Διαπίστωση προβλημάτων, άγνοια για τον έναν ή τους πολλούς ρυπαίνοντες την τάφρο της Λαψίστας και συμφωνία σε κοινές δράσεις και λύσεις για να μπορούν οι αγρότες να παράγουν στον κάμπο της Λαψίστας τα επόμενα χρόνια, και για να μην επαναληφθεί η φετινή καταστροφή των χωραφιών που σπάρθηκαν και των σοδειών που δεν έγιναν ποτέ, φέρνοντας σε απόγνωση τους αγρότες στον κάμπο της Λαψίστας.
Η σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε το πρωί της Δευτέρας στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου-Δυτικής Μακεδονίας υπό τον Γενικό Γραμματέα Γιάννη Σάββα έφερε στο ίδιο τραπέζι βουλευτές, αυτοδιοικητικούς, εκπροσώπους επιχειρήσεων, φορέων και αγροτών με στόχο την εξεύρεση λύσεων για το μείζον πρόβλημα της λειψυδρίας και της ρύπανσης στην τάφρο Λαψίστας. Το ζήτημα κορυφώθηκε το περασμένο καλοκαίρι, όταν δεκάδες παραγωγοί στον κάμπο υπέστησαν ολοκληρωτική καταστροφή των καλλιεργειών τους, χάνοντας μια ολόκληρη καλλιεργητική περίοδο.
Τι είπε ο Γενικός
Ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας, Ιωάννης Σάββας, τόνισε στις δηλώσεις του μετά τη σύσκεψη ότι ο στόχος της συνάντησης ήταν να υπάρξει ένα απτό αποτέλεσμα. Όπως είπε, ζητούμενο δεν ήταν να γίνει μια απλή ανταλλαγή απόψεων, αλλά να καταγραφούν οι παράμετροι του προβλήματος και να διαμορφωθούν προτάσεις λύσεων.
«Ο σκοπός της σημερινής σύσκεψης εργασίας ήταν να παραγάγουμε ένα αποτέλεσμα. Να δούμε το πρόβλημα από την πλευρά των αγροτών και στη συνέχεια να προσδιορίσουμε όλες εκείνες τις τεχνικές και επιστημονικές παραμέτρους που μας οδηγούν σε ακριβή διάγνωση, ώστε να προχωρήσουμε σε συγκεκριμένες λύσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Σάββας εξήγησε ότι εντοπίστηκαν τρεις βασικοί κύκλοι προβλημάτων:
– Η αποζημίωση των αγροτών για την καταστροφή της σοδειάς.
– Η ποιοτική επιβάρυνση των υδάτων στην τάφρο Λαψίστας.
– Η ποσότητα του νερού που απαιτείται για την άρδευση.
Όπως τόνισε, για καθένα από αυτά τα ζητήματα υπήρξε συζήτηση και συμφωνήθηκε ένα πλαίσιο ενεργειών, το οποίο θα συνοδεύεται από συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. «Στόχος μας είναι να μη ζήσουμε ξανά το φαινόμενο της περσινής χρονιάς», σημείωσε.
Απαντώντας σε ερωτήσεις για την ποιότητα των υδάτων και το ποιος ρυπαίνει την τάφρο, παραδέχθηκε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει σαφής προσδιορισμός. «Η Αποκεντρωμένη δεν είναι η μόνη που έκανε μετρήσεις. Μετρήσεις έκαναν και οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος, η ΔΕΥΑΙ, η Περιφέρεια και άλλοι φορείς. Αυτό που εντοπίστηκε είναι ότι υπάρχει επιβάρυνση. Για να μιλήσουμε όμως με σαφήνεια για τις πηγές, χρειάζονται συστηματικές μετρήσεις σε τακτά χρονικά διαστήματα και συγκεκριμένα σημεία. Αυτό αποφασίστηκε να γίνει από εδώ και πέρα», τόνισε.
