Οι εργασίες της 17ης Πανελλήνιας Συνόδου των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων, που έγιναν στην πόλη της Μυτιλήνης, στις 19-20 Ιουνίου 2025, χαρακτηρίστηκαν από εντυπωσιακή συμμετοχή, γόνιμο προβληματισμό και έντονες ανησυχίες που εκφράστηκαν σε σχέση με την πορεία υλοποίησης των έργων διαχείρισης στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα.
Με τις παρουσιάσεις, τις ομιλίες, τις παρεμβάσεις, τους προβληματισμούς και τις διαπιστώσεις που διατυπώθηκαν από τους εκπροσώπους, των θεσμικών οργάνων της Αυτοδιοίκησης, των αρμόδιων Φορέων και Αρχών, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του μηχανισμού JASPERS, καθώς και από τους εισηγητές και τους παρεμβαίνοντες αναδείχτηκε ότι τα διαχρονικά κρίσιμα ζητήματα έχουν πλέον μετατραπεί σε σοβαρά προβλήματα που εμποδίζουν την πρόοδο των συστημάτων διαχείρισης στερεών αποβλήτων και υπονομεύουν τις δυνατότητες χρηματοδότησης από το ΕΣΠΑ 2021-2027.
Τα συμπεράσματα επιγραμματικά:
- Το 2025 αποτελεί ένα από τα έτη – ορόσημα για την επίτευξη των στόχων της ανακύκλωσης και συγκεκριμένα του 55% των ΑΣΑ: οι επιδόσεις της χώρας έχουν υποχωρήσει κάτω από το 20%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κινείται περίπου στο 50%.
- Ο ΕΣΔΑ του 2020 είναι πλέον παρωχημένος και οι προσπάθειες εφαρμογής του απέτυχαν παταγωδώς.
- Ο στόχος της ανακύκλωσης του 2025 δεν είναι καν ρεαλιστικός για το 2030.
- Το πρόγραμμα ΠΕΚΑ 2021-2027 παραμένει ανενεργό, με βαρύτατες επιπτώσεις στα συστήματα διαχείρισης στερεών αποβλήτων της χώρας που σταδιακά γίνονται παρωχημένα, χωρίς δυνατότητες να εκσυγχρονιστούν.
- Στο σταυροδρόμι αυτό, ο προτεινόμενος από την Πολιτεία μονόδρομος συνιστά μια πραγματική απειλή απαξίωσης για τα συστήματα διαχείρισης στερεών αποβλήτων της χώρας. Η ηχηρή απουσία της αρμόδιας για τα αστικά στερεά απόβλητα πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ και του εποπτευόμενου φορέα ΕΟΑΝ, επιβεβαίωσε με τον πιο αδιαμφισβήτητο τρόπο ότι το στημένο επικοινωνιακό αφήγημα των επιτυχιών δεν μπορεί πλέον να καλύψει τα τεράστια προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί, ο μύθος των επιτυχιών δεν αντέχει καμία σύγκριση με την αδήριτη πραγματικότητα.
- Τα Ολιστικά Σχέδια Χωριστής Συλλογής (ΟΣΧΣ), που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των ΠΕΣΔΑ, και μπορούν να είναι ένα πολύ χρήσιμο «εργαλείο» για τους Δήμους και τους ΦοΔΣΑ, πρέπει να γίνουν άμεσα εφαρμόσιμα. Πρέπει σήμερα, τώρα, να εξασφαλίσει η Πολιτεία τους αναγκαίους πόρους για τις προμήθειες εξοπλισμού και τις προβλεπόμενες δράσεις, πρέπει να έχουν έναν ξεκάθαρο οδικό χάρτη, ιδίως ως προς την απλοποίηση και την επίσπευση των διαδικασιών και να αποδοθούν επιτέλους στην Αυτοδιοίκηση (Δήμους & ΦοΔΣΑ) αφενός ο κατάλληλος εξοπλισμός για την ενεργοποίηση της χωριστής συλλογής και αφετέρου, μαζί με την κοινοτική ενίσχυση, και οι δικοί τους πόροι από το τέλος ταφής.
- Στο μέσον σχεδόν του προγράμματος οι αιρεσιμότητες (ΠΕΣΔΑ – ΟΣΧΣ) δεν έχουν ολοκληρωθεί, ενώ παράλληλα δεν έχουν προχωρήσει οι διαδικασίες μετεξέλιξης των ΜΕΑ σε ΜΑΑ και η επανένταξη των Μονάδων.
- Παραμένει χωρίς ανταπόκριση το πάγιο και τεκμηριωμένο αίτημα των ΦοΔΣΑ για μόνιμο και επαρκές προσωπικό, καθώς και η απόδοση της αναλογούσας τεχνικής βοήθειας.