Σημαντική πρόοδο στη δωρεά και τις μεταμοσχεύσεις οργάνων καταγράφει τα τελευταία πέντε χρόνια η Ελλάδα, σπάζοντας διαδοχικά ρεκόρ και πλησιάζοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αυτό υπογραμμίζει ο πρόεδρος του Ελληνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ), καθηγητής Παθολογίας – Γαστρεντερολογίας του ΕΚΠΑ, Γιώργος Παπαθεοδωρίδης, σε συνέντευξή του στο Πρακτορείο FM.
«Δεν έχουμε κανένα λόγο να μην γίνουμε δότες. Όταν κάνεις μια δήλωση, δεν γίνεσαι δότης. Δηλώνεις απλώς την πρόθεσή σου ότι στηρίζεις τη δωρεά και τη μεταμόσχευση οργάνων», τονίζει, επισημαίνοντας ότι στην πράξη οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα βρεθούν ποτέ σε συνθήκες που να μπορούν να γίνουν δότες.
Από τους 5 στους 13 δότες ανά εκατ. πληθυσμού
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΜ, η χώρα έχει ξεπεράσει πλέον τους 13 δότες ανά εκατομμύριο πληθυσμού, όταν μέχρι το 2021 κινούνταν σταθερά μεταξύ 4,5 και 6. «Σταδιακά πλησιάζουμε τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ευελπιστώ ότι σε δύο με τρία χρόνια θα φτάσουμε τους 20 και αυτό να μην είναι είδηση, αλλά καθημερινότητα», σημειώνει ο κ. Παπαθεοδωρίδης.
Καθοριστικός ο ρόλος της οργάνωσης και των νοσοκομείων
Η βελτίωση αποδίδεται σε ένα εθνικό σχέδιο που υλοποιείται τα τελευταία χρόνια, με τη στήριξη της Πολιτείας και τη συμβολή του Ιδρύματος Ωνάση. Δημιουργήθηκαν εκπαιδευτικά προγράμματα, ενισχύθηκε η ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας και τοποθετήθηκαν τοπικοί συντονιστές μεταμοσχεύσεων σε νοσοκομεία με μεγάλες ΜΕΘ.
Όπως εξηγεί, στα νοσοκομεία όπου τοποθετήθηκαν οι πρώτοι επτά συντονιστές, οι δότες υπερδιπλασιάστηκαν. Σήμερα λειτουργούν 20 συντονιστές, καλύπτοντας τουλάχιστον 20 νοσοκομεία σε όλη τη χώρα.
Πλήρης ψηφιοποίηση του συστήματος μεταμοσχεύσεων
Σε εξέλιξη βρίσκεται και πρόγραμμα ύψους 2 εκατ. ευρώ για την πλήρη ψηφιοποίηση και μηχανοργάνωση όλων των συστημάτων μεταμόσχευσης, εξέλιξη που αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το νέο Ωνάσειο Νοσοκομείο, το οποίο ήδη ενισχύει τις μεταμοσχεύσεις καρδιάς και πνευμόνων, ενώ ξεκίνησαν και μεταμοσχεύσεις νεφρού σε παιδιά. Στόχος είναι να καλυφθούν ανάγκες που μέχρι σήμερα οδηγούσαν ασθενείς στο εξωτερικό.
Άλμα στις εγγραφές δοτών
Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά είναι τα στοιχεία για το Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Ληπτών. Μέχρι στιγμής έχουν εγγραφεί 20.000 πολίτες, με περισσότερες από 15.000 εγγραφές μέσα σε μία εβδομάδα, μετά την αποστολή αυτοματοποιημένων email και sms από την ΗΔΙΚΑ, με πρωτοβουλία του υπουργείου Υγείας.
Λίστες αναμονής και ελλείψεις μοσχευμάτων
Σήμερα περίπου 1.250 ασθενείς βρίσκονται σε λίστα αναμονής για μεταμόσχευση, με τη συντριπτική πλειονότητα να αφορά νεφρό. Παρά τη βελτίωση, ο κ. Παπαθεοδωρίδης επισημαίνει ότι διεθνώς η έλλειψη μοσχευμάτων εξακολουθεί να κοστίζει ζωές, με τη θνητότητα για υποψήφιους λήπτες ήπατος, καρδιάς και πνευμόνων να κυμαίνεται στο 10-20%.
Νομικό πλαίσιο και «γκρίζες ζώνες»
Το ισχύον νομικό πλαίσιο, που θεσπίστηκε το 2023, χαρακτηρίζεται επαρκές, ωστόσο παραμένουν γκρίζες ζώνες, κυρίως ως προς το ποιος δικαιούται μεταμόσχευση στη χώρα. «Η μεταμόσχευση είναι ιατρική πράξη με σύνορα», σημειώνει, προσθέτοντας ότι πολλές χώρες δεν χορηγούν μοσχεύματα σε ξένους υπηκόους. Για τον λόγο αυτό, έχει κατατεθεί πρόταση στο υπουργείο Υγείας για περαιτέρω αποσαφήνιση.
Κλείνοντας, ο πρόεδρος του ΕΟΜ απευθύνει σαφές μήνυμα προς τους πολίτες: «Οι δηλώσεις είναι δηλώσεις προθέσεων. Δείχνουμε ότι στηρίζουμε τη δωρεά οργάνων και τη μεταμόσχευση. Και αυτό από μόνο του μπορεί να σώσει ζωές».