Ο Γενικός Γραμματέας σημείωσε ότι δεν είναι παραγωγική διαδικασία «να βγει κάποιος σήμερα και να δείξει με το δάχτυλο έναν ένοχο», ειδικά όταν δεν έχουν ακόμη κοινοποιηθεί τα πλήρη αποτελέσματα από τους Επιθεωρητές Περιβάλλοντος. «Ο στόχος είναι να εντοπίσουμε τα σημεία που πρέπει να ελεγχθούν και, εφόσον προκύψει ότι κάποιος συνεχίζει να ρυπαίνει, τότε να ληφθούν και τα απαραίτητα μέτρα, ακόμη και για την περιβαλλοντική αδειοδότησή του», συμπλήρωσε.
Σε ερώτηση για το ποιος φορέας θα αναλάβει τις μετρήσεις, απάντησε ότι θα γίνουν άμεσα είτε από τις υπηρεσίες της Αποκεντρωμένης και της Περιφέρειας σε συνεργασία είτε μέσω ανάθεσης σε ανάδοχο. Ξεκαθάρισε πάντως ότι «δεν μιλάμε για ανεξάρτητο φορέα», καθώς όλοι οι εμπλεκόμενοι διαθέτουν τα απαραίτητα εχέγγυα αξιοπιστίας.
Ο κ. Σάββας εξήγησε ότι το μοντέλο που θα εφαρμοστεί είναι αντίστοιχο με αυτό που είχε λειτουργήσει στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, όπου υπήρχε ανάδοχος που σε τακτά χρονικά διαστήματα μετρούσε την ποιότητα όλων των επιφανειακών υδάτων. «Εδώ θέλουμε να το κάνουμε σε μικρότερη κλίμακα, εστιάζοντας αποκλειστικά στην τάφρο Λαψίστας», είπε.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η επιβάρυνση είναι ορατή ακόμη και με γυμνό μάτι, ωστόσο το ζητούμενο είναι να τεκμηριωθεί επιστημονικά με αξιόπιστες μετρήσεις. Υπενθύμισε επίσης ότι στο τραπέζι της σύσκεψης κλήθηκαν και εκπρόσωποι βιομηχανιών, οι οποίοι εξέφρασαν τις θέσεις τους. «Δεν είπαμε ότι είναι η μοναδική άποψη, αλλά είναι ενδεικτικό. Οι σοβαρές επιχειρήσεις με σημαντικό κύκλο εργασιών φροντίζουν να έχουν ικανοποιητικό οικολογικό αποτύπωμα», ανέφερε.
Τέλος, ξεκαθάρισε ότι οι μετρήσεις δεν σταματούν τα μέτρα που ήδη σχεδιάζονται. «Ο Περιφερειάρχης έχει αναλάβει σειρά δράσεων που θα φέρουν άμεσα αποτελέσματα τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά», κατέληξε.
Δηλώσεις
Ακολούθησε ένας κύκλος τοποθετήσεων από όλους τους συμμετέχοντες, οι οποίοι κατέθεσαν απόψεις, προτάσεις και αιτήματα για βραχυπρόθεσμες αλλά και μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις. Στις δηλώσεις μετά το τέλος της συνάντησης ειπώθηκαν τα εξής:
Αλέξανδρος Καχριμάνης, Περιφερειάρχης Ηπείρου: Ο Περιφερειάρχης δήλωσε ότι η Περιφέρεια θα αναλάβει πρωτοβουλίες ακόμα και πέραν των αρμοδιοτήτων της. «Το ζήτημα δεν είναι να ψάξουμε ποιος φταίει αλλά να λύσουμε το πρόβλημα» τόνισε. Δεσμεύθηκε για καθαρισμό της τάφρου, ακόμα και με ιδιωτικά μηχανήματα, και για παρεμβάσεις σε αντλιοστάσια και δεξαμενές ώστε να περιοριστούν οι απώλειες. “Κοιτάξτε, η τάφρος κάθε χρόνο καθαριζόταν όταν έβρεχε πολύ. Φέτος που δεν έβρεξε, δεν καθαρίστηκε. Αν χρειαστεί, θα βάλω και μια τσάπα ιδιωτική. Θα πάρω από άλλο νομό να φέρω μια τσάπα εδώ αλλιώς δεν γίνεται δουλειά να καθαρίσουμε όλη την τάφρο. Τα αντλιοστάσια, να κάνουμε μια αίτηση μέχρι στις 10/10 να αλλάξουμε τις ηλεκτροβόρες αντλίες, να φτιάξουμε τη δεξαμενή που χάνει νερό σήμερα” σημείωσε ο Περιφερειάρχης.
