Με σφοδρή κριτική από την αντιπολίτευση κατά της πρότασης αύξησης των ανταποδοτικών τελών καθαριότητας και φωτισμού του Δήμου Ιωαννιτών για το 2026, εγκρίθηκε ως αναμενόταν κατά πλειοψηφία από το δημοτικό συμβούλιο Ιωαννίνων, η τιμολογιακή πολιτική του Δήμου Ιωαννιτών για την επόμενη χρονιά και η διοίκηση του Θωμά Μπέγκα βρίσκεται σε προφανή δυσχερή πολιτικά θέση: είναι αναγκασμένη να επιβάλλει για δεύτερη φορά αυξήσεις στα τέλη, στα δύο χρόνια της θητείας της.
Θυμίζουμε πως το 2024 η δημοτική αρχή δεν παρέλαβε ενώ έπρεπε, ψηφισμένα τέλη από τη διοίκηση Παπαγεωργίου και πρότεινε αυξήσεις για να βγει ο λογαριασμός, το 2025 διατήρησε ως είχαν τα τέλη, ενώ φέτος, τα υπέρογκα αυξημένα κόστη για τη διαχείριση των απορριμμάτων και τον φωτισμό, την αναγκάζουν σε νέες, μεγάλες αυτή τη φορά ποσοστιαίες αυξήσεις, στις περισσότερες περιοχές του Δήμου, σε σπίτια και επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, ήταν εντελώς αναμενόμενη η κριτική σε υψηλούς τόνους από το σύνολο της αντιπολίτευσης, προτού η συμπολίτευση υπερψηφίσει την εισήγηση της αντιδημάρχου οικονομικών.
Η αιτιολόγηση της αύξησης των τελών περιστράφηκε βασικά γύρω από την ανάγκη βελτίωσης των υπηρεσιών καθαριότητας: δηλαδή η δημοτική αρχή λέει πως θέλει μια ευκαιρία για να καθαρίσει το Δήμο και η προσπάθεια αυτή θα στοιχίσει… Τη διαφορά καλούνται προφανώς να πληρώσουν οι δημότες, άστοχα ωστόσο, ο Δήμαρχος χρησιμοποίησε σε μια αποστροφή του λόγου του, τη λέξη “πειραματιζόμαστε”, υπερασπιζόμενος την πολιτική επιλογή της διοίκησης για αύξηση των τελών χάριν των πρόσθετων δαπανών στη διαχείριση των απορριμμάτων. Στη ίδια λογική ήταν και οι τοποθετήσεις του αντιδημάρχου Θωμά Γιωτίτσα, όπως και του ειδικού συνεργάτη του Δημάρχου, σε θέματα καθαριότητας, Δημήτρη Κατηρτσίδη, απόντος από τη συνεδρίαση του αντιδημάρχου καθαριότητας Μάκη Χρυσοστόμου.
Η εισήγηση για αυξήσεις στα ανταποδοτικά τέλη καθαριότητας και φωτισμού εγκρίθηκε μόνο από την πλειοψηφία, με την παράταξη “Ιωάννινα_2023” να καταψηφίζει μόνο τον πρώτο και τρίτο συντελεστή.
H εισήγηση της αντιδημάρχου
Η αντιδήμαρχος Οικονομικών Γωγώ Γιώτη έκανε την εισήγηση για την έγκριση των ανταποδοτικών τελών καθαριότητας και φωτισμού για το 2026, υπογραμμίζοντας ότι ο καθορισμός τους αποτελεί βασικό εργαλείο άσκησης οικονομικής πολιτικής, καθώς χρηματοδοτεί κρίσιμες υπηρεσίες όπως η διαχείριση απορριμμάτων και ο ηλεκτροφωτισμός σε όλο τον Δήμο. Όπως ανέφερε, οι ΟΤΑ λειτουργούν πλέον σε ασφυκτικό οικονομικό περιβάλλον, με υψηλό ενεργειακό κόστος, υπερδιπλασιασμό του κόστους διαχείρισης απορριμμάτων και ταυτόχρονη υποχρηματοδότηση. Ενδεικτικά, οι σχετικές δαπάνες από 10,3 εκατ. ευρώ το 2019 εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 17,46 εκατ. ευρώ το 2026, αύξηση περίπου 70%, η οποία δεν μπορεί να απορροφηθεί χωρίς προσαρμογή των συντελεστών.
