Για την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών: Η σκληρή αποτίμηση μιας “απορρύθμισης”

Του Παναγιώτη Μπούρχα

Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών για την Ελλάδα δε μοιάζει σε τίποτα με τις προηγούμενες…

Η φετινή 26η Ιουνίου, η μέρα που τιμάται για τον παγκόσμιο αγώνα κατά της μάστιγας των ναρκωτικών, συμπίπτει με τη συμπλήρωση σχεδόν ενός χρόνου από την ψήφιση του νομοσχεδίου της κατ’ ευφημισμόν… “ολοκλήρωσης της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης”, από την δεύτερη κυβέρνηση Μητσοτάκη, με την αποστολή να φέρνει σε πέρας επιτυχώς τότε… ο ψυχίατρος, υφυπουργός ψυχικής υγείας, Δημήτρης Βαρτζόπουλος.

Δυο ανεξάρτητοι οργανισμοί πρόληψης και θεραπείας των εξαρτήσεων, ΟΚΑΝΑ και ΚΕΘΕΑ, που για δεκαετίες λειτουργούσαν στη χώρα μας, έγιναν ένα… μέσω του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ). Οι αντιδράσεις, προ της ψήφισης του νόμου, πολλές και δυναμικές, όχι ικανές ωστόσο, για να αποτρέψουν την πλήρη ιδιωτικοποίηση ενός τομέα παροχής υπηρεσιών υγείας που όλοι αντιλαμβανόμασταν, ενόσω το σχέδιο νόμου διέρρεε με τις διάφορες παραλλαγές του, ότι είχε μία και μόνη σκοπιμότητα και στόχευση: να προσφέρει πελατεία στις ιδιωτικές κλινικές αποτοξίνωσης που υπήρχαν ούτως ή άλλως αλλά και να ανοίξει χώρο σε Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, μέσω των οποίων μπορούν να διατεθούν για τις συγκεκριμένες υπηρεσίες, κάποια δεκάδες ή και εκατοντάδες εκατομμύρια, από το Ταμείο Ανάκαμψης προσεχώς.

Και το πιο ακραίο νεοφιλελεύθερο σχέδιο της ΝΔ βρίσκει εφαρμογή σε έναν τομέα που με πολλά προβλήματα, κατάφερνε να λειτουργεί για χρόνια και να παρέχει φροντίδα και οριστική θεραπεία απεξάρτησης από τα ναρκωτικά, σε εκατοντάδες οικογένειες και στα παιδιά τους, χωρίς να χρειάζεται να βάζουν βαθειά το χέρι στην τσέπη. Το αντάλλαγμα, προκειμένου για το ΚΕΘΕΑ, ήταν η τεράστια και υπεράνθρωπη ψυχική και σωματική δοκιμασία, το σύνδρομο της στέρησης, ο πυρετός, τα ουρλιαχτά από τους πόνους της έλλειψης του ναρκωτικού… όλα αυτά δηλαδή στα οποία αποφάσιζε να υποβληθεί ο άνθρωπος που θα ακολουθούσε το “στεγνό” πρόγραμμα του ΚΕΘΕΑ, για να φτάσει σε μερικούς μήνες να αποδοθεί “καθαρός” στην κοινωνία. Η εναλλακτική που είχε ανέκαθεν, ήταν τα υποκατάστατα, μεθαδόνη κτλ. του ΟΚΑΝΑ. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ήρθε πριν έναν χρόνο να καταργήσει ουσιαστικά αυτά τα δύο μοντέλα και το δικαίωμα της επιλογής και να ωθεί πλέον όλους τους εξαρτημένους, στη λύση του φαρμάκου. Η λογική του υποκατάστατου μετατρέπει τον εξαρτημένο σε ασθενή που παίρνει το χάπι του και κάνει συντήρηση. Που δεν ξεκόβει όμως, καθόλου εύκολα από τα ναρκωτικά.

Τι έλεγαν

Στις αντιδράσεις που από την πρώτη στιγμή εγέρθηκαν με τη γνωστοποίηση των προθέσεων της κυβέρνησης Μητσοτάκη, η απάντηση ήταν πως θα πρόκειται μόνο για διοικητική μεταβολή και όχι για ουσιαστική αλλαγή της εθνικής στρατηγικής μας για τα ναρκωτικά. Ακόμα και οι τοπικοί μας βουλευτές που συνάντησαν τον Σύλλογο Οικογένειας του ΚΕΘΕΑ Ήπειρος – η Μαρία Κεφάλα βασικά, γιατί ο Κώστας Τασούλας, ως πρόεδρος της βουλής, δεν απάντησε ποτέ στις προσκλήσεις για συνάντηση – καθησύχαζαν για τις επερχόμενες μεταβολές.