Θωμάς Μπέγκας, Δήμαρχος Ιωαννίνων: Ο κ. Μπέγκας στάθηκε σε δύο ζητήματα: τις προτεραιότητες και τις αρμοδιότητες. «Πρώτη μας προτεραιότητα είναι να βρούμε νερό τα επόμενα χρόνια μέσα στο πλαίσιο της κλιματικής κρίσης» ανέφερε. Επισήμανε ότι πρέπει να καθοριστεί ξεκάθαρα ποιος έχει την ευθύνη για τη λειτουργία και τον καθαρισμό της τάφρου, καθώς και του συστήματος άρδευσης. Τόνισε ότι η ΔΕΥΑΙ «δεν ρυπαίνει» και ότι μόνο με επιστημονικές μεθόδους μπορεί να τεκμηριωθεί ποιος ρυπαίνει. Υπογράμμισε, τέλος, την ανάγκη καθαρισμού της τάφρου και την ύπαρξη ενός οργανωμένου δικτύου άρδευσης.
Χάρης Λιούρης, πρόεδρος ΓΑΣ Ιωαννίνων – Ένωση Αγροτών: Ο κ. Λιούρης χαρακτήρισε το πρόβλημα «οικονομική καταστροφή» για τους παραγωγούς, τονίζοντας ότι χωρίς αποζημιώσεις «του χρόνου δεν θα μπορούν να καλλιεργήσουν». Ζήτησε άμεσες αποζημιώσεις και έργα υποδομής, ώστε να δοθεί προοπτική στους αγρότες που έχουν απομείνει στο λεκανοπέδιο. “Εμείς ως Αγροτικός Συνεταιρισμός μαζί με τους παραγωγούς θα είμαστε από κοντά και το θέμα είναι του χρόνου να μην ξαναέρθουμε πάλι εδώ γιατί εδώ μιλάμε για μια καταστροφή οικονομική. Είναι αυτό που έχουμε βάλει και σήμερα την αποζημίωση των παραγωγών γιατί αν δεν αποζημιωθούν οι παραγωγοί να ξέρετε ότι του χρόνου δεν θα μπορούν να καλλιεργήσουν” είπε.
Ηρακλής Μπαλαντάνης, πρόεδρος ΤΟΕΒ Κρύας-Λαψίστας: Ο κ. Μπαλαντάνης χαρακτήρισε «πολύ καλή» την πρωτοβουλία της Αποκεντρωμένης και ζήτησε ριζικές παρεμβάσεις σε δίκτυα, αντλιοστάσια και δεξαμενές που είναι «έργα 50ετίας». Εξήγησε ότι η βασική δεξαμενή χάνει μεγάλες ποσότητες νερού, ενώ τα αντλιοστάσια χρειάζονται νέες τεχνολογίες για εξοικονόμηση ενέργειας. Ανέφερε ότι μέχρι το τέλος του 2025 αναμένονται παρεμβάσεις, ενώ τέθηκε και το ζήτημα εμπλουτισμού της λίμνης Παμβώτιδας με νέες γεωτρήσεις.
Μαρία Κεφάλα, βουλευτής Ιωαννίνων (ΝΔ): Η κα Κεφάλα στάθηκε στη σημασία της ενότητας και της συνεργασίας. Όπως είπε, η συζήτηση κινήθηκε σε τρεις άξονες: αποζημιώσεις για τις κατεστραμμένες σοδειές, νέες μετρήσεις για εντοπισμό των ρυπαντών και αντιμετώπιση της λειψυδρίας με έργα και μέτρα σε συνεργασία Δήμων, Περιφέρειας και Κυβέρνησης.
Γιώργος Αμυράς, βουλευτής Ιωαννίνων (ΝΔ): Ο βουλευτής χαρακτήρισε θετικό το γεγονός ότι «για πρώτη φορά κάθισαν όλοι στο ίδιο τραπέζι». Εξήγησε ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη ρύπανση, αλλά κυρίως τη λειψυδρία που εντείνεται λόγω κλιματικής κρίσης. Δήλωσε αισιόδοξος, υπογραμμίζοντας ότι αποφασίστηκε η επανεκκίνηση ελέγχων σε πολλαπλά σημεία για τον εντοπισμό των πηγών ρύπανσης. «Θέλει απλότητα και σοβαρότητα» είπε χαρακτηριστικά.
Γιάννης Τσίμαρης, βουλευτής Ιωαννίνων (ΠΑΣΟΚ): Ο βουλευτής παραδέχθηκε ότι «δεν μάθαμε ποιος ρυπαίνει», σημειώνοντας πως η σύσκεψη κατέληξε σε ένα συμβιβαστικό κείμενο. Υπογράμμισε την ανάγκη εκτεταμένων και συχνών μετρήσεων για ασφαλή συμπεράσματα, αλλά και την υποχρέωση του κράτους να αποζημιώσει τους αγρότες. Επισήμανε ότι η περιοχή, παρότι έχει υψηλή βροχόπτωση, κινδυνεύει από λειψυδρία λόγω κακής διαχείρισης των υδάτων.
Η σύσκεψη κατέληξε σε κοινές γραμμές πλεύσης:
- Διεκδίκηση αποζημιώσεων για τους παραγωγούς.
- Συστηματικές μετρήσεις για την ποιότητα των υδάτων.
- Παρεμβάσεις σε υποδομές και δίκτυα για την εξασφάλιση ποσοτήτων νερού.
Όλοι συμφώνησαν ότι το πρόβλημα της Λαψίστας δεν μπορεί να αφεθεί να επαναληφθεί. Η επόμενη καλλιεργητική περίοδος θα είναι το μεγάλο τεστ για τις δεσμεύσεις που ελήφθησαν.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αποκεντρωμένης, ειδικότερα τα κοινά σημεία συμφωνίας όλων των συμμετεχόντων στη σύσκεψη που θα οδηγήσουν σε συγκεκριμένες ενέργειες με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, περιγράφονται αναλυτικά σε τρεις κύκλους δράσης :
1ος κύκλος
Αποζημιώσεις αγροτών
Για τις ζημιές της καλλιεργητικής περιόδου 2025 ο Περιφερειάρχης Ηπείρου δεσμεύτηκε ότι τα υπηρεσιακά στελέχη της Περιφέρειας θα πιστοποιήσουν την απώλεια παραγωγής προς αποζημίωση των αγροτών.
Για τις αποζημιώσεις της καλλιεργητικής περιόδου 2024 , οι οποίες δεν καταβλήθηκαν λόγω προβλημάτων πιστοποίησης, οι παριστάμενοι βουλευτές δεσμεύτηκαν να μεταφέρουν το αίτημα των αγροτών στο αρμόδιο Υπουργείο.
2ος κύκλος
Ποιότητα υδάτων Τάφρου Λαψίστας
Υπήρξε αποδοχή των αποτελεσμάτων των μετρήσεων της Δ/νσης Υδάτων Ηπείρου της Αποκεντρωμένης Διοίκησης που έχουν γίνει έως σήμερα.
