Η Ευρώπη γερνά και συρρικνώνεται – Τι αλλάζει μετά το ιστορικό ορόσημο του 2029

Μπροστά σε μια ιστορική δημογραφική καμπή βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς ο πληθυσμός της αναμένεται να φτάσει στο υψηλότερο επίπεδό του το 2029 και στη συνέχεια να ακολουθήσει μια αργή αλλά σταθερή πορεία συρρίκνωσης.

Σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι 450,6 εκατομμύρια κάτοικοι της ΕΕ προβλέπεται να αυξηθούν στα 453,3 εκατομμύρια το 2029. Από εκείνο το σημείο και μετά, όμως, η τάση αντιστρέφεται, με τον πληθυσμό να υποχωρεί στα 445 εκατομμύρια το 2050 και στα 398,8 εκατομμύρια έως το 2100.

Πρόκειται για επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα των μέσων της δεκαετίας του 1970, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της δημογραφικής πρόκλησης που δημιουργούν η υπογεννητικότητα, η γήρανση και η συρρίκνωση του ενεργού πληθυσμού.

Ένας στους τρεις Ευρωπαίους άνω των 65 ετών

Την ίδια στιγμή, οι Ευρωπαίοι ζουν περισσότερο από ποτέ. Το προσδόκιμο ζωής έφτασε τα 81,5 έτη το 2024, ως αποτέλεσμα της προόδου της ιατρικής και της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης.

Μέχρι το 2050, σχεδόν ένας στους τρεις κατοίκους της ΕΕ αναμένεται να είναι ηλικίας 65 ετών και άνω, έναντι περίπου ενός στους πέντε σήμερα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Κομισιόν: Καθόλου οθόνες έως τα δύο έτη – Οι νέες συστάσεις για παιδιά και social media

Οι προβλέψεις δείχνουν ότι μέχρι το τέλος του αιώνα το προσδόκιμο ζωής μπορεί να ξεπεράσει τα 90 χρόνια για τις γυναίκες και τα 86 για τους άνδρες.

Η αύξηση της μακροζωίας αποτελεί σημαντική κοινωνική κατάκτηση, συνοδεύεται όμως από αυξημένες ανάγκες για υπηρεσίες Υγείας, μακροχρόνια φροντίδα, συντάξεις και κοινωνική προστασία.

Παράλληλα, δημιουργούνται νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες γύρω από τη λεγόμενη «οικονομία των γκρίζων μαλλιών», η οποία περιλαμβάνει προϊόντα και υπηρεσίες που απευθύνονται στους ηλικιωμένους.

Πίεση σε εργασία, συντάξεις και κοινωνικό κράτος

Η δημογραφική μεταβολή αναμένεται να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές οικονομίες και κοινωνίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού, η δημοσιονομική πίεση και η αυξανόμενη επιβάρυνση των συστημάτων Υγείας, εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης.

Ιδιαίτερα κρίσιμο θεωρείται το γεγονός ότι περίπου το 20% των ατόμων παραγωγικής ηλικίας βρίσκεται σήμερα εκτός αγοράς εργασίας.

Παράλληλα, το χάσμα απασχόλησης μεταξύ γυναικών και ανδρών παραμένει στις δέκα ποσοστιαίες μονάδες, ενώ περίπου οκτώ εκατομμύρια νέοι στην ΕΕ δεν εργάζονται, δεν σπουδάζουν και δεν συμμετέχουν σε πρόγραμμα εκπαίδευσης ή επαγγελματικής κατάρτισης.

Η αύξηση της παραγωγικότητας, η μείωση της ανεργίας και η μεγαλύτερη συμμετοχή γυναικών και νέων στην αγορά εργασίας θεωρούνται καθοριστικές προϋποθέσεις για να περιοριστούν οι συνέπειες από τη μείωση του ενεργού πληθυσμού.

Η μετανάστευση αποκτά επίσης ολοένα μεγαλύτερο ρόλο στη διατήρηση του πληθυσμού και του εργατικού δυναμικού. Σύμφωνα με την έκθεση, μπορεί να μετριάσει ορισμένες από τις επιπτώσεις της γήρανσης, χωρίς όμως να είναι αρκετή για να ανατρέψει συνολικά τη δημογραφική πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.