Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν υπέγραψαν αμυντική συμφωνία – «Επίθεση σε έναν, επίθεση σε όλους»

Νέα δεδομένα στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της Μέσης Ανατολής δημιουργεί η αμυντική συμφωνία που υπέγραψαν στη Μέκκα η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν, σε μια περίοδο έντονης περιφερειακής αστάθειας και αυξημένων απειλών για το Ριάντ.

Κεντρικό σημείο της συμφωνίας είναι η πρόβλεψη συλλογικής άμυνας: ένοπλη επίθεση εναντίον μίας από τις τρεις χώρες θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Τη σχετική διάταξη επιβεβαίωσε το πακιστανικό υπουργείο Εξωτερικών.

Τη συμφωνία υπέγραψαν ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ.

Μήνυμα αποτροπής σε μια εύφλεκτη περιοχή

Η νέα αμυντική συνεργασία έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία η Σαουδική Αραβία επιχειρεί να ενισχύσει την ασφάλειά της απέναντι στις πιέσεις που δημιουργούν οι συγκρούσεις με το Ιράν και η επανεμφάνιση επιθέσεων από τους Χούθι της Υεμένης.

Η συμφωνία δεν περιορίζεται μόνο στη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας. Προβλέπει ευρύτερη συνεργασία στους τομείς της στρατιωτικής εκπαίδευσης, της αμυντικής βιομηχανίας, της ανταλλαγής τεχνολογίας και της περιφερειακής ασφάλειας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Αλβανία: Ένταλμα σύλληψης για την επικεφαλής των κρατικών υπηρεσιών πληροφοριών

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς Σαουδική Αραβία και Πακιστάν είχαν ήδη υπογράψει διμερή συμφωνία αμοιβαίας άμυνας τον Σεπτέμβριο του 2025. Η ένταξη της Τουρκίας σε ένα τριμερές σχήμα διευρύνει πλέον σημαντικά το γεωπολιτικό αποτύπωμα της συνεργασίας.

Αναλυτές εκτιμούν ότι το Ριάντ επιδιώκει με αυτόν τον τρόπο να διαφοροποιήσει τις πηγές στρατιωτικής και πολιτικής υποστήριξής του, χωρίς να εγκαταλείπει τη στρατηγική σχέση του με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Άγκυρα ξεκαθαρίζει τη σχέση με το ΝΑΤΟ

Η συμμετοχή της Τουρκίας προκάλεσε εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσο μια συμφωνία συλλογικής άμυνας μπορεί να επηρεάσει τις υποχρεώσεις της ως μέλους του ΝΑΤΟ.

Η τουρκική πλευρά έσπευσε να απορρίψει ένα τέτοιο ενδεχόμενο, υποστηρίζοντας ότι η νέα τριμερής συνεργασία δεν αποτελεί εναλλακτική λύση απέναντι στη Βορειοατλαντική Συμμαχία ούτε συγκρότηση επιθετικού στρατιωτικού μπλοκ.

Η Άγκυρα επιμένει άλλωστε στη δέσμευσή της στο ΝΑΤΟ. Μόλις τον Ιούλιο του 2026, κατά τη Σύνοδο Κορυφής στην Άγκυρα, τα κράτη-μέλη επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους στη συλλογική άμυνα και στο Άρθρο 5, ενώ η Τουρκία έχει επανειλημμένα παρουσιάσει τη συμμετοχή της στη Συμμαχία ως κεντρικό πυλώνα της αμυντικής της πολιτικής.

Η νέα συμφωνία, πάντως, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το Ριάντ αναζητεί μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και η Άγκυρα και το Ισλαμαμπάντ επιχειρούν να ενισχύσουν τον ρόλο τους στην περιφερειακή ασφάλεια.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ζήτημα της ναυσιπλοΐας. Η ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη Σαουδική Αραβία, καθώς από τις συγκεκριμένες θαλάσσιες οδούς εξαρτάται σημαντικό μέρος των ενεργειακών εξαγωγών και του διεθνούς εμπορίου.

Παρά τις εκτιμήσεις ότι η συμφωνία στέλνει μήνυμα κυρίως προς την Τεχεράνη, οι τρεις χώρες υποστηρίζουν ότι το νέο σχήμα δεν στρέφεται εναντίον συγκεκριμένου κράτους.

Το βέβαιο είναι ότι η δημιουργία ενός μηχανισμού συλλογικής άμυνας μεταξύ τριών ισχυρών μουσουλμανικών κρατών προσθέτει έναν νέο παράγοντα στις ήδη σύνθετες ισορροπίες της Μέσης Ανατολής.