Για το 2026, οι ανελαστικές δαπάνες ανέρχονται σε περίπου 13,2 εκατ. ευρώ από τα 17,46 του συνόλου και αφορούν κυρίως μισθοδοσία προσωπικού, εισφορές για τα απορρίμματα και κόστος ηλεκτρικής ενέργειας. Η αντιδήμαρχος οικονομικών τόνισε ότι η αύξηση του λειτουργικού κόστους καθιστά αναγκαία την αναπροσαρμογή των τελών, ώστε αυτά να αντανακλούν το πραγματικό κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε μελέτη εξορθολογισμού των ανταποδοτικών τελών, η οποία λαμβάνει υπόψη για πρώτη φορά παραμέτρους ενεργειακού κόστους και περιβαλλοντικού αποτυπώματος, με στόχο τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, δίκαιου και βιώσιμου συστήματος. Από τα προκαταρκτικά ευρήματα προκύπτει ότι το μεγαλύτερο μέρος του κόστους συνδέεται με τη διαχείριση απορριμμάτων, ενώ οι αποκλίσεις μεταξύ Δημοτικών Ενοτήτων δεν δικαιολογούν τις μεγάλες διαφορές συντελεστών του παρελθόντος. Για τον λόγο αυτό, επιλέγεται για το 2026 η εξισορρόπηση της τιμολόγησης, με ενιαίο συντελεστή στις κατοικίες και στοχευμένη διαφοροποίηση στις επαγγελματικές χρήσεις, ώστε να διασφαλιστεί η ανταποδοτικότητα, η δικαιότερη κατανομή των βαρών και η οικονομική βιωσιμότητα των υπηρεσιών, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων και τη συνολική αναβάθμιση του Δήμου.
Ακολουθούν οι νέες τιμές των ανταποδοτικών τελών για οικίες και επιχειρήσεις
Έντονη κριτική και απαντήσεις
Δύο φορείς της πόλης παρενέβησαν στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου ζητώντας να μην προχωρήσει η προτεινόμενη αύξηση των ανταποδοτικών τελών για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Συγκεκριμένα εκπρόσωπος του Εμπορικού Συλλόγου Ιωαννίνων τόνισε ότι η μικρή εμπορική επιχείρηση «έχει πνιγεί στα τέλη», απορρίπτοντας τη λογική της ανταποδοτικότητας όπως εφαρμόζεται σήμερα και προειδοποιώντας για περαιτέρω οικονομική ασφυξία της αγοράς. Στο ίδιο πνεύμα, ο εκπρόσωπος του Εργατικού Κέντρου Ιωαννίνων κάλεσε τη δημοτική αρχή να αποσύρει την εισήγηση, αναγνωρίζοντας μεν την υποχρηματοδότηση των Δήμων, αλλά επισημαίνοντας ότι «δεν μπορεί όλα τα βάρη να μετακυλίονται στους δημότες και τις επιχειρήσεις».
Στη συνέχεια ήρθε η σειρά της αντιπολίτευσης.
Σφοδρή κριτική άσκησε ο επικεφαλής της παράταξης «Γιάννενα Νέα Εποχή», Δημήτρης Παπαγεωργίου, μιλώντας για «πειραματισμούς» της δημοτικής αρχής στη διαχείριση των οικονομικών. Χαρακτήρισε πρωτοφανή την παραδοχή του Δημάρχου ότι «πειραματιζόμαστε για να δούμε αν θα τα καταφέρουμε», υποστηρίζοντας ότι ο Δήμος έχει εξελιχθεί σε «πρωταθλητή στα χαράτσια», με σωρευτική επιβάρυνση των δημοτών αυτά τα δυό χρόνια της διοίκησης Μπέγκα που έχει αποφέρει περίπου 3 εκατ. ευρώ στα ταμεία του Δήμου, κατά τους υπολογισμούς του. Έθεσε, μάλιστα, ερωτήματα για το αν η δημοτική αρχή αγνοούσε το κόστος διαχείρισης απορριμμάτων ήδη από το 2010 (!) και απέδωσε τη σημερινή αύξηση στις συνέπειες της καταψήφισης της συμμετοχής ιδιώτη στην αποκομιδή των απορριμμάτων, κατά την επεισοδιακή συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου το Σεπτέμβριο του 2019, όταν ο ίδιος ήταν πρόεδρος του σώματος και την οποία συνεδρίασε φαίνεται πως δεν θα ξεχάσει ποτέ ο ίδιος…
Ο Βασίλης Κοσμάς από την παράταξη «Ιωάννινα_2023» παρουσίασε αναλυτικά στοιχεία, κάνοντας λόγο για υπερκοστολόγηση του ηλεκτροφωτισμού κατά 1 εκατ. ευρώ και πάνω – ο Δήμος καταναλώνει 7,3 εκατ. κιλοβατόρες και όχι 12,2 εκατ. κιλοβατόρες που ενέγραψε η μελέτη των led της δημοτικής αρχής Ελισάφ-Παπαγεωργίου, και αυτή η κατανάλωση υπολογιζόμενη με τιμή 0,17 ευρώ ανά κιλοβατόρα μας κάνει 1,2 εκατ. ευρώ όταν η εισήγηση για τα τέλη καταγράφει χρέωση 2,230 εκατ. ευρώ. “Πρέπει να δοθεί μια απάντηση: ποιες οι υπόλοιπες παροχές που δεν είναι στις οδούς, πλατείες και κοινόχρηστους χώρους;” αναρωτήθηκε ο κ. Κοσμάς.
Ακολούθως μίλησε για την παντελή απουσία ουσιαστικής εξοικονόμησης ενέργειας από το Δήμο. Επισήμανε ότι, εάν είχαν προχωρήσει εγκαίρως παρεμβάσεις όπως ο φωτισμός των LED ή η αλλαγή παρόχου ηλεκτρικής ενέργειας, το κόστος θα ήταν αισθητά χαμηλότερο. Αναφέρθηκε τέλος και στη χαμηλή απόδοση της ανακύκλωσης, σημειώνοντας ότι «ολοκληρωμένη διαχείριση αποβλήτων δεν υπάρχει στο Δήμο μας».
Λίγο αργότερα, η επικεφαλής της παράταξης «Ιωάννινα_2023» Τατιάνα Καλογιάννη, αναφέρθηκε στο ευρωπαϊκό σύστημα «Pay As You Throw (PAYT) – πληρώνω όσο πετάω», το οποίο θεσπίστηκε το 2008 και ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο το 2021 με τον Ν. 4819/2021. Όπως τόνισε, ο υπολογισμός των ανταποδοτικών τελών με βάση τα τετραγωνικά μέτρα και τη χρήση του ακινήτου δεν είναι κοινωνικά δίκαιος ούτε περιβαλλοντικά αποτελεσματικός, καθώς δεν συνδέεται με την πραγματική παραγωγή απορριμμάτων και δεν ενθαρρύνει την ανακύκλωση. Αντίθετα, το PAYT βασίστηκε στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», όμως –όπως επισήμανε η κ. Καλογιάννη– στον Δήμο Ιωαννιτών δεν αναπτύχθηκαν οι απαιτούμενες υποδομές και δεν υιοθετήθηκαν σχετικές προτάσεις.
Σύμφωνα με την τοποθέτηση της κ. Καλογιάννη, το αποτέλεσμα αυτής της επιλογής αποτυπώθηκε στις συνεχείς αυξήσεις των ανταποδοτικών τελών τα τελευταία χρόνια:
- 12,17% από το 2022 στο 2023,
- 15,58% από το 2023 στο 2024,
- 4,24% από το 2024 στο 2025 και
- 12,42% από το 2025 στο 2026.
Συνολικά, μέσα σε μία τετραετία, η αύξηση στα ανταποδοτικά τέλη ανήλθε στο 51,94%, επιβαρύνοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Τέλος, υπογράμμισε ότι από την 1η Ιανουαρίου 2028 οι δήμοι άνω των 20.000 κατοίκων υποχρεώνονται να εφαρμόσουν το σύστημα «πληρώνω όσο πετάω», γεγονός που καθιστά αναγκαία την άμεση προετοιμασία του Δήμου Ιωαννιτών γι’ αυτό και εδώ έκανε συγκεκριμένες προτάσεις.
Από την πλευρά του, ο Νίκος Γκόντας, επικεφαλής της «Ανεξάρτητης Δημοτικής Πρωτοπορίας», δήλωσε ότι οι αυξήσεις έρχονται σε χρονική περίοδο που «δεν δικαιολογείται από τίποτα», τονίζοντας ότι η εικόνα της πόλης στον τομέα της καθαριότητας επιδεινώνεται διαχρονικά. Υπενθύμισε ότι από το 2011 έως σήμερα τα ανταποδοτικά τέλη αυξήθηκαν κατά περίπου 70%, ενώ χαρακτήρισε αδιανόητο το ποσό των 6 εκατ. ευρώ για τον ΦΟΔΣΑ. Αναφέρθηκε, επίσης, στο παράδειγμα της Μπάφρας, σημειώνοντας ότι οι κάτοικοι θα πληρώσουν πολύ περισσότερα από όσα επιστρέφουν στην περιοχή.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Παντελής Κολόκας από την παράταξη «Όμορφη Πόλη», κάνοντας λόγο για πλήρη ανακολουθία της δημοτικής αρχής σε σχέση με τις προεκλογικές δεσμεύσεις περί μηδενικών αυξήσεων και έξυπνων επενδύσεων. Τόνισε ότι οι υποσχέσεις για σταθερά τέλη διαψεύδονται στην πράξη και κάλεσε τη δημοτική αρχή σε αυτοκριτική.
Η Όλυ Τσουμάνη, επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης», συνέκρινε την πολιτική του Δήμου Ιωαννιτών με εκείνη άλλων μεγάλων Δήμων, όπως της Πάτρας και του Ηρακλείου, όπου εφαρμόζεται κλιμακωτή επιβάρυνση ώστε να προστατεύονται τα λαϊκά στρώματα και οι μικρές επιχειρήσεις. Κατήγγειλε τη συστηματική προσφυγή σε εργολάβους με την ανάθεση κρίσιμων υπηρεσιών και ανέφερε ότι οι αυξήσεις διαφέρουν σημαντικά από περιοχή σε περιοχή.
Απαντώντας στην κριτική, ο αντιδήμαρχος Προγραμματισμού Θωμάς Γιωτίτσας υπερασπίστηκε τη στρατηγική της δημοτικής αρχής, σημειώνοντας ότι το ενεργειακό κόστος και το κόστος διαχείρισης απορριμμάτων έχουν εκτοξευθεί και ότι η αύξηση των τελών είναι αναπόφευκτη για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας κρίσιμων υπηρεσιών.
Η απάντηση Μπέγκα
Κλείνοντας τη συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο, ο Δήμαρχος Θωμάς Μπέγκας απάντησε στις αιχμές της αντιπολίτευσης, σημειώνοντας κατ’ αρχάς ότι ο Δημήτρης Παπαγεωργίου «προσβάλλει μια ολόκληρη αυτοδιοικητική κοινότητα», όταν χλευάζει την κινητοποίηση με το κλείσιμο των Δημαρχείων και το κατέβασμα των Δημάρχων στο Σύνταγμα, υπογραμμίζοντας ότι αποτελεί «μεγάλη τιμή» για τη δημοτική του αρχή το γεγονός ότι εφάρμοσε τη συγκεκριμένη στρατηγική διεκδίκησης.
Ο Δήμαρχος ανέφερε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση καλείται να σταθεί όρθια μέσα σε δεδομένους και εξαιρετικά δύσκολους όρους, καθώς το ενεργειακό κόστος, το κόστος διαχείρισης απορριμμάτων και άλλες ανελαστικές δαπάνες έχουν εκτοξευτεί σε ένα ζοφερό οικονομικό περιβάλλον. Τόνισε ότι τόσο η Αυτοδιοίκηση συνολικά όσο και η δημοτική αρχή Ιωαννίνων παλεύουν να κρατήσουν τις υπηρεσίες όρθιες, χωρίς –όπως είπε– να κρύψουν προβλήματα «κάτω από το χαλί», σε αντίθεση με πρακτικές του παρελθόντος, όπως η υπόθεση του ΣΥΔΛΙ.
Ο κ. Μπέγκας υποστήριξε ότι η αύξηση των ανταποδοτικών τελών είναι αναπόφευκτη, γίνεται όμως με όρους, σχέδιο και στόχο να παραμείνει όσο το δυνατόν μικρότερη, λαμβάνοντας υπόψη την αναλογικότητα του κόστους με τα παραγόμενα απορρίμματα, τη σύγκλιση κέντρου και περιφέρειας και, κυρίως, τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας κρίσιμων δημοτικών υπηρεσιών.
Αναγνωρίζοντας ότι η ποσοστιαία αύξηση των ανταποδοτικών τελών προκαλεί εντύπωση, γιατί οι αποκλίσεις είναι μεγάλες, υπογράμμισε ότι αυτό που πρέπει να αξιολογείται είναι το πραγματικό κόστος στην τσέπη του πολίτη. Όπως ανέφερε, με βάση τα νέα τέλη η πρόσθετη μέση μηνιαία επιβάρυνση υπολογίζεται σε 0,71 ευρώ ανά νοικοκυριό, θέτοντας το ερώτημα «αν είναι αυτό που θα καταστρέψει έναν οικογενειακό προϋπολογισμό».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε επίσης, για μια κατοικία 100 τ.μ. η πρόσθετη επιβάρυνση ανέρχεται σε 1,45 ευρώ τον μήνα. Για τις επιχειρηματικές δραστηριότητες, το 77,43% των επαγγελματικών στεγών θα πληρώσουν μέση μηνιαία αύξηση 1,73 ευρώ, το 16,45% των συνδέσεων επαγγελματικής στέγης από 100 έως 300 τ.μ. θα έχουν μέση μηνιαία επιβάρυνση 9,42 ευρώ, ενώ το υπόλοιπο 6,12% –που αφορά σούπερ μάρκετ και βιομηχανικούς χώρους– καταγράφουν μεγαλύτερη επιβάρυνση ανάλογα με την επιφάνειά τους.
Παναγιώτης Μπούρχας