Ιωάννινα-Μετρονόμος: Το ψηφιακό εργαλείο που δείχνει πού χρειάζονται παρεμβάσεις για την κλιματική ουδετερότητα

Ένα νέο ψηφιακό εργαλείο που φιλοδοξεί να υποστηρίξει τον Δήμο Ιωαννιτών στη λήψη αποφάσεων για την πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα παρουσιάστηκε στα Ιωάννινα, στο πλαίσιο του προγράμματος «Μετρονόμος», στο οποίο συνεργάστηκαν ο Δήμος Ιωαννιτών, ο Δήμος Κοζάνης και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, η Break Even Consulting και η Ελληνική Στατιστική Αρχή.

Ο «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ» (https://portal.metronomeproject.eu/metronome/) αποτελεί δράση συνολικού προϋπολογισμού 1 εκατ. ευρώ, η οποία υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του NetZeroCities και της Ευρωπαϊκής Αποστολής για τις 100 Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις, με χρηματοδότηση από το Horizon Europe. Τα Ιωάννινα και η Κοζάνη περιλαμβάνονται στις ευρωπαϊκές πόλεις που συμμετέχουν στο πρόγραμμα Enabling City Transformation, το οποίο χρηματοδοτεί καινοτόμες δράσεις για την επιτάχυνση της μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα.

Η πλατφόρμα αξιοποιεί και εξελίσσει τεχνογνωσία και εργαλεία που αναπτύχθηκαν στο ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα EIFFEL H2020, ένα έργο 36 μηνών με 19 εταίρους και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση περίπου 5 εκατ. ευρώ, το οποίο είχε ως βασικό αντικείμενο την καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων Παρατήρησης της Γης για εφαρμογές προσαρμογής και αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Το EIFFEL χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του Horizon 2020 και ολοκληρώθηκε το 2024.

Όπως τονίστηκε στη διάρκεια της σημερινής παρουσίασης, η σημασία του «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΥ» δεν περιορίζεται στη συγκέντρωση και απεικόνιση πληροφοριών σε έναν ψηφιακό χάρτη. Η πλατφόρμα λειτουργεί ως εργαλείο υποστήριξης αποφάσεων, δίνοντας στον Δήμο τη δυνατότητα να γνωρίζει με μετρήσιμα στοιχεία από ποιο σημείο ξεκινά η πόλη, να εξετάζει εναλλακτικά σενάρια παρεμβάσεων και να υπολογίζει τι αποτέλεσμα μπορεί να επιφέρει κάθε επιλογή.

Πού πρέπει να γίνουν οι παρεμβάσεις

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ιωάννινα: Ζητούνται απαντήσεις για το πάρκινγκ στην οδό Γ. Παπανδρέου και το κυκλοφοριακό

Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της πλατφόρμας είναι η δυνατότητα χωρικής ανάλυσης. Ο «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ» μπορεί να υποδείξει σε ποιες περιοχές της πόλης μια συγκεκριμένη παρέμβαση μπορεί να αποφέρει μεγαλύτερο αποτέλεσμα.

Έτσι, ο Δήμος μπορεί να εξετάζει, για παράδειγμα, πού υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη ή μεγαλύτερη δυνατότητα για ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων, εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, νέους ή καλύτερα συνδεδεμένους πράσινους χώρους, ενίσχυση της ηλεκτροκίνησης, περιορισμό των εκπομπών από τις μεταφορές και παρεμβάσεις για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα.

Κρίσιμο χαρακτηριστικό του «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΥ» είναι η δυνατότητα ανάλυσης διαφορετικών σεναρίων. Με βάση τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών ανέπτυξε διαφορετικές «διαδρομές» προς το μέλλον. Ο Δήμος θα μπορεί να εξετάζει μία ή περισσότερες παρεμβάσεις και να υπολογίζει ποιο αποτέλεσμα αναμένεται να έχουν, τόσο στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου όσο και σε άλλους δείκτες, όπως η ποιότητα της ατμόσφαιρας.

Αυτό σημαίνει ότι πριν από την επιλογή μιας πολιτικής ή ενός έργου μπορεί να υπάρχει πλέον μια ποσοτικοποιημένη εκτίμηση του αναμενόμενου αποτελέσματος. Με τον τρόπο αυτό ο Δήμος αποκτά ένα επιστημονικό υπόβαθρο που μπορεί να βοηθήσει όχι μόνο στον σχεδιασμό, αλλά και στην ιεράρχηση των παρεμβάσεων και στην καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων.

O «ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ» σχεδιάστηκε ως πλατφόρμα ανοιχτών δεδομένων.

