Ιδιωτικό χρέος: Αυξάνονται τα χρέη σε Εφορία και ΕΦΚΑ, μειώνονται τα «κόκκινα» δάνεια

Σε ανοδική τροχιά παραμένουν τα χρέη ιδιωτών και επιχειρήσεων έναντι του Δημοσίου, με τις οφειλές σε εφορία και ΕΦΚΑ να αποτελούν την κύρια πηγή του μη εξυπηρετούμενου ιδιωτικού χρέους, ενώ μειώνονται οι μη εξυπηρετούμενες οφειλές σε τράπεζες και servicers. Στην αύξηση του μη εξυπηρετούμενου ιδιωτικού χρέους, δεν είναι αμέτοχη η αύξηση του κόστους στέγασης, δεδομένου ότι η Ελλάδα παραμένει η χώρα της ΕΕ με τη χαμηλότερη προσιτότητα στέγης και περίπου 3 στους 10 πολίτες πληρώνουν για κόστη στέγασης άνω του 40% του μηνιαίου εισοδήματός τους. Η Ελλάδα παραμένει η αγορά κατοικίας με τη χαμηλότερη οικονομική προσιτότητα στην ΕΕ, παρά την ελαφρά υποχώρηση του ποσοστού υπερβολικής επιβάρυνσης από το 28,9% το 2024 στο 26,4% το 2025.

Σύμφωνα με τα στοιχεία για το χρέος νοικοκυριών και επιχειρήσεων που παρουσιάζονται στο δεύτερο τεύχος του τριμηνιαίου δελτίου για το ιδιωτικό χρέος στην ελληνική οικονομία από το Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), με την υποστήριξη της CEPAL, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, στα 237,8 δισ. ευρώ, αγγίζοντας το 96% του ΑΕΠ, αν και το μερίδιό τους στο συνολικό ιδιωτικό χρέος μειώθηκε στο 57,0%, το δ’ τρίμηνο του 2025. Στο μη εξυπηρετούμενο αυτό χρέος, κυριαρχούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τον δημόσιο τομέα (ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ), που ανέρχονται σε 165,2 δισ. ευρώ και αντιστοιχούν στο 69% των συνολικών ληξιπρόθεσμων οφειλών. Το ιδιωτικό χρέος σε καθυστέρηση προς την ΑΑΔΕ αυξήθηκε στα 113,9 δισ. ευρώ το τέταρτο τρίμηνο του 2025, σε σύγκριση με 111,9 δισ. ευρώ το τρίτο τρίμηνο του 2025 και 109,7 δισ. ευρώ το 2024, παραμένοντας σε ανοδική τροχιά μετά τη μείωση που καταγράφηκε το 2023. Τα νομικά πρόσωπα εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μερίδιο ληξιπρόθεσμων οφειλών, με 70,4 δισ. ευρώ (61,8%), ενώ τα φυσικά πρόσωπα αντιπροσωπεύουν 43,5 δισ. ευρώ (38,2%).

Όσο για το ληξιπρόθεσμο χρέος στον ΕΦΚΑ έφτασε τα 51,3 δισ. ευρώ το 2025, αυξημένο κατά 2 δισ. ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Οι εισφορές που σχετίζονται με τους εργαζόμενους αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μερίδιο των ληξιπρόθεσμων οφειλών του ΕΦΚΑ, με 26,9 δισ. ευρώ, ακολουθούμενες από τις υποχρεώσεις των αυτοαπασχολούμενων με 21,1 δισ. ευρώ.

Σημειώνεται ότι παρά την κάποια βελτίωση την περίοδο 2024–2025, τα ποσοστά είσπραξης οφειλών του δημόσιου τομέα παραμένουν χαμηλά σε σχέση με το συσσωρευμένο απόθεμα ληξιπρόθεσμων οφειλών. Οι ετήσιες εισπράξεις ληξιπρόθεσμων οφειλών στον ΕΦΚΑ ανήλθαν το 2025 σε 1,9 δισ. ευρώ. Ενώ οι συνολικές εισπράξεις στην ΑΑΔΕ (παλαιές και νέες φορολογικές οφειλές) ανήλθαν σε 6,8 δισ. ευρώ το 2025, υψηλότερες από ό,τι το 2024.

