Κακοποίηση ηλικιωμένων: Τα σημάδια, οι γραμμές βοήθειας και ο ρόλος του Κέντρου Ημέρας Ολικής Φροντίδας (ΚΗΟΦ) Ιωαννίνων

Το Κέντρο Ημέρας Ολικής Φροντίδας Ψυχικής Υγείας για την Άνοια/Alzheimer (ΚΗΟΦ) Ιωαννίνων, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Ενημέρωσης κατά της Κακοποίησης Ηλικιωμένων, συμμετέχει ενεργά στην προσπάθεια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της τοπικής κοινωνίας, με διανομή ενημερωτικού υλικού στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και τις οικογένειές τους, προάγοντας την πρόληψη, την αξιοπρεπή φροντίδα, την ενδυνάμωση και την κοινωνική συμπερίληψη.

Γιατί κάθε άνθρωπος αξίζει να μεγαλώνει με αξιοπρέπεια, φροντίδα, ενεργό παρουσία στην κοινωνική ζωή και ουσιαστικό σεβασμό στην ανθρώπινη υπόστασή του.

Τι ορίζουμε ως κακοποίηση των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.) – 2024:

Η κακοποίηση των ηλικιωμένων είναι μια μεμονωμένη ή επαναλαμβανόμενη πράξη, ή έλλειψη κατάλληλης δράσης, που συμβαίνει μέσα σε οποιαδήποτε σχέση όπου υπάρχει προσδοκία εμπιστοσύνης, η οποία προκαλεί βλάβη ή δυσφορία σε ένα ηλικιωμένο άτομο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Δύο διαλέξεις για τις σπουδές πληροφορικής (και όχι μόνον): Αξίζει ή μόνον κοστίζει η Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση;

Πώς εκδηλώνεται το φαινόμενο
• Σωματική Κακοποίηση
Πρόκληση σωματικού πόνου ή σωματικής βλάβης (π.χ. χτυπήματα, σπρωξίματα, ακατάλληλη χρήση φαρμάκων).
• Ψυχολογική & Συναισθηματική Κακοποίηση
Πρόκληση ψυχικής οδύνης (π.χ. λεκτική επίθεση, ταπείνωση, απειλές ή απομόνωση).
• Οικονομική Εκμετάλλευση
Η παράνομη ή ανήθικη χρήση των χρημάτων, της περιουσίας ή των πόρων του ηλικιωμένου.
• Παραμέληση ή Εγκατάλειψη
Η αποτυχία παροχής των βασικών αναγκών διαβίωσης (φαγητό, νερό, στέγη, υγιεινή, ιατρική περίθαλψη) από άτομα που έχουν την ευθύνη φροντίδας.
• Σεξουαλική Κακοποίηση
Οποιαδήποτε μη συναινετική σεξουαλική επαφή ή δραστηριότητα.

Παράγοντες κινδύνου
1. Ατομικοί παράγοντες
α. Για τα θύματα
• Λειτουργική εξάρτηση / αναπηρία
• Κακή σωματική υγεία
• Γνωστική εξασθένηση
• Κακή ψυχική υγεία
• Χαμηλό εισόδημα
β. Για τους θύτες
• Σύνδρομο της Εξουθένωσης του Φροντιστή (Caregiver Burnout): κατάσταση σωματικής, συναισθηματικής και ψυχικής εξάντλησης που εμφανίζεται όταν άτομα που φροντίζουν χρόνια πάσχοντες, άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ή άτομα με αναπηρία παραμελούν τον εαυτό τους λόγω υπέρμετρου άγχους.
• Ψυχικές ασθένειες
• Κατάχρηση ουσιών
• Εξάρτηση – συχνά οικονομική – του θύτη από το θύμα
2. Κοινωνικοί / Πολιτισμικοί παράγοντες
• Ηλικιακή αντιμετώπιση των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας (π.χ. διαιώνιση του στερεοτύπου ότι τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας είναι ανήμπορα)
• Ορισμένοι πολιτισμικοί κανόνες και νόρμες (π.χ. εξοικείωση και νομιμοποίηση βίαιων συμπεριφορών)
• Ελλιπής ενημέρωση για ζητήματα κακοποίησης, αλλά και για τη διαχείριση ασθενειών των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας (π.χ. Άνοια/Alzheimer)

Πώς αναγνωρίζουμε φαινόμενα κακοποίησης
Σωματικά σημάδια
• Ανεξήγητοι μώλωπες
• Κατάγματα
• Παραμελημένη εμφάνιση (βρώμικα ρούχα, απώλεια βάρους)
Συμπεριφορικές αλλαγές
• Ξαφνική απόσυρση
• Κατάθλιψη
• Φόβος
• Νευρικότητα όταν είναι παρών ο φροντιστής
Οικονομικές ενδείξεις
• Αδικαιολόγητες αναλήψεις από τραπεζικούς λογαριασμούς
• Απλήρωτοι λογαριασμοί ενώ υπάρχουν χρήματα

Συμβουλές για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας
✓ Μην απομονώνεστε. Διατηρήστε επαφή με φίλους, γείτονες, φορείς και υπηρεσίες (π.χ. ΚΑΠΗ, ΚΗΦΗ, Κέντρα Ημέρας).
✓ Μην υπογράφετε έγγραφα που δεν καταλαβαίνετε πλήρως.
✓ Ζητήστε βοήθεια αν νιώθετε ότι απειλείστε ή αν σας στερούν τα χρήματά σας. Δεν είναι ντροπή να ζητήσετε βοήθεια.

