Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας επισημαίνει με ιδιαίτερη ανησυχία ότι η ελληνική αιγοπροβατοτροφία πλήττεται βαθιά για τρίτη συνεχή χρονιά.
Μετά τις φυσικές καταστροφές του 2022 και 2023 και την Πανώλη των Μικρών Μηρυκαστικών το 2024, η εμφάνιση της Ευλογιάς των Αιγοπροβάτων απειλεί πλέον άμεσα την παραγωγή και τις εξαγωγές, με κυριότερο θύμα τη φέτα. Οι πρόσφατες επιζωοτίες δεν αποτελούν απλή ατυχία αλλά νομοτελειακό αποτέλεσμα χρόνιων παθογενειών και ελλείψεων στον κλάδο και στη Δημόσια Κτηνιατρική, αναφέρει χαρακτηριστικά στην ανακοίνωσή του το ΓΕΩΤΕΕ.
Χρόνια προβλήματα και παθογένειες
Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. υπογραμμίζει ότι οι βασικές χρόνιες αδυναμίες που οδήγησαν στη σημερινή κρίση περιλαμβάνουν:
- παράνομο εμπόριο ζώων και ατιμωρησία,
- έλλειψη και υποστελέχωση των δημόσιων δομών διαχείρισης αναπαραγωγικού κεφαλαίου,
- κακή κατάσταση σταβλικών εγκαταστάσεων και ελλιπή μέτρα βιοασφάλειας,
- ελλιπή εκπαίδευση των κτηνοτρόφων στην έγκαιρη δήλωση κρουσμάτων και στην τήρηση πρωτοκόλλων,
- μεγάλες καθυστερήσεις στις αποζημιώσεις για τις υποχρεωτικές θανατώσεις ζώων.
Οι υποστελεχωμένες δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες καλούνται να διαχειριστούν επικίνδυνα νοσήματα βασιζόμενες στον ηρωισμό των επιστημόνων και όχι σε επαρκή στελέχωση και προληπτική αναδιοργάνωση, όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες. Οι προειδοποιήσεις των γεωτεχνικών επιστημόνων μετά την Πανώλη του 2024 για θωράκιση του κλάδου, δυστυχώς, δεν εισακούστηκαν.
Η κρίση της Ευλογιάς και τα μέτρα αντιμετώπισης
Η Ευλογιά των αιγοπροβάτων, από την οποία η Ελλάδα ήταν απαλλαγμένη, εμφανίζει αυξανόμενη συχνότητα εστιών από το 2023 και μεγάλη διασπορά τον Σεπτέμβριο του 2025. Πρόκειται για ιογενές, εξαιρετικά μεταδοτικό νόσημα, με υψηλή νοσηρότητα (έως 100%) και θνησιμότητα που μπορεί να φτάσει το 85%. Δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο.
Η ασθένεια κατατάσσεται στην «Κατηγορία Α» της ΕΕ, γεγονός που επιβάλλει την άμεση εφαρμογή αυστηρών μέτρων εκρίζωσης, όπως ζώνες προστασίας/επιτήρησης, μέτρα βιοασφάλειας και το μέτρο του stamping out (άμεση θανάτωση των ζώων). Στρατηγικός στόχος είναι να παραμείνει η ΕΕ απαλλαγμένη από τη νόσο.
Το ζήτημα του εμβολιασμού
Η πολιτική της ΕΕ για μη εμβολιασμό στηρίζεται στο ότι η ταχεία εξάπλωση της νόσου δεν επιτρέπει τον επιστημονικό διαχωρισμό μεταξύ μόλυνσης από εμβολιακό ή άγριο στέλεχος. Η επιλογή εμβολιασμού θα σήμαινε παραδοχή ενδημικότητας, με σοβαρότατες επιπτώσεις για τις εξαγωγές, κυρίως της φέτας, που θα έβγαινε από τις διεθνείς αγορές, δίνοντας χώρο σε ανταγωνιστές.
Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. τονίζει ότι η συζήτηση για το εμβολιακό καθεστώς πρέπει να γίνει θεσμικά, με τη συμμετοχή επιστημόνων, πολιτικής ηγεσίας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με βάση τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα. Δεν μπορεί να αφεθεί η απόφαση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή χωρίς εθνική στρατηγική, με κίνδυνο την εξάλειψη του ελληνικού ζωικού κεφαλαίου.
Άμεσα απαιτούμενες ενέργειες
Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. καλεί την Πολιτεία να προχωρήσει άμεσα σε:
1. Αυστηρή εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας σε μονάδες, τυροκομεία και δίκτυα, με απολυμάνσεις από πιστοποιημένες εταιρείες.
2. Ενεργοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων για:
- αποζημιώσεις των θανατωμένων ζώων κοντά στην εμπορική αξία και σε σύντομο χρόνο,
- απολύμανση εγκαταστάσεων και αντικατάσταση κοπαδιών.Επιβολή κυρώσεων, προστίμων και εισαγγελικές παρεμβάσεις όπου υπάρχει παραβίαση.
3. Άμεσες προσλήψεις κτηνιάτρων και λοιπού προσωπικού με επείγουσες διαδικασίες και μονιμοποίηση των συμβασιούχων.
4. Ενίσχυση της ιχνηλάτησης και της επιδημιολογικής διερεύνησης.
5. Συνδρομή της Αστυνομίας στην εφαρμογή των απαγορεύσεων μετακινήσεων.
Συμπέρασμα
Η εμφάνιση της Ευλογιάς υπογραμμίζει την ανάγκη για ριζική αλλαγή πολιτικής. Η Ελλάδα πρέπει να εγκαθιδρύσει ένα αποτελεσματικό σύστημα προστασίας του ζωικού κεφαλαίου και της επισιτιστικής ασφάλειας, βασισμένο στις διεθνείς στρατηγικές (WOAH/FAO), ώστε να προστατευθεί η κτηνοτροφία και το εθνικό προϊόν, καταλήγει η ανακοίνωση.