Τα σοβαρά και διαχρονικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ένας από τους σημαντικότερους υγροτόπους της χώρας, ο Αμβρακικός Κόλπος ανέδειξε στο πλαίσιο της τελευταίας συνεδρίασης Λογοδοσίας του Περιφερειακού Συμβουλίου Ηπείρου η «Λαϊκή Συσπείρωση».
Όπως επισημάνθηκε στην ερώτηση της παράταξης του ΚΚΕ, η σημερινή εικόνα του Αμβρακικού αποτελεί αποτέλεσμα μιας πολιτικής που, σύμφωνα με τη «Λαϊκή Συσπείρωση», θυσιάζει την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη στον βωμό του κέρδους. Ρύπανση από αγροτικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες, ανεπαρκής διαχείριση των υδάτων, απουσία ολοκληρωμένου σχεδίου προστασίας και αποκατάστασης, αλλά και υποχρηματοδότηση των αναγκαίων έργων, συνθέτουν –όπως τονίστηκε– το πλαίσιο της συνεχούς υποβάθμισης του οικοσυστήματος.
Η παράταξη άσκησε κριτική στην Περιφερειακή Αρχή, υποστηρίζοντας ότι, παρά τις διακηρύξεις, δεν έχουν δοθεί ουσιαστικές απαντήσεις ούτε έχουν αναληφθεί συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση των αιτιών του προβλήματος. Παράλληλα, αποδόθηκαν ευθύνες τόσο στην κυβέρνηση όσο και στις τοπικές διοικήσεις, οι οποίες –όπως αναφέρθηκε– ακολουθούν τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντιμετωπίζουν το περιβάλλον ως πεδίο επιχειρηματικής δραστηριότητας και όχι ως κοινωνικό αγαθό.
Η «Λαϊκή Συσπείρωση Ηπείρου» έθεσε συγκεκριμένο πλαίσιο διεκδικήσεων, ζητώντας ολοκληρωμένο και επιστημονικά τεκμηριωμένο σχέδιο προστασίας και αποκατάστασης του Αμβρακικού Κόλπου, επαρκή κρατική χρηματοδότηση για έργα υποδομής, παρακολούθησης και ελέγχου της ρύπανσης, καθώς και μέτρα στήριξης των μικρών αλιέων και των κατοίκων της περιοχής που πλήττονται άμεσα από την περιβαλλοντική υποβάθμιση.
Όπως τονίστηκε, η παράταξη θα συνεχίσει να αναδεικνύει το ζήτημα τόσο εντός όσο και εκτός του Περιφερειακού Συμβουλίου, στο πλευρό των εργαζομένων, των αλιέων και των κατοίκων της περιοχής, διεκδικώντας ουσιαστική προστασία του Αμβρακικού Κόλπου προς όφελος της κοινωνίας και όχι των επιχειρηματικών συμφερόντων.
Η ερώτηση όπως κατατέθηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο:
Ο Αμβρακικός Κόλπος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους υγροτόπους της χώρας με υποχρέωση προστασίας στο πλαίσιο του δικτύου Natura 2000. Ωστόσο, η περιβαλλοντική του κατάσταση χαρακτηρίζεται από χρόνιες και επιδεινούμενες πιέσεις, που επιβαρύνουν το οικοσύστημα, τις τοπικές παραγωγικές δραστηριότητες και την υγεία των κατοίκων.
Επιστημονικά στοιχεία:
1. Υποξικές/ανοξικές συνθήκες και ευτροφισμός:
Μελέτες του Πανεπιστημίου Πατρών έχουν καταγράψει ισχυρή στρωμάτωση της υδάτινης στήλης του κόλπου, που οδηγεί σε υποξικές ή και ανοξικές συνθήκες ιδιαίτερα σε μεγάλο βάθος. Οι συνθήκες αυτές είναι αποτέλεσμα ενισχυμένης οργανικής ύλης και μειωμένης εισροής θαλάσσιου ύδατος από το Ιόνιο, κατάσταση που έχει επιδεινωθεί τις τελευταίες δεκαετίες λόγω ανθρώπινων πιέσεων (γεωργικά λιπάσματα, απόβλητα και οι ιχθυοκαλλιέργειες και μείωση του στομίου του κόλπου) με αποτέλεσμα εκτεταμένη βιολογική υποβάθμιση του πυθμένα και περιοχές του κόλπου να εμφανίζουν συνθήκες χωρίς οξυγόνο για μεγάλο διάστημα του έτους.