Πού μπορείτε να απευθυνθείτε
24ωρες Δωρεάν Γραμμές Βοήθειας
100 – Άμεση Δράση
Για περιπτώσεις άμεσου κινδύνου.
166 – ΕΚΑΒ
Αν υπάρχει ανάγκη για άμεση ιατρική φροντίδα λόγω τραυματισμού ή παραμέλησης.
197 – Γραμμή Άμεσης Κοινωνικής Βοήθειας

Λειτουργεί υπό το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Ε.Κ.Κ.Α.). Δέχεται καταγγελίες για κακοποίηση και παραμέληση ηλικιωμένων, κινητοποιεί μηχανισμούς επείγουσας κοινωνικής παρέμβασης και παραπέμπει σε δομές φιλοξενίας ή κοινωνικές υπηρεσίες.

1065 – Εθνική Τηλεφωνική Γραμμή SOS για τους Ηλικιωμένους («Γραμμή Ζωής»)

Η πλέον εξειδικευμένη γραμμή για άτομα άνω των 65 ετών. Δέχεται ανώνυμες και επώνυμες καταγγελίες. Οι κοινωνικοί λειτουργοί διαβιβάζουν τις καταγγελίες στις αρμόδιες Εισαγγελικές Αρχές για διερεύνηση. Παρέχει επίσης νομικές και ψυχολογικές συμβουλές.

10306 – Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης

Δωρεάν και ανώνυμη γραμμή του Υπουργείου Υγείας για οποιοδήποτε θέμα ψυχικής υγείας, άγχους ή οικογενειακών κρίσεων. Παρέχει άμεση ψυχολογική υποστήριξη και καθοδήγηση.

Επιλογή 1: 24ωρη ψυχολογική υποστήριξη

Επιλογή 2: Κοινωνική Μέριμνα

15900 – Γραμμή SOS

Αν το θύμα κακοποίησης μέσα στην οικογένεια είναι ηλικιωμένη γυναίκα (από σύζυγο, σύντροφο ή παιδιά), μπορεί να καλέσει εδώ. Προσφέρει ψυχολογική και νομική συμβουλευτική, καθώς και δυνατότητα φιλοξενίας σε ξενώνες κακοποιημένων γυναικών.

Ο ρόλος του ΚΗΟΦ για Άνοια / Alzheimer Ιωαννίνων

1. Προληπτικοί έλεγχοι για Άνοια / Alzheimer

Με σκοπό την πρώιμη διάγνωση και παρέμβαση (φαρμακευτική και μη) στα πρώιμα στάδια της νόσου. Έτσι επιβραδύνεται η έκπτωση των λειτουργιών και μειώνεται η εμφάνιση ευαλωτότητας.

2. Ατομικές συνεδρίες με επαγγελματίες υγείας
• Νευρολόγος
• Ψυχίατρος
• Διατροφολόγος
• Φυσιοθεραπευτής
• Λογοθεραπευτής
• Ψυχολόγος
• Κοινωνικός Λειτουργός

3. Ομαδικά προγράμματα

Ενισχύουν την κοινωνικοποίηση και δημιουργούν αίσθηση του «ανήκειν» στους ωφελούμενους.

4. Δράσεις ευαισθητοποίησης και εκπαιδευτικές δράσεις

Με στόχο την ενημέρωση των ωφελούμενων και των οικογενειών τους για ζητήματα πρόληψης, ασθένειας, καθώς και για ιατρικά και ψυχοκοινωνικά προβλήματα.

5. Ομάδες Πρόληψης

Προγράμματα που στοχεύουν στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας, την ενεργό γήρανση και την ενίσχυση της ποιότητας ζωής.

6. Ομάδες Φροντιστών

Υποστηρίζουν τους συγγενείς, μειώνουν το άγχος, προσφέρουν ενημέρωση και αποφόρτιση στους βεβαρυμμένους φροντιστές.

Στο ΚΗΟΦ δεν φροντίζουμε μόνο τη μνήμη

Μέσω των παροχών μας διασφαλίζουμε την ψυχαγωγία, τη νοητική ενδυνάμωση, την κοινωνικοποίηση των ωφελούμενων και τη διασύνδεσή τους με φορείς της κοινότητας, συμβάλλοντας στη σωματική και ψυχική τους ευημερία, ακόμη και μετά τη διάγνωση
Άνοιας/Alzheimer.

ΚΗΟΦ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
Κέντρο Ημέρας Ολικής Φροντίδας Ψυχικής Υγείας για την Άνοια/Alzheimer
Συμβολή οδών Ιωάννη Τζόγια & Κομνηνών, Ιωάννινα
26510 74684
ioannina@medicalpsychology.eu
Ώρες λειτουργίας: 07:30 – 21:30