Δυναμικά μπαίνει η Πορτογαλία στη συζήτηση για τα όρια της ψηφιακής ζωής των ανηλίκων, καθώς το κοινοβούλιο εξετάζει πρόταση νόμου που αλλάζει ριζικά τον τρόπο πρόσβασης των εφήβων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η πρωτοβουλία, που κατατέθηκε τη Δευτέρα από βουλευτές του κυβερνώντος δεξιού κόμματος, ευθυγραμμίζεται με αντίστοιχες κινήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη διεθνώς.
Ψηφιακή ενηλικίωση στα 16 έτη
Σύμφωνα με την πρόταση, η «ψηφιακή ενηλικίωση» τοποθετείται στα 16 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, διαδικτυακά παιχνίδια και συναφείς εφαρμογές δεν θα είναι προσβάσιμες χωρίς περιορισμούς σε χρήστες κάτω του συγκεκριμένου ηλικιακού ορίου.
Για εφήβους ηλικίας 13 έως 16 ετών, η χρήση θα επιτρέπεται μόνο με ρητή συγκατάθεση των γονέων, εισάγοντας ένα καθεστώς ελεγχόμενης πρόσβασης με σαφή ευθύνη της οικογένειας.
Υποχρεώσεις για τις ψηφιακές πλατφόρμες
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ευθύνες των ίδιων των πλατφορμών. Το σχέδιο νόμου προβλέπει την υποχρεωτική εφαρμογή μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας και γονικής άδειας, οι οποίοι θα πρέπει να είναι τεχνικά συμβατοί με τα συστήματα της πορτογαλικής δημόσιας διοίκησης.
Στόχος είναι να κλείσουν τα «παραθυράκια» που επιτρέπουν σήμερα σε ανήλικους να δηλώνουν ψευδή ηλικία και να αποκτούν ανεξέλεγκτη πρόσβαση σε ψηφιακές υπηρεσίες.
Τα επιστημονικά επιχειρήματα
Οι εισηγητές της πρότασης επικαλούνται σύγχρονες επιστημονικές μελέτες, σύμφωνα με τις οποίες η εντατική χρήση κοινωνικών δικτύων σε μικρή ηλικία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εθισμού, αλλά και αρνητικές επιπτώσεις στη συναισθηματική, κοινωνική και γνωστική ανάπτυξη των παιδιών.
Όπως υπογραμμίζεται, πριν από τα 16 έτη ο εγκέφαλος βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο ωρίμανσης, γεγονός που καθιστά τους εφήβους πιο ευάλωτους στις πιέσεις και στους μηχανισμούς των ψηφιακών πλατφορμών.
Διεθνές κύμα ρυθμίσεων
Η πορτογαλική πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο διεθνές κύμα προβληματισμού γύρω από την έννοια της «ψηφιακής ενηλικίωσης». Τον περασμένο Δεκέμβριο, η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα παγκοσμίως που απαγόρευσε τη χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε άτομα κάτω των 16 ετών.
Στην Ευρώπη, η Γαλλία κινήθηκε προς την ίδια κατεύθυνση, με νόμο που αποκλείει την πρόσβαση ανηλίκων κάτω των 15 ετών στα κοινωνικά δίκτυα, επικαλούμενη λόγους προστασίας της ψυχικής υγείας. Παράλληλα, χώρες όπως η Δανία, η Ελλάδα και η Ισπανία στηρίζουν την ιδέα μιας ενιαίας ρύθμισης σε επίπεδο Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εφόσον η πρόταση εγκριθεί, η Πορτογαλία θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή μιας νέας πολιτικής προσέγγισης που επιχειρεί να επαναχαράξει τα όρια ανάμεσα στην ελευθερία στο διαδίκτυο και την προστασία των ανηλίκων στον ψηφιακό κόσμο.