Η μουσική και η τεχνολογία συναντώνται με τρόπο δημιουργικό και διεπιστημονικό στη διημερίδα με θέμα «Αναδυόμενες Τεχνολογίες στη Μουσική Επιτέλεση», που θα πραγματοποιηθεί στις 16 και 17 Μαρτίου στην Πανεπιστημιούπολη της Άρτας. Η πρωτοβουλία αποτελεί καρπό συνεργασίας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών και του Τμήματος Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και φιλοδοξεί να αναδείξει τις νέες δυνατότητες που δημιουργεί η σύγχρονη τεχνολογία για την καλλιτεχνική δημιουργία, την έρευνα και την εκπαίδευση.
Για τη φιλοσοφία της διοργάνωσης, τη σχέση μουσικής και τεχνολογίας, αλλά και τη σημασία της εκδήλωσης για την Άρτα και την ευρύτερη ακαδημαϊκή κοινότητα μιλά ο καθηγητής Παύλος Αντωνιάδης, σε μια συζήτηση με φοιτήτριες του Τμήματος Μουσικών Σπουδών.
Ακολουθεί η συνέντευξη:
Ποιοι λόγοι σας ώθησαν στην πραγματοποίηση της Διημερίδας και πώς συνδυάζεται η τεχνολογία με την επιτέλεση;
Βασικός λόγος είναι η επιθυμία εμβάθυνσης της συνεργασίας μεταξύ των Τμημάτων. Τα Τμήματά μας συνυπάρχουν στον ίδιο φυσικό χώρο, την Πανεπιστημιούπολη Άρτας, αλλά και σε έναν κοινό επιστημολογικό χώρο. Θεραπεύουν αντικείμενα που παρουσιάζουν αλληλοεπικαλύψεις και ευκαιρίες διεπιστημονικής έρευνας. Για παράδειγμα, η μουσική τεχνολογία στην ψηφιακή της εκδοχή σχετίζεται άμεσα με την πληροφορική σε όλες τις εκφάνσεις της· η βιοπληροφορική παρέχει επιστημονικά και τεχνολογικά εργαλεία για τη μελέτη της μουσικής ερμηνείας στην ενσώματη διάστασή της· και η καλλιτεχνική έρευνα στη μουσική συνδιαλέγεται όλο και περισσότερο με την επιστημονική έρευνα και την τεχνολογική καινοτομία στην πληροφορική. Επιμέρους λόγοι είναι η απόκτηση τεχνολογιών αιχμής από το Τμήμα Μουσικών Σπουδών, χάρη στο πρόγραμμα Πανεπιστήμια Αριστείας, Ελλάδα 2.0, και η έναρξη διδακτορικών και μεταδιδακτορικών ερευνών με αντικείμενα στο σημείο τομής των δύο Τμημάτων.
Όσο για την επιτέλεση, συνδυάζεται με την τεχνολογία τόσο στο κομμάτι των καλλιτεχνικών μέσων της μουσικής έκφρασης, η οποία όλο και συχνότερα διαμεσολαβείται τεχνολογικά, όσο και στο κομμάτι της επιστημονικής μελέτης της στα πλαίσια των ψηφιακών ανθρωπιστικών επιστημών (digital humanities). Αυτή η πανάρχαια ουσία της μουσικής, να είναι ταυτόχρονα Τέχνη αλλά και Επιστήμη, εκφράζεται με ιδανικό τρόπο μέσα από τη διαμεσολάβηση των ψηφιακών τεχνολογιών.
Ποια η συμβολή των δύο τμημάτων στην Διημερίδα, με ποιο αντικείμενο σχετίζεται το καθένα και ποια η αιτία της συνεργασίας τους;
Η συμβολή των Τμημάτων είναι πολλαπλή. Το Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών μας προσφέρει ένα υπερσύγχρονο εργαστήριο και χώρο παρουσιάσεων, το ΚΕΕΠΗ (Κέντρο Εικονικής, Επαυξημένης και Μικτής Πραγματικότητας Περιφέρειας Ηπείρου), και μία ομάδα νέων επιστημόνων που επιδεικνύει μεγάλη εμπειρία και εξωστρέφεια στη διοργάνωση εκδηλώσεων που κάνουν τις νέες τεχνολογίες προσιτές σε ένα ευρύτερο κοινό. Το Τμήμα Μουσικών Σπουδών συνεισφέρει τον νέο του εξοπλισμό, μεταξύ των οποίων ένα ρομποτικό πιάνο Disklavier, ελεγκτές πολλαπλής πολυφωνικής έκφρασης, αισθητήρες, αλλά επίσης πρωτότυπες μεθοδολογίες και νέες αισθητικές κατευθύνσεις. Το πάντρεμα αυτών των υλικών, εννοιακών και εκφραστικών στοιχείων, δηλαδή η τεχνολογία ως τέχνη, τεχνική και Λόγος, είναι το ζητούμενο της διημερίδας, όπου περιμένουμε ότι θα αναπτυχθεί ζωηρός διάλογος και ανταλλαγή τεχνογνωσίας.
