Το Κάστρο αποκτά ακόμη ένα επισκέψιμο μνημείο μετά την αποκατάσταση των Οθωμανικών Λουτρών (βίντεο)

Το Κάστρο των Ιωαννίνων ανακτά ένα ακόμα μνημείο του, τα Οθωμανικά Λουτρά, μετά από μια μεγάλης έκτασης παρέμβαση, στο πλαίσιο του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Ανάπλασης και με πόρους του ΠΕΠ Ηπείρου. Ήταν τα δεύτερα εγκαίνια που πραγματοποιήθηκαν μέσα σε μία ώρα στα Γιάννενα, από τον πρώτο πολίτη της χώρας Κωνσταντίνο Τασούλα και την Υπουργό Πολιτισμού, δύο μνημεία που τονίζουν τον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα των Ιωαννίνων, όπως επισημάνθηκε.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσίασε η αναφορά της υπουργού Πολιτισμού στο ενδεχόμενο τα Οθωμανικά Λουτρά να αποκτήσουν ξανά λειτουργική χρήση, εφόσον αυτό καταστεί εφικτό με επιστημονικά και δεοντολογικά κριτήρια και υπάρξει η σύμφωνη γνώμη της τοπικής κοινωνίας.

Τασούλας: «Από καθημαγμένο γιαπί, ένα μνημείο ξανά ζωντανό»

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφέρθηκε στην εικόνα που παρουσίαζε για πολλά χρόνια το Οθωμανικό Λουτρό, το οποίο, όπως είπε, παρέμενε ουσιαστικά ένα εγκαταλελειμμένο και καθημαγμένο γιαπί, χωρίς να έχει τύχει της φροντίδας που του αναλογούσε. «Σήμερα, αμέσως μετά τα εγκαίνια του αναστηλωμένου και ανακαινισμένου Τζαμιού της Καλούτσιανης, προχωρούμε στα εγκαίνια του Οθωμανικού Λουτρού, το οποίο επί σειρά ετών ουσιαστικά έκειτο εδώ ένα καθημαγμένο γιαπί», σημείωσε.

Όπως ανέφερε, η συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων και η χρηματοδότηση μέσω του προγράμματος «Ήπειρος» επέτρεψαν την ολοκλήρωση της αποκατάστασης και την παράδοση του μνημείου, ακόμη και με την «προκλητική», όπως τη χαρακτήρισε, προοπτική επαναλειτουργίας του. «Γιατί όχι», πρόσθεσε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Τασούλας υπογράμμισε ότι η δημιουργικότητα δεν έχει ημερομηνία λήξης και ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί μία διαρκή προσπάθεια, η οποία δεν ολοκληρώνεται με τα εγκαίνια ενός έργου. «Αναπαμός στη δημιουργικότητα δεν υπάρχει. Η δημιουργικότητα είναι κάτι το οποίο δεν έχει ημερομηνία λήξεως», ανέφερε, τονίζοντας ότι ακόμη και τα ολοκληρωμένα έργα χρειάζονται διαρκή συντήρηση, φροντίδα και ενδιαφέρον.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ανοιχτό το ενδεχόμενο να λειτουργήσουν ξανά ως λουτρά τα Οθωμανικά Λουτρά των Ιωαννίνων

Αναφέρθηκε εκτενώς στη βυζαντινή ταυτότητα των Ιωαννίνων. Παρά τις ιστορικές ανατροπές και την οθωμανική περίοδο που ακολούθησε, τα Ιωάννινα, όπως είπε, κατόρθωσαν να διατηρήσουν την ταυτότητα, την ιδιοπροσωπεία και τον πολιτιστικό τους χαρακτήρα, ενσωματώνοντας ταυτόχρονα τα αποτυπώματα διαφορετικών περιόδων. «Υιοθέτησαν όλες τις πολιτιστικές μεταβολές, οι οποίες ενσωματώθηκαν στον ιστό τους, και σήμερα ένα πολύπτυχο πολιτιστικό είναι μπροστά μας και μας καλεί να το θαυμάσουμε, αφού πρώτα το προστατεύσουμε», σημείωσε.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφέρθηκε και στην τεχνική και αρχιτεκτονική αξία του Οθωμανικού Λουτρού, επισημαίνοντας ότι ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει τον τρόπο με τον οποίο οργανωνόταν η ροή του θερμού νερού και εξασφαλίζονταν οι προϋποθέσεις λειτουργίας ενός οργανωμένου λουτρού την εποχή εκείνη. Όπως τόνισε, η αποκατάσταση ενισχύει το πολιτιστικό αποτύπωμα και τον τουριστικό μαγνητισμό της πόλης, αλλά αποτελεί ταυτόχρονα απόδειξη ότι η συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων, του Δήμου, της Περιφέρειας και των κεντρικών υπηρεσιών μπορεί να παράγει σημαντικά αποτελέσματα.

