Η παγκόσμια ζήτηση για βιοκαύσιμα αυξάνεται ραγδαία, παρά τα νέα επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν ότι ευθύνονται για 16% περισσότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα. Σύμφωνα με μελέτη της Cerulogy για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Μεταφορών και Περιβάλλοντος (Transport & Environment), αν στις εκτάσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα για καλλιέργειες βιοκαυσίμων υπήρχαν φωτοβολταϊκά, αυτά θα παρήγαγαν την ίδια ποσότητα ενέργειας χρησιμοποιώντας μόλις το 3% της γης.
Καλλιέργειες μεγέθους μιας χώρας για μόλις 4% της ενέργειας στις μεταφορές
Σήμερα, 32 εκατομμύρια εκτάρια γης – έκταση ίση με το μέγεθος της Ιταλίας – χρησιμοποιούνται για την παραγωγή πρώτων υλών που μετατρέπονται σε βιοκαύσιμα. Ωστόσο, αυτή η τεράστια καλλιεργήσιμη περιοχή καλύπτει μόλις το 4% της παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας στις μεταφορές. Μέχρι το 2030, η γη που θα διατεθεί για την παραγωγή βιοκαυσίμων προβλέπεται να αυξηθεί κατά 60%, φτάνοντας τα 52 εκατομμύρια εκτάρια, δηλαδή έκταση αντίστοιχη με τη Γαλλία.
Περισσότερες εκπομπές CO₂ από τα ορυκτά καύσιμα
Η μελέτη δείχνει ότι τα βιοκαύσιμα, αντί να μειώνουν τις εκπομπές, στην πραγματικότητα συμβάλλουν σε περισσότερες εκπομπές CO₂ λόγω των έμμεσων επιπτώσεων από την αποψίλωση δασών και τη γεωργική δραστηριότητα που απαιτείται για την παραγωγή τους. Υπολογίζεται ότι έως το 2030, τα βιοκαύσιμα θα εκπέμπουν 70 εκατομμύρια τόνους CO₂ ισοδύναμου περισσότερους από τα ορυκτά καύσιμα που αντικαθιστούν — ποσότητα που αντιστοιχεί στις ετήσιες εκπομπές σχεδόν 30 εκατομμυρίων πετρελαιοκίνητων αυτοκινήτων.
Τεράστια σπατάλη γης και πόρων
Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Μεταφορών και Περιβάλλοντος επισημαίνει ότι, παρά τις επενδύσεις σε πιο «καθαρά» προηγμένα βιοκαύσιμα, το 90% της παγκόσμιας παραγωγής εξακολουθεί να βασίζεται σε καλλιέργειες τροφίμων. Μόνο το 2023, η βιομηχανία βιοκαυσίμων κατανάλωσε 150 εκατομμύρια τόνους καλαμποκιού και 120 εκατομμύρια τόνους ζαχαροκάλαμου και ζαχαρότευτλων. Παράλληλα, κάθε μέρα καίγεται στα αυτοκίνητα το ισοδύναμο 100 εκατομμυρίων μπουκαλιών φυτικού ελαίου, δηλαδή το 20% της παγκόσμιας παραγωγής δεν προορίζεται πλέον για τρόφιμα.
Υπερβολική κατανάλωση νερού και επιπτώσεις στην κλιματική ισορροπία
Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο της μελέτης αφορά τη χρήση γλυκού νερού. Για να κινηθεί ένα αυτοκίνητο 100 χιλιόμετρα με βιοκαύσιμα πρώτης γενιάς, απαιτούνται κατά μέσο όρο 3.000 λίτρα νερού, ενώ για ένα ηλεκτρικό όχημα που λειτουργεί με ηλιακή ενέργεια χρειάζονται μόλις 20 λίτρα. Καθώς η κλιματική αλλαγή αυξάνει την πίεση στους υδάτινους πόρους, η στροφή στα βιοκαύσιμα ενδέχεται να επιδεινώσει την παγκόσμια έλλειψη νερού και να διαταράξει τις φυσικές ισορροπίες.
Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί και η μελλοντική ζήτηση
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο μεγαλύτερος παραγωγός βιοκαυσίμων παγκοσμίως, ενώ η Βραζιλία καταγράφει ταχύτερους ρυθμούς ανάπτυξης στον τομέα. Η μελέτη προειδοποιεί ότι η ζήτηση για βιοκαύσιμα αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω, ιδιαίτερα στη ναυτιλία και την αεροπορία, καθώς οι κλάδοι αυτοί αναζητούν εναλλακτικά καύσιμα στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης.