Κράτος δικαίου: Τι αναφέρει η νέα Έκθεση της Κομισιόν για την Ελλάδα

Σημαντική πρόοδο σε κρίσιμους τομείς του κράτους δικαίου καταγράφει για την Ελλάδα η ετήσια Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2026, αναγνωρίζοντας μεταρρυθμίσεις στη Δικαιοσύνη, στην αντιμετώπιση της διαφθοράς, στη λειτουργία των Μέσων Ενημέρωσης και στην προστασία των δημοσιογράφων.

Την ίδια στιγμή, η Κομισιόν επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές εκκρεμότητες, κυρίως σε σχέση με την ταχύτητα απονομής της Δικαιοσύνης, τις υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου, τη διαφάνεια και την ολοκλήρωση των μέτρων προστασίας όσων συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο.

Σύμφωνα με την κυβερνητική αποτίμηση της έκθεσης, η Ελλάδα περιλαμβάνεται στις 13 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που κατέγραψαν πρόοδο σε όλες τις συστάσεις του προηγούμενου έτους. Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απευθύνει τέσσερις συστάσεις προς τη χώρα.

Θετικά σημεία σε Δικαιοσύνη και καταπολέμηση της διαφθοράς

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις αλλαγές που έχουν προωθηθεί στο δικαστικό σύστημα. Η Επιτροπή αξιολογεί θετικά τη συμμετοχή του δικαστικού σώματος στη διαδικασία επιλογής των ανώτατων δικαστικών λειτουργών, καθώς και τη συζήτηση για περαιτέρω θεσμικές αλλαγές στο πλαίσιο της συνταγματικής αναθεώρησης.

Θετική κρίνεται επίσης η πρόοδος στον ψηφιακό μετασχηματισμό της Δικαιοσύνης, με την ανάπτυξη πληροφοριακών συστημάτων, την ηλεκτρονική διαχείριση υποθέσεων και τη δημιουργία ψηφιακού δικαστικού φακέλου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Επίδομα αδείας: Το νέο ποσό μετά την αύξηση του κατώτατου μισθού

Οι μεταρρυθμίσεις εμφανίζεται να έχουν αρχίσει να βελτιώνουν τον χρόνο εκδίκασης των υποθέσεων, ωστόσο η καθυστέρηση στην απονομή της Δικαιοσύνης παραμένει σημαντική πρόκληση, ιδιαίτερα στις αστικές υποθέσεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, η Ελλάδα έχει υλοποιήσει 28 από τα 39 επενδυτικά και μεταρρυθμιστικά ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης που συνδέονται με το κράτος δικαίου, ενώ τα υπόλοιπα 11 βρίσκονται σε διαδικασία ολοκλήρωσης.

Στον τομέα της διαφθοράς, η Επιτροπή αναγνωρίζει την ολοκλήρωση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης 2022-2025 και την προετοιμασία του επόμενου σχεδίου.

Παράλληλα, καταγράφεται πρόοδος στη δημιουργία ψηφιακού μητρώου υποθέσεων διαφθοράς, το οποίο προβλέπεται να λειτουργήσει πλήρως από την 1η Ιανουαρίου 2027, καθώς και στη βελτίωση του πλαισίου για το lobbying και την ηλεκτρονική υποβολή δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης μέσω του συστήματος «e-Πόθεν».

Η Επιτροπή, πάντως, ζητά περαιτέρω αποτελέσματα στην εκδίκαση υποθέσεων διαφθοράς υψηλού επιπέδου και στην ενίσχυση του συνολικού πλαισίου διαφάνειας.

Οι αλλαγές στα ΜΜΕ και η προστασία των δημοσιογράφων

Στον τομέα των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, η έκθεση καταγράφει παρεμβάσεις για την ενίσχυση της χρηματοδότησης, της στελέχωσης και του εποπτικού ρόλου του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης.

Θετική αναφορά γίνεται στη θεσμοθέτηση οργάνου αυτορρύθμισης για τα ΜΜΕ, στον νέο νόμο για τη λειτουργία της ΕΡΤ και στη νομοθεσία για την αδειοδότηση των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών.

Η Κομισιόν καταγράφει ακόμη παρεμβάσεις για μεγαλύτερη διαφάνεια στην κατανομή της κρατικής διαφήμισης, για την πρόσβαση στην πληροφορία και για την ασφάλεια των δημοσιογράφων.

Στο επίκεντρο βρίσκεται και η νομοθεσία κατά των καταχρηστικών αγωγών, γνωστών ως SLAPP, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιούνται για την άσκηση πίεσης σε δημοσιογράφους και πολίτες που συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο.

Το σχετικό νομοσχέδιο για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, με την Επιτροπή να ζητά την ολοκλήρωση και την αποτελεσματική εφαρμογή του νέου πλαισίου.

Παράλληλα, η έκθεση αναφέρεται στη διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης και σε ζητήματα όπως η ευθύνη των υπουργών, η δικαστική ανεξαρτησία, η προστασία των δημοσιογράφων και η ποιότητα της νομοθέτησης.

Οι τέσσερις συστάσεις προς την Ελλάδα επικεντρώνονται στη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων για την επιτάχυνση της Δικαιοσύνης, στην ενίσχυση της καταπολέμησης της διαφθοράς, στην προστασία των συμμετεχόντων στον δημόσιο διάλογο και στην ενδυνάμωση της ανεξαρτησίας και της διαφάνειας των θεσμικών αντιβάρων.

Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος δήλωσε ότι στόχος της κυβέρνησης είναι έως το 2030 η Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις 20 χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις παγκοσμίως σε ζητήματα διαφάνειας, λογοδοσίας και αντιμετώπισης της διαφθοράς.

Από την πλευρά του, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης σημείωσε ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τις παρατηρήσεις της έκθεσης ως οδηγό για τις επόμενες μεταρρυθμίσεις και όχι αμυντικά.