Η Κυριακή της Τυρινής αποτελεί το κλείσιμο της Αποκριάς και την τελευταία ημέρα πριν από την έναρξη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Το τραπέζι γεμίζει με τυριά, αυγά και γαλακτοκομικά, ενώ πίτες, ζυμαρικά και τηγανητά γλυκά διατηρούν τον γιορτινό χαρακτήρα της περιόδου.
Η ημέρα σηματοδοτεί τη μετάβαση από την αποκριάτικη αφθονία στη νηστεία της Καθαράς Δευτέρας, συνδυάζοντας γαστρονομική παράδοση, θρησκευτικό συμβολισμό και τοπικά έθιμα σε όλη τη χώρα.
Η θέση της Κυριακής της Τυρινής στο Τριώδιο
Η περίοδος του Τριωδίου λειτουργεί ως σταδιακή προετοιμασία για τη Σαρακοστή. Μετά την Κρεατινή εβδομάδα, με αποκορύφωμα την Τσικνοπέμπτη και την Κυριακή της Απόκρεω, ακολουθεί η Τυρινή ή Τυροφάγου.
Κατά την εβδομάδα αυτή αποσύρεται το κρέας και επιτρέπονται τα γαλακτοκομικά, τα αυγά, τα ψάρια και το ελαιόλαδο. Η Κυριακή της Τυρινής είναι η τελευταία ημέρα κατανάλωσης αυτών των τροφών πριν από την αυστηρή νηστεία.
Στις εκκλησίες διαβάζεται η περικοπή του Ευαγγελίου του Ματθαίου (κεφ. στ’, 14-21), που αναφέρεται στη συγχώρεση και τη νηστεία. Το απόγευμα τελείται ο κατανυκτικός εσπερινός της συγγνώμης, όπου ιερείς και πιστοί ζητούν συγχώρεση ενόψει της Σαρακοστής.
Τι τρώμε την Κυριακή της Τυρινής
Το τραπέζι της ημέρας δεν έχει ένα μόνο πιάτο-σύμβολο, αλλά ένα σύνολο παραδοσιακών συνταγών με βάση τα τυριά και τα ζυμαρικά.
Συνηθισμένα φαγητά είναι:
-
Μακαρόνια και ζυμαρικά
-
Πίτες με τυρί ή χωρίς φύλλο
-
Κρητικός τζουλαμάς
-
Μακαρονόπιτες
-
Σκιουφιχτά με τυρί
-
Τηγανητές πίτες με ξινομυζήθρα
Ιδιαίτερη θέση έχουν τα μακαρόνια, τα οποία σύμφωνα με λαογραφικές αναφορές συνδέονται με τη μνήμη των νεκρών. Ο Φαίδων Κουκουλές σημειώνει ότι η λέξη «μακαρώνια» σήμαινε αρχικά τροπάρια μακαριστικά που συνδέονταν με κηδείες και περίδειπνα.
Παράλληλα, τα γλυκά της Αποκριάς, όπως λουκουμάδες, κατιμέρια και σιροπιαστά, παραμένουν στο τραπέζι μέχρι την τελευταία ημέρα.
Τα έθιμα της ημέρας
Το δείπνο της Κυριακής της Τυρινής έχει χαρακτήρα συνεστίασης. Σε πολλές περιοχές, συγγενείς και φίλοι συγκεντρώνονται για το τελευταίο αποκριάτικο γλέντι.
Σε ορισμένα μέρη, το δείπνο κλείνει με αβγό. Στη Σύρο, κρεμούν ένα αβγό από το ταβάνι και οι παρευρισκόμενοι προσπαθούν να το πιάσουν με το στόμα. «Με αβγό κλείνομε το στόμα μας για τη Σαρακοστή και τη Λαμπρή πάλι με αβγό το ξανανοίγουμε», αναφέρει ο Κουκουλές.
Στην Πάφο συναντάται το έθιμο της «Δαγκαννούρας», όπου καίνε την κλωστή με την οποία έχει δεθεί το αβγό, κάνοντας προβλέψεις για τη χρονιά. Παρόμοιες πρακτικές καταγράφονται και στην Καστοριά.
Καρναβάλια και τοπικές εκδηλώσεις
Την Κυριακή της Τυροφάγου κορυφώνονται οι καρναβαλικές εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το καρναβάλι της Πάτρας, ενώ σημαντικές διοργανώσεις πραγματοποιούνται επίσης στην Ξάνθη και το Ρέθυμνο.
Ξεχωρίζουν ακόμη:
-
Οι «Φανοί» της Κοζάνης
-
Οι «Μπουμπούνες» της Καστοριάς
-
Η Τζαμάλα στα Γιάννινα
-
Ο «Μπέης» του Έβρου
-
Ο «γέρος» και η «κοπέλλα» στη Σκύρο
-
Το Γαϊτανάκι της Λιβαδειάς
-
Το στοιχειό της Χάρμαινας στην Άμφισσα
-
Ο Καδής στους Σπαθαραίους Σάμου
-
Το Λαγκαδινό καρναβάλι στην Αρκαδία
-
Η «Οδός Μεζεδίων» στη Ναύπακτο
Με το πέρας της ημέρας ολοκληρώνεται ένας κύκλος γιορτής και γεύσεων. Από την Καθαρά Δευτέρα αρχίζει η περίοδος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, με έμφαση στη νηστεία και την πνευματική προετοιμασία για το Πάσχα.
ΠΗΓΗ: SanSimera.gr