Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η χρήση drones σε επιθέσεις στην ευρύτερη περιοχή και η αίσθηση ότι η αστάθεια πλησιάζει γεωγραφικά την Ευρώπη επηρεάζουν αναπόφευκτα την ψυχολογία της κοινής γνώμης.
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται σε κατάσταση άμεσης απειλής. Ωστόσο, σε περιόδους διεθνούς έντασης επανέρχεται το ερώτημα: υπάρχουν καταφύγια στη χώρα και ποιος είναι ο ρόλος τους σήμερα;
Πόσα καταφύγια υπάρχουν και ποια είναι η κατάστασή τους
Η Ελλάδα διαθέτει υπόγειες δομές που κατασκευάστηκαν κυρίως κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τις δεκαετίες που ακολούθησαν. Σε περιοχές της Αθήνας, του Πειραιά και άλλων μεγάλων πόλεων λειτουργούσαν καταφύγια πολιτικής άμυνας, πολλά από τα οποία σήμερα:
-Δεν είναι λειτουργικά
-Έχουν αλλάξει χρήση
-Δεν εντάσσονται σε δημόσιο, οργανωμένο δίκτυο που να καλύπτει το σύνολο του πληθυσμού
Σύμφωνα με σχετική ερώτηση που είχε κατατεθεί στη Βουλή τον Νοέμβριο του 2025, γνωστοποιήθηκε ότι στη χώρα καταγράφονται 2.892 χώροι καταφυγίων, συνολικής χωρητικότητας 1.981.514 ατόμων. Οι ακριβείς τοποθεσίες τους παραμένουν απόρρητες για λόγους ασφαλείας.
Η εικόνα ενός πλήρως ενεργού και εκτεταμένου συστήματος, όπως αυτό που εφαρμόζεται στο Ισραήλ, δεν ανταποκρίνεται στην ελληνική πραγματικότητα.
Πώς λειτουργεί σήμερα το σύστημα προστασίας
Η προστασία του πληθυσμού βασίζεται κυρίως:
-Στα σχέδια πολιτικής προστασίας
-Στον μηχανισμό ειδοποίησης 112 Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης
-Στον συντονισμό τοπικών και εθνικών αρχών
Το υφιστάμενο μοντέλο δεν προβλέπει μαζική μετακίνηση πολιτών σε υπόγεια καταφύγια. Οι οδηγίες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης συνήθως αφορούν παραμονή σε ασφαλή εσωτερικό χώρο ή εκκένωση συγκεκριμένων περιοχών, ανάλογα με τη φύση του περιστατικού.
Η προσέγγιση αυτή διαφέρει από τη λογική της ψυχροπολεμικής εποχής.
Οι συχνότεροι μύθοι γύρω από τα καταφύγια
Μύθος 1: Υπάρχει έτοιμο καταφύγιο για κάθε γειτονιά
Δεν υφίσταται οργανωμένο και δημοσίως χαρτογραφημένο δίκτυο καταφυγίων που να αντιστοιχεί στο σύνολο του πληθυσμού. Επιπλέον, δεν υπάρχει υποχρεωτική πρόβλεψη κατασκευής καταφυγίων σε νέες οικοδομές, όπως συμβαίνει σε ορισμένες χώρες της βόρειας Ευρώπης.
Μύθος 2: Σε περίπτωση κρίσης θα δοθούν οδηγίες για υπόγεια σημεία
Οι επίσημες οδηγίες σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης συνήθως περιλαμβάνουν:
-Παραμονή σε εσωτερικό χώρο
-Αποφυγή παραθύρων
-Στοχευμένες εκκενώσεις
Η καθολική μετακίνηση πολιτών σε υπόγειες δομές θεωρείται εξαιρετικά απίθανη ως γενική οδηγία.
Τι σημαίνει αυτό για τους πολίτες
Η απουσία ενός σύγχρονου, μαζικού συστήματος καταφυγίων δεν σημαίνει απουσία σχεδιασμού. Αντανακλά διαφορετική στρατηγική προσέγγιση, προσαρμοσμένη στα σημερινά δεδομένα και στις πραγματικές ανάγκες της χώρας.
Σε περιβάλλον αυξημένης διεθνούς έντασης, η ουσιαστική προετοιμασία εστιάζει:
-Στην έγκυρη ενημέρωση
-Στην κατανόηση των επίσημων οδηγιών
-Στη βασική οργάνωση σε επίπεδο νοικοκυριού
Τα καταφύγια στην Ελλάδα υφίστανται κυρίως ως ιστορικές υποδομές και ως μέρος ειδικών σχεδίων που δεν δημοσιοποιούνται. Δεν αποτελούν ενεργό, μαζικό σύστημα καθημερινής ετοιμότητας.
Η συζήτηση γύρω από αυτά αντανακλά περισσότερο την αβεβαιότητα της διεθνούς συγκυρίας παρά μια άμεση επιχειρησιακή ανάγκη. Σε κάθε περίπτωση, η ψυχραιμία και η θεσμική ενημέρωση παραμένουν βασικά στοιχεία ατομικής και συλλογικής ασφάλειας.
Πηγή: Naftemporiki