Ο κ. Τασούλας έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στο Σουφαρί Σεράι, τους παλιούς στρατώνες του Αλή Πασά, που σήμερα στεγάζουν τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Η αποκατάστασή του, όπως είπε, αποτέλεσε ένα από τα πρώτα ισχυρά μηνύματα αξιοποίησης των σημαντικών μνημείων που βρίσκονται στο Κάστρο. Παράλληλα, συνέδεσε την ανάδειξη των μνημείων με την εικόνα και τις ζωντανές μνήμες της πόλης, αναφέροντας ότι στον μιναρέ του Τζαμιού της Καλούτσιανης δεν θα τοποθετηθεί η χαρακτηριστική μυτερή απόληξη του Τζαμιού του Ασλάν Πασά, αλλά θα διατηρηθεί η φωλιά του πελαργού, ως στοιχείο της γιαννιώτικης διαχρονίας.

Εξέφρασε ακόμη τη βεβαιότητα ότι σύντομα θα υπάρξουν και νέα εγκαίνια αποκατεστημένων μνημείων, σημειώνοντας ότι τέτοιες παρεμβάσεις δεν ανακαλούν απλώς ένα παρελθόν που είχε καλυφθεί από τη λησμονιά, αλλά αξιοποιούν την ιστορία για τη διαμόρφωση του μέλλοντος.

Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, αναφέρθηκε σε στίχους του Κωνσταντίνου Καβάφη για τη μνήμη που υποχωρεί μπροστά στη δύναμη του χρόνου, για να υπογραμμίσει ότι στα Ιωάννινα η μνήμη δεν παραμένει θαμπή ή αποσπασματική. «Εμείς εδώ δεν θυμούμαστε μόλις το παρελθόν των Ιωαννίνων. Το επισκεπτόμεθα, το συντηρούμε, το αναδεικνύουμε και το ξεδιπλώνουμε μπροστά στα μάτια μας. Γιατί δεν θέλουμε η μνήμη αυτής της πόλης να σβηστεί. Θέλουμε να αναβιώνει διαρκώς, για να μας τροφοδοτεί για το μέλλον μας», κατέληξε.

Καχριμάνης: «Χωρίς τη συνεργασία του υπουργείου δεν θα είχε γίνει τίποτα»

Ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης εξέφρασε την ικανοποίησή του για την παράδοση ενός ακόμη μνημείου μέσω των πόρων του ΕΣΠΑ Ηπείρου, τονίζοντας ότι σημαντικός αριθμός πολιτιστικών έργων ολοκληρώνεται στην Περιφέρεια.

Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι χωρίς τη στενή συνεργασία και την εργασία των υπηρεσιών του υπουργείου Πολιτισμού τα έργα αυτά δεν θα μπορούσαν να έχουν προχωρήσει. «Είμαι χαρούμενος γιατί μέσα από το πρόγραμμα της Ηπείρου, το ΕΣΠΑ, παραδίδονται πάρα πολλά μνημεία. Αλλά χωρίς τη συνεργασία και την πολλή δουλειά που έγινε από το αρμόδιο υπουργείο δεν θα είχε γίνει τίποτα», ανέφερε.

Ο περιφερειάρχης μίλησε ακόμη για την ανάγκη ενοποίησης και συνολικής ανάδειξης των ιστορικών χώρων του Κάστρου, κάνοντας αναφορά σε γειτονικές ιδιοκτησίες και σημεία που, κατά την άποψή του, θα μπορούσαν να ενταχθούν σε μία ενιαία παρέμβαση. Αναφέρθηκε στο σπίτι του καλού Πασά με πέντε στρέμματα χώρο που ζήτησε να γίνει μια ενιαία έκταση με τα συντηρημένα μνημεία.

Ευχαρίστησε την υπουργό Πολιτισμού για την καθοδήγηση και τη συνεργασία της σε σειρά θεμάτων της Ηπείρου, κάνοντας ειδική αναφορά στη Νικόπολη και στη λειτουργία των νέων διαδρομών στον αρχαιολογικό χώρο.

Παράλληλα, ανέδειξε την επόμενη μεγάλη πρόκληση στην Άρτα, που αφορά την Παρηγορήτισσα. Όπως είπε, η Περιφέρεια είναι έτοιμη μέσω του προγράμματος Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης και με μελέτη που έχει εκπονηθεί σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο να προχωρήσει στην αναστήλωση του μνημείου.

Ο κ. Καχριμάνης χαρακτήρισε την Παρηγορήτισσα ως το σημαντικότερο, κατά την εκτίμησή του, μνημείο της Ηπείρου και διαβεβαίωσε ότι η προσπάθεια για την αποκατάσταση και την ανάδειξη μνημείων θα συνεχιστεί.

Μενδώνη: Τα επόμενα έργα στο Κάστρο

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε ιδιαίτερη χαρά και τιμή για το υπουργείο την απόδοση μέσα στην ίδια ημέρα δύο σημαντικών μνημείων στα Ιωάννινα. Επιβεβαίωσε ότι τα μεγάλα έργα πολιτισμού προϋποθέτουν τη συνεργασία των θεσμικών φορέων και ευχαρίστησε τον περιφερειάρχη Ηπείρου για τη διαχρονική συνεργασία του με το υπουργείο. Όπως είπε, μέσα από αυτή τη συνεργασία έχουν αποδοθεί πλήρως αποκατεστημένα μνημεία όχι μόνο στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων, αλλά σε ολόκληρη την Ήπειρο.

Αναφέρθηκε και στον ρόλο των βουλευτών, τους οποίους χαρακτήρισε διαρκείς πρέσβεις των έργων πολιτισμού, ενώ μίλησε και για τη συνεργασία με τον Δήμο Ιωαννιτών, η οποία άρχισε το 2019 με τον αείμνηστο δήμαρχο Μωυσή Ελισάφ και συνεχίζεται με τη σημερινή δημοτική αρχή.

Η κ. Μενδώνη τόνισε ότι το Οθωμανικό Λουτρό, μαζί με τα υπόλοιπα μνημεία του Κάστρου, συνθέτει ένα μοναδικό πολιτιστικό τοπίο, που προκαλεί υπερηφάνεια όχι μόνο στην Ήπειρο αλλά σε ολόκληρη τη χώρα. Στάθηκε στην αδιάλειπτη συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού, επισημαίνοντας ότι τα νεότερα μνημεία έχουν σε πολλές περιπτώσεις ανεγερθεί πάνω σε παλαιότερα κατάλοιπα, τα οποία κληροδότησε η Βυζαντινή Αυτοκρατορία. «Θεωρώ μείζον συγκριτικό πλεονέκτημα του ελληνικού πολιτισμού και της χώρας μας αυτή την αδιάλειπτη συνέχεια», ανέφερε.

Αναφερόμενη στα έργα που δρομολογούνται στο Κάστρο, ανακοίνωσε ότι θα αποκατασταθεί το ιστορικό κτίριο της βιβλιοθήκης, με χρηματοδότηση και ευθύνη του υπουργείου Πολιτισμού και του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων. Η σχετική προγραμματική σύμβαση, όπως είπε, πρόκειται να υπογραφεί τις επόμενες ημέρες, ώστε να ακολουθήσει η δημοπράτηση του έργου.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στο Τζαμί του Ασλάν Πασά, το οποίο χαρακτήρισε δεσπόζον μνημείο του Κάστρου και ταυτόχρονα χώρο που στεγάζει το Δημοτικό Μουσείο. Υπογράμμισε ότι επιθυμία του υπουργείου είναι να συνεχίσει να λειτουργεί ως Δημοτικό Μουσείο και μετά την αποκατάστασή του.

Η παρέμβαση θα προχωρήσει σε συνεργασία με τον Δήμο Ιωαννιτών και την Περιφέρεια Ηπείρου, η οποία θα χρηματοδοτήσει το έργο μέσω του προγράμματος «Ήπειρος», με στόχο να ξεκινήσει άμεσα και να αποδοθεί το μνημείο στην πόλη το συντομότερο δυνατό.

Απευθυνόμενη στη δημοτική αρχή, δήλωσε ότι το υπουργείο είναι έτοιμο να συνεργαστεί με τον Δήμο και την Περιφέρεια για την καλύτερη δυνατή πολιτιστική αξιοποίηση του Τζαμιού της Καλούτσιανης.

Για τα Οθωμανικά Λουτρά, πήγε ένα βήμα παραπέρα, αφήνοντας ανοιχτή την προοπτική επιστροφής τους σε λειτουργική χρήση, εφόσον αυτό αποτελεί επιθυμία της τοπικής κοινωνίας.

Θωμάς Μπέγκας: «Το Κάστρο είναι ένας ζωντανός τόπος ιστορίας και πολιτισμού»

Για μια ξεχωριστή ημέρα για τα Ιωάννινα έκανε λόγο ο δήμαρχος Ιωαννίνων, Θωμάς Μπέγκας, τονίζοντας ότι με την αποκατάσταση και την απόδοση του Οθωμανικού Λουτρού επανέρχεται στη ζωή της πόλης ένα σημαντικό τμήμα της ιστορίας της.

Όπως επισήμανε, πρόκειται για ένα από τα πρωιμότερα σωζόμενα μνημεία του Κάστρου, το οποίο βγαίνει πλέον από τη φθορά και τη λήθη και επανεντάσσεται στον αστικό και πολιτιστικό ιστό των Ιωαννίνων. Η αποκατάστασή του, πρόσθεσε, δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες και στους επισκέπτες να γνωρίσουν όχι μόνο τον τρόπο λειτουργίας του λουτρού, αλλά και τη μακραίωνη ιστορική διαδρομή της πόλης.

Ο δήμαρχος υπογράμμισε ότι για την ολοκλήρωση του έργου απαιτήθηκαν επιστημονική γνώση, επιμονή και ουσιαστική συνεργασία. Ευχαρίστησε το υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια Ηπείρου, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων, τα επιστημονικά στελέχη, τους εργαζομένους και όλους όσοι συνέβαλαν στην αποκατάσταση και ανάδειξη του μνημείου.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα, σημειώνοντας ότι προσδίδει ξεχωριστή βαρύτητα και συμβολισμό στην ημέρα.

Ο Θωμάς Μπέγκας ενέταξε την αποκατάσταση του Οθωμανικού Λουτρού σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό για την ανάδειξη του Κάστρου, ο οποίος, όπως υπενθύμισε, ξεκίνησε την περίοδο 2014-2019, κατά την πρώτη θητεία της δημοτικής του αρχής. Τότε το έργο εντάχθηκε στο πρόγραμμα Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης, ως μέρος ενός ολοκληρωμένου σχεδίου παρεμβάσεων για την καστροπολιτεία.

«Ο σχεδιασμός αυτός στηρίχθηκε στην πεποίθηση ότι το Κάστρο δεν είναι ένα απομονωμένο μνημειακό σύνολο, αλλά ένας ζωντανός τόπος ιστορίας και πολιτισμού, ο οποίος πρέπει να είναι ανοιχτός, προσβάσιμος και οικείος στους πολίτες», ανέφερε.

Καταλήγοντας, σημείωσε ότι η επιλογή ένταξης του έργου στο πρόγραμμα Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης αποδεικνύει το σταθερό ενδιαφέρον της δημοτικής αρχής για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ουσιαστική σύνδεσή της με τη σύγχρονη ζωή και την αναπτυξιακή προοπτική των Ιωαννίνων.