτες, όπου αυτό είναι εφικτό, ενώ υλικά όπως ο αμίαντος και σπασμένα εξαρτήματα απορρίπτονται ξεχωριστά.

Το μεγαλύτερο μέρος των οικοδομικών υλικών μπορεί να ανακυκλωθεί: το σκυρόδεμα θρυμματίζεται και χρησιμοποιείται εκ νέου για την κατασκευή δρόμων, τη διαμόρφωση τοπίου και μη φέροντες τοίχους. Μη ανακυκλώσιμα υλικά οδηγούνται σε ειδικούς χώρους απόθεσης. Μέρος των ανακυκλωμένων υλικών έχει ήδη αξιοποιηθεί, όπως στα θεμέλια νέας υπαίθριας κουζίνας της φιλανθρωπικής οργάνωσης World Central Kitchen στην Khan Younis.

Ωστόσο, ο συνολικός όγκος των ερειπίων είναι τόσο μεγάλος, ώστε ακόμη και οι ειδικοί δυσκολεύονται να σχεδιάσουν βιώσιμες λύσεις μεγάλης κλίμακας. «Αναζητούμε καινοτόμες λύσεις», επισημαίνει ο Alessandro Mrakic του UNDP, τονίζοντας ότι η ανοικοδόμηση της Γάζας θα είναι μια μακρά και σύνθετη διαδικασία, που ξεκινά από την απομάκρυνση της «σκόνης του πολέμου».

ΠΗΓΗ: ΟΤ