Σε άρθρο του στους Financial Times με τίτλο «πέντε χρυσοί κανόνες για την πράσινη μετάβαση της Ευρώπης», ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υποστηρίζει ότι η Πράσινη Συμφωνία της Ε.Ε. βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο, λόγω των υψηλών τιμών ενέργειας, του νέου γεωπολιτικού περιβάλλοντος και των πολλαπλών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Γηραιά Ήπειρος. Ο πρωθυπουργός εισηγείται πέντε αρχές πολιτικής που, όπως σημειώνει, μπορούν να αναπροσανατολίσουν την ευρωπαϊκή στρατηγική προς μια αποτελεσματική, κοινωνικά ισορροπημένη και βιομηχανικά βιώσιμη μετάβαση.
1. Επικέντρωση στο κόστος και στην άμεση μείωση εκπομπών
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τονίζει ότι οι πόροι πρέπει να κατευθυνθούν κατά προτεραιότητα σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών που είναι ήδη ανταγωνιστικές. Επικρίνει την «ταυτόχρονη αντιμετώπιση όλων των εκπομπών» ως βραχυπρόθεσμη, όταν η Ευρώπη συνεχίζει να καίει άνθρακα και πετρέλαιο για ηλεκτροπαραγωγή και θέρμανση. Υπογραμμίζει ότι «τα τελευταία βήματα» προς την κλιματική ουδετερότητα είναι ιδιαίτερα ακριβά, άρα απαιτούνται προσοχή, ευελιξία και αυστηρή λογιστική των πραγματικών αριθμών.
2. Σεβασμός της τεχνολογικής ουδετερότητας
Κατά τον πρωθυπουργό, η μετάβαση δεν είναι «παιχνίδι ηθικής». Η Ευρώπη, λέει, δεν μπορεί να επενδύει με βάση εντυπώσεις, χρηματοδοτώντας απλόχερα ορισμένες τεχνολογίες (π.χ. υδρογόνο) και υποστηρίζοντας ανεπαρκώς άλλες (π.χ. πυρηνική ενέργεια) ή απορρίπτοντας την ενδογενή παραγωγή αερίου ενώ αγοράζει LNG από τρίτες χώρες. Το κριτήριο πρέπει να είναι το πραγματικό αποτέλεσμα στη μείωση εκπομπών.
3. Επανεκκίνηση της ενιαίας αγοράς ενέργειας
Ο πρωθυπουργός επισημαίνει μεγάλες διαφοροποιήσεις τιμών, ιδίως στο ηλεκτρικό ρεύμα, λόγω ελλιπούς διασύνδεσης και απροθυμίας ανταλλαγής φθηνής ενέργειας. Κάνει λόγο για «παράνοια» όταν παρατηρούνται αρνητικές τιμές σε μία χώρα και τριψήφιες σε άλλη. Η εμβάθυνση της εσωτερικής αγοράς είναι πολιτικό έργο που απαιτεί αποφάσεις στο υψηλότερο επίπεδο.
4. Ισχυρότερη διακυβέρνηση και εποπτεία των αγορών ενέργειας
Με τις αγορές ενέργειας να γίνονται πολυπλοκότερες, αλληλένδετες και λιγότερο διαφανείς, ο πρωθυπουργός ζητεί νέα συζήτηση για το πώς διαμορφώνονται οι τιμές, σε ποιες αγορές και ποιος έχει τη δυνατότητα να τις παρακολουθεί και να αποτρέπει τη χειραγώγηση σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Στόχος είναι ένα σύστημα λειτουργικά αποδοτικό αλλά και πολιτικά βιώσιμο.
5. Η πράσινη μετάβαση ως μέσο, όχι αυτοσκοπός
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογραμμίζει ότι η αποανθρακοποίηση είναι ζωτική, όχι όμως ο μοναδικός στόχος. Η Ευρώπη πρέπει να ισορροπήσει με έμφαση στην απασχόληση, στη βιομηχανική παραγωγή και στη στρατηγική αυτονομία. Εφόσον απαιτείται, ορισμένες εκπομπές μπορεί να παραταθούν βραχυπρόθεσμα για να προστατευθούν κρίσιμες βιομηχανίες και η κοινωνική συνοχή, μέσα από ειλικρινή δημόσιο διάλογο για τους αναγκαίους συμβιβασμούς.
Στρατηγικός προσανατολισμός για το 2025
Οι πέντε κανόνες, σημειώνει, είναι απλοί αλλά αν εφαρμοστούν σοβαρά διαμορφώνουν «ριζοσπαστικά» διαφορετική ατζέντα για την Ε.Ε. για το 2025. Η προειδοποίηση είναι σαφής: η Ευρώπη μπορεί να επιτύχει την κλιματική ουδετερότητα, αλλά να διαπιστώσει ότι «έτρεχε στον λάθος αγώνα» αν θυσιάσει την ανταγωνιστικότητα και τη συνοχή της στην πορεία.
ΠΗΓΗ: CNN Greece