Το Βραβείο «Αυτοκράτειρα Θεοφανώ» στην Europa Nostra – Ύμνος στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Μια βραδιά υψηλού συμβολισμού και συγκίνησης πραγματοποιήθηκε στη Ροτόντα της Θεσσαλονίκης, όπου το Ίδρυμα Θεοφανώ απένειμε το φετινό Βραβείο «Αυτοκράτειρα Θεοφανώ» στην Europa Nostra, σε αναγνώριση της μακρόχρονης προσφοράς της οργάνωσης στην προστασία και ανάδειξη της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς. Το βραβείο παρέλαβαν ο εκτελεστικός πρόεδρος Hermann Parzinger και η γενική γραμματέας Sneška Quaedvlieg-Mihailovic από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τασούλα.

«Η Ροτόντα ενσαρκώνει την ουσία της Ευρώπης»

«Απόψε κάτω από τον θόλο της Ροτόντας, γινόμαστε μάρτυρες της δύναμης του πολιτισμού να υπερβαίνει τον χρόνο», είπε συγκινημένος ο καθηγητής Hermann Parzinger παραλαμβάνοντας το βραβείο. Αναφερόμενος στη διαχρονικότητα του μνημείου, σημείωσε πως «η Ροτόντα, χτισμένη ως ρωμαϊκό αυτοκρατορικό ιερό, που μετατράπηκε σε βυζαντινή εκκλησία και αργότερα σε τζαμί, ενσαρκώνει την ίδια την ουσία της Ευρώπης: πολυεπίπεδη, ποικιλόμορφη και ανθεκτική».

«Η Ευρώπη δεν είναι μία ενιαία ιστορία, αλλά μια συμφωνία πολλών φωνών», τόνισε, υπογραμμίζοντας πως η πολιτιστική κληρονομιά είναι η δύναμη που συνδέει και όχι εκείνη που κατακτά.

Τιμά την Ευρώπη του χθες και του αύριο

Ο κ. Parzinger επεσήμανε ότι το βραβείο «Αυτοκράτειρα Θεοφανώ» τιμά όχι μόνο το παρελθόν, αλλά και τη μελλοντική δυνατότητα της Ευρώπης να ανανεώνεται μέσα από τον πολιτισμό της. Αναφερόμενος στη Θεσσαλονίκη, την περιέγραψε ως «πόλη συνάντησης πολιτισμών — ελληνικών, ρωμαϊκών, βυζαντινών, οθωμανικών, εβραϊκών και μεσογειακών — που αποδεικνύει πως ο πλούτος της Ευρώπης έγκειται στον πλουραλισμό της».

Μιλώντας για το έργο της Europa Nostra, ο ίδιος τόνισε πως στόχος του οργανισμού είναι να μετατρέψει την πολιτιστική κληρονομιά σε ζωντανή δύναμη για το κοινό καλό, με δράσεις που περιλαμβάνουν αποκατάσταση μνημείων, αναβίωση παραδοσιακών τεχνών και ενδυνάμωση τοπικών κοινοτήτων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Μηχανογραφικό: Η έγκαιρη προετοιμασία πριν από τους βαθμούς των Πανελλαδικών

«Η πολιτιστική κληρονομιά είναι η ήρεμη δύναμη που θεραπεύει»

Ο καθηγητής έκανε λόγο για την «ήρεμη δύναμη της πολιτιστικής κληρονομιάς», που ενώνει και επουλώνει πληγές. «Όταν μια κοινότητα στην Ουκρανία προστατεύει τα μνημεία της από βομβαρδισμούς ή όταν οι νέοι στα Βαλκάνια ανακαλύπτουν εκ νέου τις κοινές τους ρίζες, τότε γινόμαστε μάρτυρες αυτής της δύναμης που θεραπεύει», ανέφερε.

Παράλληλα, προειδοποίησε για τις απειλές που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή κληρονομιά: από τον πόλεμο και την κλιματική κρίση μέχρι τον μαζικό τουρισμό και τον λαϊκισμό. «Το να χάνουμε την κληρονομιά μας σημαίνει να χάνουμε την πυξίδα μας», είπε χαρακτηριστικά, χαρακτηρίζοντας την Europa Nostra «θεματοφύλακα μνήμης και φωνή της πολιτιστικής δημοκρατίας».

«Η Ελλάδα είναι η πυξίδα της Ευρώπης»

Κλείνοντας την ομιλία του, ο Parzinger απηύθυνε έναν θερμό ύμνο προς την Ελλάδα:
«Το να μιλάμε για την Ευρώπη χωρίς να αναφερόμαστε στην Ελλάδα είναι σαν να μιλάμε για κάτι χωρίς αρχή. Εδώ γεννήθηκε η δημοκρατία, η φιλοσοφία, η ποίηση, η αρχιτεκτονική. Για την Europa Nostra, η Ελλάδα είναι πυξίδα».
Αφιέρωσε το βραβείο «σε όλους όσοι εργάζονται σιωπηλά για να κρατήσουν ζωντανή την πολιτιστική ψυχή της Ευρώπης».

Η Europa Nostra ως «αντίδοτο στο δηλητήριο του εθνικισμού»

Από την πλευρά της, η γενική γραμματέας Sneška Quaedvlieg-Mihailovic αναφέρθηκε συγκινημένη στις προσωπικές της ρίζες από τα Βαλκάνια, λέγοντας ότι «νιώθει τη Θεσσαλονίκη ως πόλη των προγόνων της». Περιέγραψε τη Europa Nostra ως αντίδοτο στο καταστροφικό δηλητήριο του εθνικισμού και του εξτρεμισμού, θυμίζοντας πως ίδρυσε τη δική της “μεγαλύτερη χώρα” μέσα από την κοινή ευρωπαϊκή πολιτιστική ταυτότητα, όταν έχασε την πατρίδα της λόγω του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία.

Η ίδια κάλεσε σε ενότητα και συνεργασία απέναντι στις απειλές της εποχής, όπως η διάβρωση της δημοκρατίας, η κλιματική κρίση και η κυριαρχία του κέρδους έναντι του δημοσίου συμφέροντος. «Η Europa Nostra παραμένει φάρος ελπίδας για μια Ευρώπη ενωμένη στην ποικιλομορφία της», είπε, παραπέμποντας στο σύνθημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης In varietate concordia («Ενωμένοι στην ποικιλομορφία»).

Κλείνοντας, πρότεινε τη δημιουργία μιας ισχυρής συμμαχίας πολιτικών, επιχειρηματιών και πολιτών που θα υπερασπίζονται τις πολιτιστικές αξίες, τη βιωσιμότητα και τον ανθρωπισμό απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις.