Στο καθιερωμένο Aspen Ministers Forum, που πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο σε συνεργασία με το Bertelsmann Stiftung, συμμετείχε ο πρώην πρωθυπουργός και πρώην υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Α. Παπανδρέου.
Το φετινό θέμα του φόρουμ ήταν «Η προστασία της δημοκρατίας και η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στην Ευρώπη», με τη συμμετοχή πρώην υπουργών Εξωτερικών από όλες τις ηπείρους, διακεκριμένων επιστημόνων, εκπροσώπων διεθνών οργανισμών και της κοινωνίας των πολιτών.
Συζητήσεις για τις σύγχρονες απειλές στις δημοκρατίες
Στο πλαίσιο των εργασιών, πραγματοποιήθηκε σειρά κλειστών και θεματικών συζητήσεων για τις αυξανόμενες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα δημοκρατικά συστήματα παγκοσμίως.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν:
-
η άνοδος του αυταρχισμού,
-
η συστηματική παραπληροφόρηση και χειραγώγηση της κοινής γνώμης,
-
η υπονόμευση θεσμών και κράτους δικαίου,
-
η διάβρωση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς την πολιτική και τα μέσα ενημέρωσης.
Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν ότι τα φαινόμενα αυτά δεν αποτελούν ιστορικά κατάλοιπα, αλλά σύγχρονη πραγματικότητα που απαιτεί συντονισμένες διεθνείς απαντήσεις.
Οι προειδοποιήσεις της Madeleine Albright
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη συμβολή της Madeleine Albright, ιδρύτριας του φόρουμ, και στις διαχρονικές επισημάνσεις της, όπως αποτυπώνονται στο βιβλίο Fascism: A Warning.
Στο έργο της, είχε τονίσει ότι ο φασισμός δεν εμφανίζεται απαραίτητα ως αιφνίδιο γεγονός, αλλά συχνά αναπτύσσεται σταδιακά, μέσα από τον φόβο, την πόλωση, την απαξίωση της αλήθειας και την αποδυνάμωση των δημοκρατικών θεσμών.
Το μήνυμα που αναδείχθηκε στις συζητήσεις ήταν ότι η δημοκρατία μπορεί να διαβρωθεί εκ των έσω, όταν η παραπληροφόρηση αντικαθιστά την αξιόπιστη ενημέρωση και ο δημόσιος διάλογος δηλητηριάζεται από τον διχασμό.
Έμφαση στην ανθεκτικότητα των θεσμών και στη συμμετοχή των πολιτών
Οι παρεμβάσεις επικεντρώθηκαν στην ανάγκη:
-
ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των δημοκρατικών θεσμών,
-
προστασίας της ανεξαρτησίας της ενημέρωσης,
-
ενδυνάμωσης της κοινωνίας των πολιτών,
-
ανάπτυξης νέων, συμμετοχικών μορφών δημοκρατίας.
Στόχος, όπως επισημάνθηκε, είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών και η αντιμετώπιση κοινωνικών ανισοτήτων και ανασφαλειών που τροφοδοτούν αυταρχικές τάσεις.
Η τοποθέτηση Παπανδρέου
Κατά τις παρεμβάσεις του, ο Γιώργος Παπανδρέου ανέφερε ότι η δημοκρατία δεν είναι αυτονόητη, αλλά απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση και θεσμική θωράκιση.
Όπως δήλωσε:
«Η δημοκρατία δεν είναι δεδομένη. Απαιτεί διαρκή επαγρύπνηση, θεσμική θωράκιση και ενεργούς πολίτες. Η παραπληροφόρηση, η χειραγώγηση της πληροφορίας και η καλλιέργεια του φόβου αλλά και η υπερσυγκέντρωση πλούτου και εξουσίας σε ολιγαρχικά χέρια δεν απειλούν μόνο την ποιότητα του δημόσιου διαλόγου, αλλά και την ίδια τη λειτουργία της δημοκρατίας. Οφείλουμε να επενδύσουμε σε περισσότερη δημοκρατία: σε διαφάνεια, λογοδοσία, συμμετοχή και διεθνή συνεργασία».
Η συμμετοχή του στο φόρουμ εντάσσεται, σύμφωνα με συνεργάτες του, σε πρωτοβουλίες διεθνούς διαλόγου για τη θωράκιση της δημοκρατίας στην Ευρώπη και παγκοσμίως.