Μεταναστευτικό: Μηχανισμό έκτακτης ανάγκης στην ΕΕ προτείνει η Ελλάδα – Αναστολή ασύλου έως 30 ημέρες

Συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια για την ενεργοποίηση ενός Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Έκτακτης Ανάγκης για το μεταναστευτικό περιλαμβάνει η πρόταση που παρουσίασε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, στο Συμβούλιο υπουργών Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ελληνική πρόταση αφορά περιπτώσεις απότομης και μαζικής αύξησης των μεταναστευτικών ροών, κατά τις οποίες οι δυνατότητες διαχείρισης στα σύνορα και στις δομές υποδοχής δεν επαρκούν και υπάρχουν ενδείξεις οργανωμένης εργαλειοποίησης της μετανάστευσης.

Ο προτεινόμενος μηχανισμός δεν έχει εγκριθεί από την ΕΕ. Σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, ωστόσο, η πρόταση έχει γίνει αποδεκτή ως βάση συζήτησης από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ενώ ο Θάνος Πλεύρης έχει αναφέρει ότι έτυχε θετικής υποδοχής από αρκετές χώρες.

Πότε θα ενεργοποιείται ο μηχανισμός

Η ενεργοποίηση του προτεινόμενου «Ειδικού Καθεστώτος Παρέκκλισης» θα προϋποθέτει τη σωρευτική συνδρομή συγκεκριμένων ποσοτικών και ποιοτικών κριτηρίων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Τσουκαλάς κατά Μητσοτάκη: Το 2023 ζητούσε αυτοδυναμία, τώρα ζητά 25% για να παραμείνει πρόεδρος της ΝΔ

Στα ποσοτικά κριτήρια περιλαμβάνεται ο υπερδιπλασιασμός των εβδομαδιαίων ή δεκαπενθήμερων αφίξεων σε συγκεκριμένη συνοριακή ζώνη σε σύγκριση με τον μέσο όρο των προηγούμενων τριών μηνών.

Θα λαμβάνεται επίσης υπόψη η άφιξη μεγάλου αριθμού μεταναστών με συνεχείς διελεύσεις υψηλής έντασης ή μαζικές απόπειρες παραβίασης των συνόρων.

Δεύτερο βασικό κριτήριο αποτελεί ο υπερκορεσμός των υποδομών. Ειδικότερα, προβλέπεται η εξάντληση του 100% της τοπικής επιχειρησιακής χωρητικότητας μέσα σε 48 έως 72 ώρες, εφόσον η κατάσταση δημιουργεί άμεσο υγειονομικό κίνδυνο ή κίνδυνο για τη δημόσια τάξη.

Τα κριτήρια για εργαλειοποίηση των ροών

Στα ποιοτικά κριτήρια περιλαμβάνεται η ύπαρξη διασταυρωμένων στοιχείων που τεκμηριώνουν συντονισμένη μεταφορά, καθοδήγηση ή εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών από τρίτη χώρα, καθώς και ενδεχόμενη ανοχή ή συνέργεια κρατικών παραγόντων με οργανωμένα δίκτυα διακίνησης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι αυξημένες ροές δεν συνδέονται με ανθρωπιστική κρίση, όπως πόλεμο ή φυσική καταστροφή, αλλά αποδίδονται σε οργανωμένη καθοδήγηση.

Πρόσθετο κριτήριο αποτελεί η ταυτόχρονη μαζική απόπειρα παραβίασης των συνόρων σε συγκεκριμένα σημεία, όταν η ένταση των περιστατικών καθιστά αντικειμενικά αδύνατη την εφαρμογή των συνήθων διαδικασιών υποδοχής και καταγραφής.

Έως 30 ημέρες τα έκτακτα μέτρα

Η αρχική μέγιστη διάρκεια εφαρμογής του μηχανισμού προτείνεται να είναι 30 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης έπειτα από αξιολόγηση και έγκριση.

Η ενεργοποίησή του θα συνοδεύεται από επίσημη ενημέρωση του Συμβουλίου υπουργών της ΕΕ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Στα άμεσα επιχειρησιακά μέτρα περιλαμβάνεται η εντατικοποίηση της φύλαξης των συνόρων, καθώς και η άμεση ανάπτυξη των Ομάδων Ταχείας Επέμβασης στα Σύνορα (RABITs) της Frontex, με στόχο την ενίσχυση της επιτήρησης και την αποτροπή παράνομων διελεύσεων.

Αναστολή διαδικασιών ασύλου και επιτάχυνση επιστροφών

Κεντρικό σημείο της ελληνικής πρότασης αποτελεί η προσωρινή αναστολή παραλαβής και εξέτασης αιτήσεων διεθνούς προστασίας για όσους εισέρχονται παράνομα στη χώρα κατά τη διάρκεια της περιόδου κρίσης.

Προβλέπεται επίσης η άμεση μεταφορά τους σε κλειστές δομές προσωρινής κράτησης και ταυτοποίησης, χωριστά από το τακτικό σύστημα υποδοχής, καθώς και η επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφής προς χώρες προέλευσης ή διέλευσης.

Στην πρόταση περιλαμβάνεται ακόμη η δυνατότητα έκδοσης ταξιδιωτικών εγγράφων από τη χώρα πρώτης εισόδου, όπως «EU Laissez-Passer» ή έγγραφα έκτακτης ανάγκης για ταξίδια, προκειμένου να περιοριστούν οι γραφειοκρατικές καθυστερήσεις στις επιστροφές.

Παράλληλα, προτείνεται η άσκηση συντονισμένης ευρωπαϊκής πολιτικής και οικονομικής πίεσης προς τρίτες χώρες που εργαλειοποιούν τη μετανάστευση, καθώς και προς χώρες προέλευσης, ώστε να συνεργάζονται στην επιστροφή των υπηκόων τους.

Η ελληνική πρόταση εντάσσεται στην ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση για την αντιμετώπιση έκτακτων μεταναστευτικών κρίσεων και της εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών. Εφόσον προχωρήσει, το τελικό πλαίσιο θα πρέπει να διαμορφωθεί μέσα από τις ευρωπαϊκές διαδικασίες και σε συνάρτηση με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.