Σε αντίθεση με το μη εξυπηρετούμενο χρέος προς τον δημόσιο τομέα που αυξάνεται, πτωτικά κινούνται οι μη εξυπηρετούμενες οφειλές προς τράπεζες και servicers. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που κατέχουν τράπεζες και εταιρίες διαχείρισης απαιτήσεων έχουν υποχωρήσει χαμηλότερα του 30% του συνόλου των δανείων, με τους διαχειριστές απαιτήσεων να κατέχουν το 92,2% των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ύψους 67 δισ. ευρώ και στις τράπεζες να έχουν απομείνει κόκκινα δάνεια μόλις 5,7 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα επιχειρηματικά δάνεια αντιπροσώπευαν το μεγαλύτερο μερίδιο, στα 3,1 δισ. ευρώ, ακολουθούμενα από τα στεγαστικά δάνεια στα 2,1 δισ. ευρώ και τα καταναλωτικά δάνεια στα 0,5 δισ. ευρώ. Όσο για το μίγμα των 67 δισ. ευρώ μη εξυπηρετούμενων δανείων που βρίσκονται στα χέρια των servicers, τα επιχειρηματικά δάνεια αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος, στα 34,6 δισ. ευρώ, ακολουθούμενα από τα στεγαστικά δάνεια στα 17,6 δισ. ευρώ και τα καταναλωτικά δάνεια στα 14,7 δισ. ευρώ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Online αγορές: Τι αλλάζει από σήμερα στα δέματα από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης (βίντεο)

Σημειώνεται ότι τα εξυπηρετούμενα δάνεια αυξήθηκαν στα 179,2 δισ. ευρώ το τέταρτο τρίμηνο του 2025, από 171,1 δισ. ευρώ το τρίτο τρίμηνο του 2025. Παράλληλα, το σύνολο των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) μειώθηκε στα 72,7 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων επί του συνόλου των δανείων να υποχωρήσει ελαφρώς στο 28,8%, από 30,2% το τρίτο τρίμηνο του 2025.

Συνολικά το ιδιωτικό χρέος συνέχισε να αυξάνεται στα τέλη του 2025, αν και το μη εξυπηρετούμενο μερίδιό του μειώνεται σταδιακά. Το συνολικό ιδιωτικό χρέος (προς χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, φορολογικές αρχές και φορείς κοινωνικής ασφάλισης) αυξήθηκε στα 417,0 δισ. ευρώ το δ΄ τρίμηνο του 2025 (168% του ΑΕΠ), αφενός διότι αυξήθηκε ο τραπεζικός δανεισμός νοικοκυριών και επιχειρήσεων (σ.σ. πρόκειται για οφειλές που είναι εξυπηρετούμενες και όχι ληξιπρόθεσμες), αφετέρου διότι αυξήθηκαν περαιτέρω οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις προς τον δημόσιο τομέα. Στο τέλος του 2025 το συνολικό ιδιωτικό χρέος σε δάνεια ανήλθε σε 251,9 δισ. ευρώ, με κύριο μοχλό τα επιχειρηματικά δάνεια. Ειδικότερα, ο δανεισμός προς επιχειρήσεις αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού ιδιωτικού χρέους σε δάνεια, ανερχόμενος στα 175,8 δισ. ευρώ το τέταρτο τρίμηνο του 2025. Ακολουθούν τα στεγαστικά δάνεια με 52,4 δισ. ευρώ, ενώ τα καταναλωτικά δάνεια ανήλθαν στα 23,7 δισ. ευρώ.

Το στεγαστικό κόστος

Οι εκτιμήσεις για υψηλότερα επιτόκια κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026 και οι επίμονες προσδοκίες για περαιτέρω άνοδο των τιμών των κατοικιών αποτελούν παράγοντες που δημιουργούν προκλήσεις όσον αφορά τις προοπτικές διευθέτησης των ληξιπρόθεσμων ιδιωτικών χρεών.

Ιδιαίτερες προκλήσεις θέτει, εν προκειμένω, η ανοδική πορεία της αγοράς ακινήτων, που παρέμεινε δυναμική και το πρώτο τρίμηνο του 2026 με αυξανόμενες τιμές, καθώς και οι έντονοι περιορισμοί στην προσιτότητα της στέγασης. Οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν περαιτέρω κατά το α΄ τρίμηνο του 2026, υποστηριζόμενες από επενδύσεις σε ακίνητα και άμεσες ξένες επενδύσεις που έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ, με τις κατοικίες ενός υπνοδωματίου να καταγράφουν τις ισχυρότερες αυξήσεις (5%–8%). Σημειώνεται ότι από το 2021, τόσο ο λόγος κόστους στέγασης προς εισόδημα, όσο και το ποσοστό των νοικοκυριών με οφειλές σε στεγαστικά δάνεια ή ενοίκια έχουν αυξηθεί ελαφρώς παράλληλα με την αύξηση των τιμών των κατοικιών, αν και παραμένουν πολύ κάτω από τα υψηλότερα επίπεδα της εποχής της κρίσης.

Σε ό,τι αφορά τους πλειστηριασμούς ακινήτων, από το 2023 και μετά, το 53% αφορά πλειστηριασμούς κατοικιών. Οι πλειστηριασμοί ακινήτων επιβραδύνθηκαν ελαφρώς το πρώτο τρίμηνο του 2026, με περίπου 1 στις 7 προγραμματισμένες δημοπρασίες να ολοκληρώνεται. Σε κάθε γύρο δημοπρασίας, τουλάχιστον το 70% των ακινήτων δεν καταφέρνουν να προσελκύσουν πλειοδότες.