Λιβύη: Εγκρίθηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο – Τι αλλάζει στην Ανατολική Μεσόγειο (βίντεο)

Σημαντική αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό της Λιβύης σηματοδοτεί η απόφαση του κοινοβουλίου της ανατολικής χώρας να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, εγκαταλείποντας την αρνητική στάση που είχε υιοθετήσει απέναντι στην Άγκυρα το 2020.

Η απόφαση ελήφθη την Τρίτη 20 Οκτωβρίου, σύμφωνα με το Reuters, το οποίο επικαλείται δύο μέλη του λιβυκού κοινοβουλίου. Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη βαρύτητα για τις σχέσεις Τουρκίας και Λιβύης, αλλά και για τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το μνημόνιο είχε υπογραφεί τον Νοέμβριο του 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας (GNA), με έδρα την Τρίπολη. Ωστόσο, η Βουλή των Αντιπροσώπων, που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη, είχε αρνηθεί να το επικυρώσει, χαρακτηρίζοντάς το άκυρο.

Η απομάκρυνση Σάλεχ και η προσέγγιση Χαφτάρ – Τουρκίας

Η μεταβολή της στάσης του λιβυκού κοινοβουλίου έρχεται σε μια περίοδο πολιτικών ανακατατάξεων, μετά την αποχώρηση του Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία της Βουλής, την οποία κατείχε επί 12 χρόνια.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Τουρκία: Παραιτήσεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων στη σκιά της υπόθεσης των επενδυτικών κεφαλαίων

Ο Σάλεχ διατηρούσε στενή συνεργασία με τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, ενώ τη θέση του ανέλαβε ο Ας Σαλίν Αμπντελνάμπι αλ Ομπάιντι, βουλευτής του Τομπρούκ. Η αλλαγή στην ηγεσία είχε ανακοινωθεί στις 7 Οκτωβρίου.

Ο διεθνολόγος Θοδωρής Τσίκας, μιλώντας στο CNN Greece, συνδέει την έγκριση του μνημονίου με μια ευρύτερη αναπροσαρμογή της πολιτικής του Χαφτάρ απέναντι στην Τουρκία.

Όπως επισημαίνει, είχαν προηγηθεί επαφές του στρατάρχη και των γιων του με την τουρκική πλευρά, ενώ είχαν πραγματοποιηθεί και κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, γεγονότα που έδειχναν ότι οι σχέσεις των δύο πλευρών βρίσκονταν σε τροχιά προσέγγισης.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι κινήσεις του επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, ο οποίος πραγματοποίησε επαφές με υψηλόβαθμους αξιωματούχους ασφαλείας στη Λιβύη, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές.

Από το μποϊκοτάζ του 2020 στην έγκριση της συμφωνίας

Η σημερινή απόφαση αποτελεί ανατροπή της πολιτικής που είχε ακολουθήσει το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης τα προηγούμενα χρόνια.

Οι βασικοί σταθμοί είναι:

• Νοέμβριος 2019: Υπογράφεται η συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Τουρκίας και της τότε κυβέρνησης της Τρίπολης.

• 2020: Η Βουλή των Αντιπροσώπων απορρίπτει τις συμφωνίες με την Άγκυρα και αποφασίζει τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων.

• 2025: Συγκροτείται τεχνική επιτροπή για την εξέταση του μνημονίου, καταγράφοντας τις πρώτες ενδείξεις αλλαγής στάσης.

• 20 Οκτωβρίου 2026: Το κοινοβούλιο εγκρίνει τη συμφωνία και ανακαλεί τις προηγούμενες αποφάσεις του.

Σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο Anadolu, η έγκριση ήταν ομόφωνη. Παράλληλα, ανακλήθηκαν δύο αποφάσεις του 2020: η πρώτη αφορούσε την απόρριψη των συμφωνιών με την Τουρκία και η δεύτερη τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων μεταξύ των δύο πλευρών.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ανατολική Μεσόγειο, καθώς το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποτελεί διαχρονικά σημείο έντονης αντιπαράθεσης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.

Η Ελλάδα έχει απορρίψει τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών και δεν είναι συμβατή με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.

Από την πλευρά της, η Τουρκία επιμένει ότι η συμφωνία είναι νόμιμη, στηριζόμενη στη δική της προσέγγιση για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών και την επήρεια των νησιών.

Η έγκριση από το λιβυκό κοινοβούλιο ενισχύει πολιτικά τη θέση της Άγκυρας στις σχέσεις της με την ανατολική Λιβύη. Δεν συνεπάγεται, ωστόσο, αυτόματη επίλυση των νομικών διαφορών ούτε δημιουργεί υποχρεώσεις για τρίτα κράτη που αμφισβητούν τη συμφωνία.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να φανεί πώς η νέα στάση του στρατοπέδου Χαφτάρ θα επηρεάσει τις περιφερειακές ισορροπίες και τις σχέσεις της Λιβύης με την Τουρκία και την Ελλάδα.