Υπήρξαν δεσμεύσεις για τον εκσυγχρονισμό και βελτιώσεις των ΕΕΛ έως το τέλος του έτους.
Συμφωνήθηκε η παρακολούθηση της ποιότητας των επιφανειακών υδάτων από πιστοποιημένο ανάδοχο, σε συνεργασία της Δ/νσης Υδάτων Ηπείρου της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και της Περιφέρειας Ηπείρου.
3ος κύκλος
Επάρκεια ποσοτήτων νερού για άρδευση για την νέα αρδευτική περίοδο 2026
Η Περιφέρεια Ηπείρου δεσμεύτηκε για
- τη μελέτη και υλοποίηση έργου αντικατάστασης των αντλιοστασίων του ΤΟΕΒ Κρύας-Λαψίστας
- καθαρισμό δικτύου ΤΟΕΒ με παραχώρηση μηχανημάτων της
- υποβολή μελέτης φακέλου αδειοδότησης των γεωτρήσεων Κρύας –Λαψίστας στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση
- υποβολή μελέτης φακέλων αδειοδότησης παλιών αρδευτικών γεωτρήσεων ΤΟΕΒ Κρύας-Λαψίστας στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση
- εμπλουτισμός Λίμνης Παμβώτιδας με αδειοδότηση πηγών Σεντενίκου
Στη σύσκεψη συμμετείχαν οι: Βουλευτές Ιωαννίνων Μαρία-Αλεξάνδρα Κεφάλα, Γεώργιος Αμυράς, Ιωάννης Τσίμαρης, Νικόλαος Έξαρχος ο Περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης, ο Πρόεδρος της ΠΕΔ Ηπείρου Παναγιώτης Νταής, ο Δήμαρχος Ιωαννιτών Θωμάς Μπέγκας, ο Δήμαρχος Ζίτσας Μιχάλης Πλιάκος, από τη ΔΕΥΑ Ιωαννίνων ο πρόεδρος Γεώργιος Παπαδιώτης, από το Σώμα Επιθεωρητών Περιβάλλοντος Βορείου Ελλάδος ο Στυλιανός Μαυρομάτης, η Αν. Προϊσταμένη Τμ. Επιθεώρησης Περιβάλλοντος Καλτσίδου-επιθεωρήτρια, από τον ΟΦΥΠΕΚΑ η Προϊσταμένη της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Ηπείρου Κατερίνα Χιωτέλλη, από τους ΤΟΕΒ Κρύας-Λαψίστας ο πρόεδρος Ηρακλής Μπαλαντάνης & το Δ.Σ. και τον ΤΟΕΒ Πόρου ο πρόεδρος Ευάγγελος Πρέντζας, από τον Γενικό Αγροτικό Συνεταιρισμό Ιωαννίνων – ΕΝΩΣΗ αγροτών ο Πρόεδρος Θεοχάρης Λιούρης, από τη ΔΩΔΩΝΗ Α.Ε. ο Μιχαήλ Παναγιωτάκης – Διευθύνων Σύμβουλος, ο Κων/νος Νέσσερης – Διευθυντής Παραγωγής & εργοστασίου και ο Ιωάννης Τουφίδης – Υπεύθυνος Περιβαλλοντολόγος – Μηχανικός, από τον Αγροτικό Πτηνοτροφικό Συνεταιρισμό Ιωαννίνων ΠΙΝΔΟΣ ο Πρόεδρος Ανδρέας Δημητρίου, ο Τεχνικός διευθυντής Βασίλειος Σκλιβανίτης και ο Προϊστάμενος του μικροβιολογικού εργαστηρίου κ. Απόστολος Πατσιάς., από την Θ.ΝΙΤΣΙΑΚΟΣ ΑΒΕΕ ο Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Κων/νος Νιτσιάκος και ο Σύμβουλος Περιβάλλοντος Σπύρος Γιαννάκης, καθώς και υπηρεσιακοί παράγοντες της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας.