Σχεδόν 1 στους 2 νέους της Gen Z εμφανίζει συμπτώματα εθισμού στο TikTok

Ανησυχητικά υψηλά ποσοστά εθισμού των νέων Ελλήνων στο TikTok καταγράφει ελληνική μελέτη καθηγητών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Σχεδόν ένας στους δύο εκπροσώπους της Gen Z, δηλαδή άτομα ηλικίας έως 29 ετών, εμφανίζει συμπτώματα εθισμού στη δημοφιλή πλατφόρμα, με τον μέσο χρόνο χρήσης να φτάνει τις 2,3 ώρες ημερησίως. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η υπερβολική χρήση συνδέεται με συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και υπνηλίας.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τον Αναπληρωτή Καθηγητή Πέτρο Γαλάνη, την Καθηγήτρια Ευμορφία Κούκια, την Επίκουρη Καθηγήτρια Πολυξένη Μαγγούλια, τον Επίκουρο Καθηγητή Ιωάννη Μωύσογλου, τη διδάκτορα Αγλαΐα Κατσιρούμπα και την υποψήφια διδάκτορα Ζωή Κατσιρούμπα. Το άρθρο με τίτλο «Associations Between Problematic TikTok Use, Anxiety, Depression and Sleep Quality: Sex and Generation Differences» δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Psychiatry International».

Ειδικότερα, το Εργαστήριο Κλινικής Επιδημιολογίας του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ διεξήγαγε μελέτη σε 1.033 χρήστες του TikTok, ηλικίας 18 έως 60 ετών. Για την αξιολόγηση του εθισμού στην πλατφόρμα χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα TikTok Addiction Scale. Πρόκειται για ένα εργαλείο που αναπτύχθηκε πρόσφατα από το Εργαστήριο Κλινικής Επιδημιολογίας του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ και παρουσιάζεται ως το πρώτο διεθνώς για τη μέτρηση του εθισμού στο TikTok.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Κοι.Σ.Π.Ε. «Θύαμις»: Μηνύματα κοινωνικής ένταξης και ίσων ευκαιριών, στο πλαίσιο ημερίδας

Η TikTok Addiction Scale αποτελείται από έξι ερωτήσεις, η συμπλήρωση των οποίων απαιτεί περίπου ένα λεπτό. Η ελληνική έκδοση της κλίμακας είναι διαθέσιμη δωρεάν στον σύνδεσμο https://chesme.limesurvey.net/461695?lang=el&newtest=Y. Μέσω αυτής, κάθε χρήστης του TikTok μπορεί να αξιολογήσει το επίπεδο των συμπτωμάτων εθισμού που εμφανίζει.

Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 31,1 έτη. Από το σύνολο του δείγματος, το 17,8% ανήκε στην Generation X (γεννημένοι μεταξύ 1965 και 1980), το 28,6% στους millennials (γεννημένοι μεταξύ 1981 και 1996) και το 53,6% στην Generation Z (γεννημένοι μεταξύ 1997 και 2012).

Gen Z και γυναίκες εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά εθισμού

Το 33,3% των χρηστών του TikTok εντάχθηκε στην ομάδα υψηλού κινδύνου για εμφάνιση εθισμού στην πλατφόρμα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι νεότεροι συμμετέχοντες παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα συμπτωμάτων εθισμού. Συγκεκριμένα, το ποσοστό στην Generation Z ανήλθε στο 49,3%, έναντι 20% στους millennials και 6,5% στην Generation X. Διαφορές καταγράφηκαν και μεταξύ των φύλων, καθώς τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 34,4% στις γυναίκες και 29,9% στους άνδρες.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, ο μέσος ημερήσιος χρόνος χρήσης του TikTok για το σύνολο των συμμετεχόντων ήταν 1,8 ώρες. Η Generation Z κατέγραψε τον υψηλότερο χρόνο χρήσης, με 2,3 ώρες ημερησίως, ενώ οι millennials αφιέρωναν 1,3 ώρες και η Generation X 0,8 ώρες.

Όσον αφορά τη συνολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ο ημερήσιος μέσος όρος διαμορφώθηκε στις 3,3 ώρες. Στην Generation Z έφτανε τις 4 ώρες, στους millennials τις 2,9 ώρες και στην Generation X τις 2,1 ώρες.

Άγχος, κατάθλιψη και υπνηλία

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η προβληματική χρήση του TikTok συσχετίζεται με αυξημένα συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και υπνηλίας. Ειδικότερα, τα άτομα με περισσότερα συμπτώματα εθισμού στην πλατφόρμα εμφάνιζαν συχνότερα και τις συγκεκριμένες επιβαρύνσεις στην ψυχική υγεία και στον ύπνο.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι χρήστες με συμπτώματα εθισμού στο TikTok εμφάνιζαν 2,5 φορές συχνότερα συμπτώματα έντονου άγχους, 2,7 φορές συχνότερα συμπτώματα κατάθλιψης και 1,8 φορές συχνότερα συμπτώματα υπνηλίας.

Αναλυτικότερα, το 57,6% των χρηστών με συμπτώματα εθισμού παρουσίαζε και έντονο άγχος, έναντι 23,8% όσων δεν εμφάνιζαν συμπτώματα εθισμού. Αντίστοιχα, συμπτώματα κατάθλιψης καταγράφηκαν στο 43% των εθισμένων χρηστών, έναντι 15,8% των μη εθισμένων. Όσον αφορά την υπνηλία, το ποσοστό έφτασε το 78,2% στην πρώτη ομάδα, ενώ στη δεύτερη διαμορφώθηκε στο 43%.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα συνολικά ποσοστά συμπτωμάτων ψυχικής επιβάρυνσης ανά γενιά. Το 35% του συνολικού δείγματος ανέφερε συμπτώματα έντονου άγχους, με το ποσοστό να ανέρχεται στο 46,8% στην Generation Z, στο 28,5% στους millennials και στο 10,3% στην Generation X.

Παράλληλα, συμπτώματα κατάθλιψης παρουσίαζε το 24,9% των συμμετεχόντων. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 31,2% στην Generation Z, 22,7% στους millennials και 9,2% στην Generation X.

Σχετικά με την υπνηλία, το 54,7% του συνολικού δείγματος εμφάνιζε σχετικά συμπτώματα. Στην Generation Z το ποσοστό έφτασε το 70,8%, στους millennials το 44,1% και στην Generation X το 23,4%.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, σχεδόν 1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν με κάποια διαταραχή ψυχικής υγείας, αριθμός που έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 1990, καθιστώντας τις συγκεκριμένες διαταραχές μία από τις κυριότερες αιτίες αναπηρίας παγκοσμίως. Η αύξηση του επιπολασμού εμφανίζεται εντονότερη στις γυναίκες, στα παιδιά και στους νέους ηλικίας 15 έως 19 ετών.

Ενδεικτικά, το 2025, 6.269 παιδιά ηλικίας 6 έως 9 ετών επισκέφθηκαν τα τμήματα επειγόντων περιστατικών νοσοκομείων στη Βρετανία για ζητήματα ψυχικής υγείας, έναντι 3.870 το 2019. Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 62% μέσα σε έξι χρόνια.

Σε μια περίοδο κατά την οποία τα προβλήματα ψυχικής υγείας αυξάνονται, με αρκετούς να κάνουν λόγο για κρίση δημόσιας υγείας, ο ρόλος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης βρίσκεται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, πληθαίνουν οι ενδείξεις για πιθανές αρνητικές επιδράσεις της χρήσης των social media στην ψυχική υγεία.

Η πρόσφατη δίκη-ορόσημο στις ΗΠΑ κατά της Meta, της εταιρείας που κατέχει το Facebook και το Instagram, επανέφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση για τα εθιστικά χαρακτηριστικά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τις πιθανές επιπτώσεις τους στην ψυχική υγεία, ιδιαίτερα των παιδιών. Παράλληλα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η διεθνής βιβλιογραφία αναδεικνύει αυξημένα εθιστικά χαρακτηριστικά του TikTok σε σύγκριση με άλλες πλατφόρμες, υπογραμμίζοντας τη σημασία της εκπαίδευσης για την ορθή χρήση των social media από μικρή ηλικία.

Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα προωθεί την απαγόρευση πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το νέο θεσμικό πλαίσιο, το οποίο αφορά πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το TikTok, αναμένεται, σύμφωνα με τις σχετικές ανακοινώσεις, να τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Πηγή: ygeiamou.gr