Εκ του αποτελέσματος, αποδεικνύεται σήμερα πως δεν έλεγαν αλήθεια και πως η ψυχιατρική “μεταρρύθμιση” του κ. Βαρτζόπουλου… απορρύθμισε πλήρως την εικόνα της απεξάρτησης στη χώρα μας, αφού οι τοξικομανείς που απευθύνονται στα κεντρικά του ΕΟΠΑΕ, κατευθύνονται πλέον μαζικά στη θεραπεία του υποκατάστατου, και η λύση του “στεγνού” προγράμματος δεν προσφέρεται καν, μολονότι οι δομές του ΚΕΘΕΑ, όπως αυτές στην Ήπειρο, εξακολουθούν τυπικά να παραμένουν λειτουργικές. Τα στελέχη του όμως, και τούτο είναι τραγική ειρωνεία… οι εργαζόμενοι που στην Ήπειρο επί παραδείγματι, υπηρέτησαν για όσα χρόνια εργάστηκαν στο ΚΕΘΕΑ, αποκλειστικά και μόνο τα “στεγνά” προγράμματα, υποβάλλονται σε μια συνειδησιακή κρίση και το οικοδόμημα του ΚΕΘΕΑ συγκλονίζεται συθέμελα. Αρεστοί στην κυβέρνηση, τοποθετούνται σε θέσεις ευθύνης και οι χθεσινοί προϊστάμενοι του ΚΕΘΕΑ γίνονται υπάλληλοι*.

Δεν θα υπάρχει πολύ σύντομα το ΚΕΘΕΑ όπως το γνωρίσαμε, το δέσιμο του Κέντρου με τις τοπικές κοινωνίες θα εξαφανιστεί, η “αλυσίδα” που χαρακτήριζε το ΚΕΘΕΑ – εξαρτημένος, οικογένεια, θεραπευτές – έσπασε και κάποια εργολαβικά επιχειρηματικά συμφέροντα τρίβουν τα χέρια τους, για την “πελατεία” που τους χάρισε η κυβέρνηση. Ακούγονται τιμές ύψους 3.000 ευρώ το μήνα για μια θεραπεία απεξάρτησης σε ιδιωτική κλινική. Πρόσφατα, ο Υπουργός Υγείας εγκαινίαζε περιχαρής μια τέτοια μονάδα, περιηγούμενος στις πισίνες και τα τζακούζι του κέντρου αυτού… Αντιλαμβανόταν άραγε, ο πολύς κ. Άδωνις σε ποιους απευθύνεται αυτή η δομή απεξάρτησης, αντίστοιχη της οποίας μπορεί να λειτουργεί από χρόνια στην Ελβετία ή άλλου, έχοντας ως πελάτες-ασθενείς αστέρια του Χόλιγουντ, ας πούμε;

Το παιδί της μέσης ελληνικής οικογένειας που έπεσε στην παγίδα των ναρκωτικών και την εξάρτηση θα παίρνει το χαπάκι του από τον ΕΟΠΑΕ και η πολιτεία ενδεχομένως θα θεωρεί πως έπραξε το καθήκον της, επειδή απάλλαξε το δημόσιο κορβανά από τα κόστη λειτουργίας των ξεχωριστών λογιστηρίων του ΟΚΑΝΑ και του ΚΕΘΕΑ, πετυχαίνοντας οικονομίες κλίμακος… με την ενοποίηση των δύο οργανισμών!

Δικαίως μια νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση επικρίνεται από τους πολίτες γιατί ιδιωτικοποιεί δρόμους και έργα υποδομής, κατασκευασμένα με δημόσιο χρήμα, από τους δικούς μας φόρους δηλαδή. Στην περίπτωση της Εγνατίας Οδού όμως, μπορεί κάποιος να επιλέξει να πάει στην Ηγουμενίτσα από τον παλιό δρόμο των Ιωαννίνων. Αντί της Ιόνιας Οδού, για να αποφύγεις τα τσουχτερά διόδια, έχεις την επιλογή ακόμα, της παλιάς Εθνικής Οδού, όσο ο δρόμος αυτός είναι βατός και αντί της πανάκριβης ζεύξης Ρίου-Αντιρρίου, περνάς απέναντι με το φέρι μπόουτ. Στην περίπτωση των εξαρτήσεων όμως, η επιλογή που προσφέρει στους χρήστες η νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση της ΝΔ είναι: ναρκωτικά ή υποκατάστατα; Το δικαίωμα στην αποτελεσματική προσπάθεια για απεξάρτηση τους το στερεί.

*Θα μου επιτρέψετε εδώ και μια προσωπική αναφορά: Στα Γιάννενα, γνωρίσαμε από το 2007 και μετά, έναν άνθρωπο που ήρθε από την Αθήνα και έστησε από το μηδέν το οικοδόμημα του ΚΕΘΕΑ Ήπειρος: τον Γιάννη τον Παπαχρήστου. Ο άνθρωπος αυτός επέκτεινε τη δράση του ΚΕΘΕΑ στα Ιόνια Νησιά και τη Δυτική Μακεδονία, συνέβαλε στη λειτουργία του detox των Ιωαννίνων και με λιγοστές δυνάμεις και με το ελάχιστο προσωπικό, βοήθησε εκατοντάδες ανθρώπους, όλα αυτά τα χρόνια. Τέτοια άξια στελέχη, πραγματικούς κοινωνικούς “πολεμιστές” η κυβέρνηση τα παροπλίζει σήμερα και τα αντιμετωπίζει ακόμα και εκδικητικά, επειδή αντιπαρατέθηκαν ευθέως στα σχέδιά της.