Τι σημαίνει ο όρος «Αναδυόμενες Τεχνολογίες», ποιος ο ρόλος τους στην μουσική σύνθεση και στην εκτέλεση;
Ο όρος αναφέρεται συνήθως στην Τεχνητή Νοημοσύνη, την Εικονική Πραγματικότητα και το Διαδίκτυο των Πραγμάτων που περιλαμβάνει διαδραστικά συστήματα βασισμένα σε αισθητήρες. Ο ρόλος τους είναι όλο και πιο προβεβλημένος, τόσο στη σύνθεση όσο και στην εκτέλεση. Για παράδειγμα, η μηχανική μάθηση προσφέρει μοντέλα για το συνδυασμό κίνησης και ήχου ή για τη δημιουργία συστημάτων αυτόματου αυτοσχεδιασμού· η εικονική πραγματικότητα παρέχει νέες σκηνοθετικές και επικοινωνιακές δυνατότητες των μουσικών εμπειριών για το κοινό· τα διαδραστικά συστήματα ανοίγουν νέους δρόμους στην εκπαίδευση και στην έκφραση.
Με τι τρόπους θα παρουσιαστούν για να γίνουν κατανοητές στο ευρύ κοινό;
Τόσο τα πρακτικά εργαστήρια, όπου θα δείξουμε τεχνικές και μεθοδολογίες, όσο και η στρογγυλή τράπεζα που θα βασιστεί στον διεπιστημονικό διάλογο, αλλά και οι ξεναγήσεις στα εργαστήρια της πληροφορικής, πιστεύω ότι θα πλαισιώσουν τις πιο εξειδικευμένες κεντρικές ομιλίες με τρόπους πιο προσιτούς στο ευρύ κοινό.
Πως επιλέχθηκαν οι βασικοί ομιλητές/τριες και από ποιους χώρους/ιδρύματα προέρχονται;
Επιλέχθηκαν με βασικό κριτήριο τη διεπιστημονικότητα και τον διάλογο, αλλά και την διαπολιτισμική διάσταση της τεχνολογίας. Η Βασιλική Λαλιώτη είναι κοινωνική ανθρωπολόγος στο ΕΚΠΑ και έχει γράψει ένα εξαιρετικό βιβλίο για τον μετανθρωπισμό στην ψηφιακή επιτέλεση, οπότε θα είναι η φωνή της κριτικής σκέψης απέναντι τόσο στους καλλιτέχνες όσο και τους επιστήμονες. Η Στέλλα Πασχαλίδου έρχεται από ένα πιο τεχνικό υπόβαθρο στο Τμήμα Μουσικής Τεχνολογίας και Ακουστικής στο Ρέθυμνο, έχει όμως την ιδιαιτερότητα να έχει πραγματοποιήσει και εθνογραφική έρευνα πεδίου στην Ινδία μελετώντας την ινδική κλασσική μουσική. Τέλος, ο Frédéric Bevilacqua είναι μέντοράς μου και ένας από τους σημαντικότερους επιστήμονες στο πεδίο της διάδρασης ανθρώπου και μηχανής, με έργο που εκτείνεται από τις παραστατικές τέχνες ως την ιατρική. Είναι Διευθυντής Έρευνας στο παγκοσμίως γνωστό IRCAM του Παρισιού.
Ποια η σημασία της Διημερίδας για την τοπική κοινωνία της Άρτας και τι θα αποκομίσει το κοινό που θα την παρακολουθήσει;
Ενισχύει την εξωστρέφειά της, φέρνοντας στην Άρτα σημαντικούς καλλιτέχνες και επιστήμονες. Επισημαίνω εδώ και την επίσκεψη του εργαστηρίου Λανθάνων Χώρος, το οποίο διευθύνω στην Εθνική Λυρική Σκηνή, και το οποίο συνδυάζει την έρευνα στην Τεχνητή Νοημοσύνη με τη μουσική σύνθεση αλλά και την έννοια της αρχειακής έρευνας.
Το κοινό θα έρθει σε επαφή με πολύ δυνατές καλλιτεχνικές, κριτικές και επιστημονικές φωνές και θα διευρύνει τον ορίζοντα του σχετικά με το τί είναι μουσική έκφραση σήμερα.
Πώς συνδυάζεται με το Φεστιβάλ TechFuse το οποίο θα γίνει 19-21 Μαρτίου στα Ιωάννινα;
Ανταποδοτικά: Οι ιδρυτές του TechFuse θα μας επισκεφθούν και θα παρουσιάσουν τη φιλοσοφία αυτού του σημαντικού φεστιβάλ, και εγώ θα συμμετέχω σε αυτό με μία εκτέλεση του έργου μου «Είστε Ζωύφια», που συνδυάζει αναδυόμενες τεχνολογίες και κριτική σκέψη γύρω από την ΑΙ, καθώς και με ένα εκπαιδευτικό εργαστήριο για το πώς ακούμε την ΤΝ.
Σας ευχαριστούμε πολύ κ. Αντνωνιάδη και ευχόμαστε καλή επιτυχία στις εργασίες της Διημερίδας
Αναλυτικό πρόγραμμα: https://music.uoi.gr/…/2026/03/programma-analytiko.pdf