Τα διαδοχικά κύματα κακοκαιρίας που πλήττουν τη χώρα τις τελευταίες ημέρες έχουν προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές σε νησιωτικές και ηπειρωτικές περιοχές. Πλημμυρισμένα λιμάνια, παραλιακοί δρόμοι που καλύφθηκαν από τη θάλασσα, κατολισθήσεις και καθιζήσεις συνθέτουν ένα σκηνικό που, σύμφωνα με επιστήμονες, δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση αλλά μέρος μιας νέας πραγματικότητας.
Η έντονη «πλημμυρίδα» που καταγράφηκε κυρίως στα νησιά και στη Δυτική Ελλάδα συνδέεται με τον συνδυασμό παρατεταμένων βροχοπτώσεων, θυελλωδών ανέμων και ήδη επιβαρυμένων εδαφών.
Κλιματική αλλαγή και ένταση των φαινομένων
Ο ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Κίμων Χατζημπίρος, επισημαίνει ότι η βασική αιτία της έντασης των φαινομένων είναι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή, η οποία καθιστά τα ακραία καιρικά επεισόδια συχνότερα και πιο έντονα.
Όπως εξηγεί, η Ελλάδα διαθέτει σε μεγάλο βαθμό εύθραυστο γεωλογικό υπόβαθρο, με σαθρά εδάφη και ορεινούς σχηματισμούς που ευνοούν κατολισθήσεις. Οι κακοκαιρίες, για γεωφυσικούς λόγους, προσεγγίζουν κατά κανόνα τη χώρα από τα δυτικά, γεγονός που καθιστά τα νησιά του Ιονίου, τη Δυτική Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα και την Ήπειρο περισσότερο εκτεθειμένες.
Ωστόσο, το κλιματικό σύστημα είναι χαοτικό και τα φαινόμενα μπορούν να εκδηλωθούν οπουδήποτε. «Ολόκληρη η χώρα βρίσκεται σε καθεστώς ευαλωτότητας», τονίζει, σημειώνοντας ότι η ένταση των φαινομένων προβλέπεται να αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο.
Φυσική μεταβλητότητα και κορεσμένα εδάφη
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και διευθυντής του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Δημήτρης Εμμανουλούδης, αναφέρει ότι η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται από ιστορικά υψηλές βροχοπτώσεις σε ορισμένες περιοχές.
Υπογραμμίζει ότι η κλιματική αναταραχή συνδυάζεται με τη φυσική μεταβλητότητα του κλίματος. Η υπερθέρμανση του πλανήτη και η επιβάρυνση από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν ακραία φαινόμενα, είτε με τη μορφή ξηρασίας είτε με τη μορφή υπερβολικών βροχών.
Σημαντικός παράγοντας αυτή την περίοδο είναι ο κορεσμός των εδαφών. Σε πολλές περιοχές η υγρασία έχει φτάσει το 96–98%, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και μικρές βροχοπτώσεις μπορεί να προκαλέσουν πλημμυρικά φαινόμενα, καθώς το νερό δεν απορροφάται αλλά κατευθύνεται άμεσα σε ρέματα και ποτάμια.
Τα νησιά εμφανίζονται πιο ευάλωτα, καθώς η γεωμορφολογία τους και η άμεση αλληλεπίδραση με τη θάλασσα εντείνουν τις επιπτώσεις.
Τα μέτρα πρόληψης και προσαρμογής
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτείται στρατηγικός σχεδιασμός με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Μεταξύ των βασικών μέτρων που προτείνουν περιλαμβάνονται:
• Μετριασμός της κλιματικής αλλαγής μέσω μετάβασης σε καθαρότερο ενεργειακό μοντέλο
• Έργα ορεινής υδρονομίας για συγκράτηση υδάτων και σταδιακή απορροή προς τις πεδινές περιοχές
• Προστασία και αποκατάσταση της βλάστησης, με έμφαση στην πρόληψη πυρκαγιών και στην αποφυγή υπερβόσκησης
• Αναθεώρηση των τεχνικών προδιαγραφών των έργων υποδομής με αυξημένους συντελεστές ασφαλείας
• Καθαρισμός ρεμάτων και ενίσχυση της επιτήρησης σε περιόδους έντονων φαινομένων
Όπως επισημαίνεται, τα έργα αυτά έχουν κόστος και μακροπρόθεσμη απόδοση, ωστόσο κρίνονται απαραίτητα για την προστασία ανθρώπινων ζωών, περιουσιών και υποδομών.
Αυξημένη επιφυλακή το επόμενο διάστημα
Μέχρι να μειωθεί ο κορεσμός των εδαφών και να σταθεροποιηθούν οι καιρικές συνθήκες, απαιτείται αυξημένη ετοιμότητα από τις υπηρεσίες και συμμόρφωση των πολιτών με τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών.
Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι η χώρα εισέρχεται σε περίοδο αυξημένης κλιματικής αβεβαιότητας, όπου η πρόληψη, η προσαρμογή και ο έγκαιρος σχεδιασμός αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη διαχείριση των κινδύνων.
ΠΗΓΗ: liberal.gr