Κομισιόν: Αυστηρότεροι όροι για τα νέα κράτη-μέλη – Τι αλλάζει στη διεύρυνση της ΕΕ

Νέο πλαίσιο για την επόμενη Διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προτείνοντας αυστηρότερες εγγυήσεις για τα νέα κράτη-μέλη, ταχύτερες διαδικασίες λήψης αποφάσεων και μεγαλύτερη προστασία απέναντι σε ενδεχόμενη οπισθοδρόμηση στο κράτος δικαίου μετά την ένταξη.

Η πρόταση με τίτλο «Προετοιμασία της ΕΕ για μια ευρύτερη Ένωση» βασίζεται στην εκτίμηση ότι η ΕΕ μπορεί να υποδεχθεί νέα μέλη χωρίς αλλαγή του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου. Η Κομισιόν θεωρεί, ωστόσο, απαραίτητες παρεμβάσεις στον τρόπο λειτουργίας των θεσμών, στις ευρωπαϊκές πολιτικές και στους μηχανισμούς εποπτείας.

«Η διεύρυνση της Ένωσής μας αποτελεί γεωπολιτική επιταγή», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σημειώνοντας ότι στόχος είναι μια μεγαλύτερη ΕΕ που θα παραμένει αποτελεσματική και προσηλωμένη στις κοινές αξίες και τους κανόνες της.

Δικλίδες ασφαλείας έως και 15 χρόνια μετά την ένταξη

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την επέκταση της διάρκειας των τομεακών δικλίδων ασφαλείας που μπορούν να ενεργοποιηθούν μετά την προσχώρηση ενός νέου κράτους.

Η Επιτροπή προτείνει να μπορούν να εφαρμόζονται για έως και 15 χρόνια μετά την ένταξη, αντί της σημερινής τριετούς περιόδου. Οι προβλέψεις αφορούν, μεταξύ άλλων, την οικονομία, την εσωτερική αγορά, τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Υεμένη: Επίθεση των Χούθι με βαλλιστικούς πυραύλους και drones στο αεροδρόμιο της Άντεν

Παράλληλα, προτείνεται νέα θεσμική ρήτρα για περιπτώσεις σοβαρής παραβίασης θεμελιωδών αξιών της ΕΕ, όπως το κράτος δικαίου, η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η προστασία των μειονοτήτων.

Στις σοβαρότερες περιπτώσεις προβλέπεται η δυνατότητα λήψης μέτρων που θα μπορούσαν να φτάσουν έως την αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου ενός νέου κράτους-μέλους στο Συμβούλιο και τον περιορισμό της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.

Η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος ανέφερε ότι η αξιολόγηση της Επιτροπής δείχνει πως η ΕΕ μπορεί να δεχθεί περισσότερα μέλη, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα προκλήσεις που σχετίζονται κυρίως με το κράτος δικαίου και την τήρηση της αρχής της ειλικρινούς συνεργασίας.

Η συζήτηση για αυστηρότερους μηχανισμούς συνδέεται και με τις δυσκολίες που έχουν καταγραφεί στη λήψη αποφάσεων όταν απαιτείται ομοφωνία, με χαρακτηριστική την επανειλημμένη χρήση του βέτο από την κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία, μεταξύ άλλων σε αποφάσεις που αφορούν την Ουκρανία.

Περισσότερες αποφάσεις με ειδική πλειοψηφία

Η Κομισιόν εισηγείται παράλληλα διεύρυνση της χρήσης της ειδικής πλειοψηφίας αντί της ομοφωνίας, προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων σε μια μεγαλύτερη ΕΕ. Στην πρόταση περιλαμβάνονται τομείς όπως οι κυρώσεις, η φορολογική απάτη και η ενεργειακή πολιτική.

Ανάλογη αλλαγή προτείνεται για το άνοιγμα των διαπραγματευτικών κεφαλαίων και άλλες ενδιάμεσες αποφάσεις στη διαδικασία προσχώρησης των υποψήφιων χωρών.

Προβλέπεται επίσης σταδιακή συμμετοχή των υποψήφιων χωρών σε επιλεγμένες ευρωπαϊκές πολιτικές πριν από την πλήρη ένταξη, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με δυνατότητα αναστολής. Ενέργεια, μεταφορές, ψηφιακή πολιτική και άμυνα περιλαμβάνονται στους τομείς στους οποίους θα μπορούσε να εφαρμοστεί το μοντέλο.

Ειδική αναφορά γίνεται στην Ουκρανία και στον μεγάλο αγροτικό της τομέα. Η Επιτροπή προτείνει ειδικές ρυθμίσεις για την ενσωμάτωσή του, οι οποίες θα περιορίζουν τη χρηματοδοτική στήριξη και την πρόσβαση ευαίσθητων αγροτικών προϊόντων στην αγορά της ΕΕ, παράλληλα με μέτρα για την αποκατάσταση της πρόσβασης της Ουκρανίας στις παραδοσιακές αγορές τρίτων χωρών.

Σε επίπεδο χρηματοδότησης, η Κομισιόν εκτιμά ότι ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός μπορεί να υποστηρίξει την είσοδο νέων κρατών χωρίς εγκατάλειψη των υφιστάμενων προτεραιοτήτων. Μετά την προσχώρηση προβλέπονται πρόσθετοι πόροι για τη συνοχή, τη γεωργία, τις εσωτερικές υποθέσεις και τη διασυνοριακή συνεργασία.

Οι προτάσεις αναμένεται να αποτελέσουν μέρος της συζήτησης μεταξύ των κρατών-μελών για τη Διεύρυνση και τις μεταρρυθμίσεις της ΕΕ, ενώ στο πακέτο Διεύρυνσης του 2026 αναμένονται ενδεικτικοί οδικοί χάρτες για Μαυροβούνιο, Αλβανία, Μολδαβία και Ουκρανία, υπό την προϋπόθεση συνέχισης των μεταρρυθμίσεων.