2. Βιοποικιλότητα και ιχθυοπανίδα:
Επιστημονικές δημοσιεύσεις καταδεικνύουν ότι ο Αμβρακικός φιλοξενεί σημαντική ποικιλία ειδών ψαριών στη ζώνη των λιμνοθαλασσών, με εποχικές μετακινήσεις και κρίσιμες λειτουργίες για την τοπική αλιεία και βιοποικιλότητα.
3. Επιπτώσεις από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των υδατοκαλλιεργειών:
Η αύξηση της οργανικής ύλης και των θρεπτικών ουσιών (π.χ. φωσφορικά, νιτρικά) από γεωργικές απορροές και αστικά λύματα σχετίζονται με φαινόμενα ευτροφισμού και μαζικούς θανάτους ψαριών.
Σε διεθνές επιστημονικό επίπεδο, η έντονη χρήση υδατοκαλλιεργειών έχει συνδεθεί με αύξηση οργανικών ιζημάτων, υποβάθμιση πυθμένα και μείωση της ποιότητας των οικοτόπων όταν δεν συνοδεύεται από αυστηρό περιβαλλοντικό έλεγχο, γεγονός που αποτελεί αντικείμενο ανησυχίας και για τον Αμβρακικό, παρότι η παραγωγική έκταση των υδατοκαλλιεργειών στον κόλπο είναι σχετικά μικρή (περίπου 0,11% της συνολικής επιφάνειας).
Αντιδράσεις και θέσεις φορέων της περιοχής:
1. Τοπικοί φορείς και σύλλογοι:
Δεκαετίες κινητοποιήσεων αλιευτικών, αγροτικών και εργατικών φορέων και κατοίκων του Αμβρακικού έχουν αναδείξει την ανάγκη για ουσιαστική προστασία του κόλπου, εκφράζοντας ανησυχίες για την υπερσυγκέντρωση ιχθυοκαλλιεργειών και άλλων ρυπογόνων δραστηριοτήτων.
2. Σύλλογοι για τις Π.Ο.Α.Υ.:
Σύλλογοι και οργανώσεις περιβαλλοντικής δράσης τονίζουν ότι ο σχεδιασμός Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (Π.Ο.Α.Υ.) εντός προστατευόμενων περιοχών όπως ο Αμβρακικός θα επιφέρει πρόσθετους περιβαλλοντικούς κινδύνους και θα επηρεάσει αρνητικά άλλες παραγωγικές δραστηριότητες, όπως η παραδοσιακή αλιεία.
3. Ανησυχία από επιστημονικούς φορείς:
Επισημαίνεται ο κίνδυνος συσσώρευσης ρύπων και απώλειας βιοποικιλότητας ως αποτέλεσμα πολιτικών που θυσιάζουν το περιβάλλον στο βωμό του κέρδους.
4. Διαχρονική αντίθεση της Λαϊκής Συσπείρωσης:
Από το 2020 η «Λαϊκή Συσπείρωση» έχει επισημάνει ότι πρόκειται για περιοχή ιδιαίτερου κάλους, όπου αυξάνονται οι ιχθυοκαλλιέργειες χωρίς να αυξάνονται οι θέσεις εργασίας, ενώ εντείνονται οι ρυπογόνες δραστηριότητες.
Με βάση τα παραπάνω, ερωτάται η Περιφερειακή Αρχή:
-
Πώς αξιολογεί η Περιφέρεια Ηπείρου τα επιστημονικά ευρήματα για την υποξία/ανοξία και τη γενικότερη περιβαλλοντική υποβάθμιση του Αμβρακικού Κόλπου;
-
Τι μέτρα ελέγχου και μείωσης των ανθρωπογενών παρεμβάσεων έχει δρομολογήσει ή σκοπεύει να δρομολογήσει;
-
Πώς λαμβάνονται υπόψη οι θέσεις των τοπικών φορέων στον σχεδιασμό χρήσεων γης, ειδικά για τις Π.Ο.Α.Υ.;
-
Τι μέτρα λαμβάνει η Περιφέρεια για τον ενισχυμένο περιβαλλοντικό έλεγχο και την παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων;