Ιωάννινα: Υψηλές συγκεντρώσεις μικροσωματιδίων στις μετρήσεις της PANACEA

Προβληματισμό προκαλούν οι μετρήσεις των μικροσωματιδίων PM2.5 στα Ιωάννινα για το διάστημα από 28 Σεπτεμβρίου έως 4 Οκτωβρίου 2026, όπως αποτυπώνονται στα στοιχεία του δικτύου PANACEA.

Η PANACEA αποτελεί σύμπραξη πανεπιστημιακών και ερευνητικών εργαστηρίων, η οποία χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2014-2020 και εξακολουθεί να παρέχει στοιχεία για την ποιότητα της ατμόσφαιρας.

Στα Ιωάννινα είχαν εγκατασταθεί έξι σταθμοί μέτρησης, από τους οποίους σήμερα λειτουργούν τρεις, στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, στην Περιφέρεια Ηπείρου και στα Μάρμαρα.

Στο διάγραμμα της τελευταίας εβδομάδας εμφανίζεται αξιοσημείωτη διαφοροποίηση μεταξύ των μετρήσεων στον σταθμό της Περιφέρειας και εκείνων στο Πανεπιστήμιο. Οι συγκεντρώσεις που καταγράφονται στην Περιφέρεια είναι αισθητά υψηλότερες, ενώ στον σταθμό του Πανεπιστημίου παραμένουν χαμηλότερες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η χρονική κατανομή των υψηλών τιμών. Σύμφωνα με την ανάγνωση του διαγράμματος, τις πέντε από τις επτά ημέρες οι τιμές στον σταθμό της Περιφέρειας ξεπέρασαν τα 10 μg/m³, ενώ οι χαμηλότερες τιμές καταγράφηκαν το Σαββατοκύριακο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Πωγώνι: Στο επίκεντρο η διαχείριση του νερού και η κλιματική ανθεκτικότητα – Η σημαντική απόφαση για τη Δερόπολη

Η εικόνα αυτή δημιουργεί ερωτήματα για τις πηγές των μικροσωματιδίων και για το κατά πόσο η διαφοροποίηση μεταξύ καθημερινών και Σαββατοκύριακου μπορεί να συνδέεται με ανθρώπινες δραστηριότητες. Αντίστοιχα, η μεγάλη απόσταση των τιμών ανάμεσα στους δύο σταθμούς καθιστά ενδιαφέρουσα τη συνεξέταση μετεωρολογικών δεδομένων και κυρίως της διεύθυνσης και της έντασης των ανέμων.

Αξιοσημείωτο είναι ακόμη ότι οι συγκεκριμένες καταγραφές έγιναν πριν αρχίσει ουσιαστικά η περίοδος λειτουργίας των τζακιών και της εντατικής οικιακής θέρμανσης, η οποία κατά τους χειμερινούς μήνες αποτελεί έναν πρόσθετο παράγοντα επιβάρυνσης της ατμόσφαιρας.

Οι μετρήσεις μιας εβδομάδας, πάντως, δεν αρκούν από μόνες τους για να αποδοθεί η επιβάρυνση σε συγκεκριμένη πηγή, όπως βιομηχανικές δραστηριότητες, ούτε η διαφορά των δύο σταθμών μπορεί χωρίς πρόσθετα δεδομένα να αποδοθεί στους ανέμους. Για ασφαλές συμπέρασμα απαιτείται συσχέτιση των συγκεντρώσεων με μετεωρολογικά στοιχεία, δραστηριότητες και μεγαλύτερη χρονική σειρά μετρήσεων.

Χρειάζεται επίσης μία σημαντική διευκρίνιση ως προς το όριο των 10 μg/m³: δεν αποτελεί ημερήσιο όριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το οποίο μπορούν να συγκρίνονται μεμονωμένες ημερήσιες μετρήσεις. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει για τα PM2.5 5 μg/m³ ως ετήσια μέση συγκέντρωση και 15 μg/m³ ως 24ωρη τιμή αναφοράς.

Επομένως, τα στοιχεία της PANACEA έχουν ενδιαφέρον και δικαιολογούν περαιτέρω διερεύνηση, όμως η εξαγωγή συμπερασμάτων για τις πηγές της ρύπανσης χρειάζεται μεγαλύτερο εύρος δεδομένων.