Την πλατφόρμα και τις δυνατότητές της παρουσίασε ο Ευάγγελος Γερασόπουλος, Διευθυντής του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης και Αντιπρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, εξηγώντας ότι πρόκειται για εργαλείο υποστήριξης των πόλεων που συμμετέχουν στην ευρωπαϊκή αποστολή για τις 100 κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις.

Η πλατφόρμα συγκεντρώνει και επεξεργάζεται δεδομένα σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενεργειακή αποδοτικότητα των κτιρίων, η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στις στέγες, η ηλεκτροκίνηση, η παρουσία και η συνδεσιμότητα των χώρων πρασίνου, καθώς και η επίδραση όλων αυτών στην ποιότητα της ατμόσφαιρας.

Όπως εξήγησε ο κ. Γερασόπουλος, το εργαλείο παρέχει στους Δήμους δείκτες αναφοράς, αποτυπώνει δηλαδή από ποιο σημείο ξεκινά σήμερα μια πόλη και επιτρέπει την αξιολόγηση διαφορετικών παρεμβάσεων ως προς το κατά πόσο μπορούν να οδηγήσουν στην επίτευξη των κλιματικών στόχων.

Για τα Ιωάννινα, η ανάλυση έχει ήδη καταδείξει περιοχές στις οποίες συγκεκριμένες παρεμβάσεις μπορούν να έχουν μεγαλύτερο αποτέλεσμα, τόσο ως προς τη μείωση των εκπομπών όσο και ως προς τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην αποτύπωση του αστικού πρασίνου. Σύμφωνα με τον κ. Γερασόπουλο, η πλατφόρμα δεν περιορίζεται στην καταγραφή των υφιστάμενων χώρων πρασίνου, αλλά εξετάζει και το πώς μπορεί να βελτιωθεί η συνδεσιμότητά τους, ώστε να προκύψει μεγαλύτερο όφελος για τους κατοίκους.

Παράλληλα, έχουν αποτυπωθεί ζητήματα αέριας ρύπανσης και έχουν αναπτυχθεί σενάρια που συνδέουν τις πολιτικές για την κλιματική ουδετερότητα με παράλληλα οφέλη για την ατμοσφαιρική ποιότητα.

Η πλατφόρμα έχει πλέον παραδοθεί στον Δήμο Ιωαννιτών και, όπως τονίστηκε, δεν αποτελεί μια στατική αποτύπωση της σημερινής κατάστασης. Τα δεδομένα προέρχονται από πηγές του Δήμου, από την Ελληνική Στατιστική Αρχή, αλλά και σε σημαντικό βαθμό από δορυφορικές παρατηρήσεις.

Πάνω σε αυτά το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών ανέπτυξε διαφορετικά σενάρια για την εξέλιξη της πόλης, ώστε ο Δήμος να μπορεί να εξετάζει εκ των προτέρων το πιθανό αποτέλεσμα κάθε επιλογής, τόσο στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου όσο και στην ποιότητα της ατμόσφαιρας.

Τα στοιχεία μπορούν να επικαιροποιούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα, ενώ υπάρχει δυνατότητα ενσωμάτωσης και νέων μετρήσεων από το υφιστάμενο δίκτυο αισθητήρων αέριας ρύπανσης της πόλης.

Γιωτίτσας: «Επιστημονικό υπόβαθρο για καλύτερες αποφάσεις»

Στη σημασία της πλατφόρμας για τον σχεδιασμό του Δήμου αναφέρθηκε ο αντιδήμαρχος Ιωαννίνων Θωμάς Γιωτίτσας, υπενθυμίζοντας ότι τα Ιωάννινα είναι μία από τις έξι ελληνικές πόλεις που συμμετέχουν στην ευρωπαϊκή αποστολή για την κλιματική ουδετερότητα έως το 2030.

Όπως σημείωσε, ο Δήμος επιχειρεί να αξιοποιεί κάθε διαθέσιμο χρηματοδοτικό εργαλείο, ώστε να δημιουργεί το επιστημονικό υπόβαθρο και τα απαραίτητα δεδομένα για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων.

«Αυτό που μετράει είναι το πώς θα παντρέψουμε την επιστημονική γνώση με τη λήψη των σωστών αποφάσεων», ανέφερε, χαρακτηρίζοντας την πλατφόρμα σημαντικό εργαλείο για τον μελλοντικό σχεδιασμό της πόλης.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο γεγονός ότι πρόκειται για πλατφόρμα ανοιχτών δεδομένων, στην οποία θα υπάρχει πρόσβαση στα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί.

Η παρουσίαση περιλάμβανε ακόμη επιμέρους εισηγήσεις για το κλιματικό σχέδιο του Δήμου, τις ανάγκες της πόλης και τις δυνατότητες αξιοποίησης των δεδομένων από τις δημοτικές υπηρεσίες.