Αν και η Κόνιτσα είναι κυρίως γνωστή για τις απότομες χαράδρες του Αώου και τα καταπράσινα δάση της Βόρειας Πίνδου, η περιοχή φιλοξενεί και έναν λιγότερο προβεβλημένο, αλλά εξίσου εντυπωσιακό πλούτο: ιστορικά μοναστήρια, χτισμένα σε απομονωμένα σημεία, μέσα σε τοπία σιωπής και επιβλητικής φύσης.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτή την ακριτική γωνιά της Ηπείρου αναπτύχθηκε έντονα ο μοναχισμός. Η απομόνωση, η αγριότητα του τοπίου και η μεγαλοπρέπεια των βουνών δημιούργησαν τις ιδανικές συνθήκες για πνευματική άσκηση και λατρεία, μακριά από τον θόρυβο του κόσμου.
Μονή Παναγίας Στομίου
Χτισμένη ανάμεσα στις χαράδρες της Τύμφης, η Μονή Παναγίας Στομίου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά μνημεία της Κόνιτσας. Το αρχικό μοναστήρι ιδρύθηκε το 1442 στις πλαγιές της Τραπεζίτσας, ενώ το 1774 μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση, για λόγους που δεν έχουν διασωθεί στις ιστορικές πηγές.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, η μονή υπέστη εκτεταμένες καταστροφές από τα γερμανικά στρατεύματα, με τον κυρίως ναό να παραμένει σχεδόν ανέπαφος. Σήμερα, η Μονή Στομίου είναι γνωστή τόσο για τα πολύτιμα θρησκευτικά κειμήλια που φυλάσσει όσο και ως αγαπημένος προορισμός πεζοπορίας, χάρη στο εντυπωσιακό μονοπάτι που ξεκινά από την Κόνιτσα και προσφέρει μοναδική θέα στον Αώο.
Μονή Μολυβδοσκέπαστης
Στο σημείο όπου συναντώνται ο Αώος και ο Σαραντάπορος ποταμός βρίσκεται η ιστορική Μονή Μολυβδοσκέπαστης. Το όνομά της προέρχεται από τις μολύβδινες πλάκες που κάλυπταν παλαιότερα την οροφή του καθολικού.
Η ίδρυσή της τοποθετείται στον 7ο αιώνα, στα χρόνια του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Δ΄ του Πωγωνάτου. Η μονή ξεχωρίζει για τις σπάνιες αγιογραφίες και την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική της. Για δεκαετίες παρέμεινε έρημη, με πολλά κειμήλια να έχουν κλαπεί, έως ότου το 1988 άρχισε ξανά να λειτουργεί. Βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τα ελληνοαλβανικά σύνορα και περίπου 20 χιλιόμετρα από την Κόνιτσα.
Μονή Ζέρμας
Η Μονή Ζέρμας εντυπωσιάζει με το καθολικό της και τις περίτεχνες ανάγλυφες διακοσμήσεις, οι οποίες συγκαταλέγονται στις πιο ξεχωριστές της Ηπείρου. Σύμφωνα με την παράδοση, ιδρύθηκε επίσης τον 7ο αιώνα, ενώ τη σημερινή της μορφή απέκτησε το 1656.
Στο εσωτερικό της διασώζονται σπάνιες τοιχογραφίες και καλλιτεχνικά ανάγλυφα, που προσδίδουν στο μνημείο ιδιαίτερη ιστορική και αισθητική αξία, καθιστώντας το ένα από τα σημαντικότερα μοναστικά συγκροτήματα της περιοχής.
Μονή Εισοδίων της Θεοτόκου
Κοντά στον οικισμό Μοναστήρι της Κόνιτσας βρίσκεται η Μονή Εισοδίων της Θεοτόκου. Σύμφωνα με επιγραφή στο καθολικό, ιδρύθηκε το 1672 και γνώρισε επανειλημμένες καταστροφές, μέχρι την πλήρη αποκατάστασή της.
Τη σημερινή της μορφή απέκτησε το 1819 και λειτούργησε ως ανδρικό μοναστήρι έως το 1975. Σήμερα, μέρος των κελιών έχει μετατραπεί σε ξενώνες, ενώ ο επισκέπτης μπορεί να δει σπάνια και αξιόλογα κειμήλια. Δίπλα στη μονή σώζεται μικρό κτίσμα γνωστό ως «του Τούρκου η κρεβάτα», συνδεδεμένο με τοπικές παραδόσεις.
Μονή Στράτσιανης
Σε μικρή απόσταση από το χωριό Στράτσιανη βρίσκονται τα ερείπια της Μονής Αγίας Τριάδας. Το μοναστήρι υπέστη σοβαρές καταστροφές τον 20ό αιώνα, με αποτέλεσμα να διασωθεί μόνο μέρος του συγκροτήματος.
Το τέμπλο και οι εικόνες μεταφέρθηκαν στον ναό του Αγίου Γεωργίου στο χωριό, ενώ στη βορειοδυτική πλευρά του παλαιού καθολικού ανεγέρθηκε νεότερος ναός αφιερωμένος στην Αγία Τριάδα, διατηρώντας ζωντανή τη θρησκευτική μνήμη και παράδοση της περιοχής.
ΠΗΓΗ: travel.gr